نکات کلیدی
– پوشک خیس نوزاد را مرتب عوض کنید تا از بروز عفونتهای قارچی پیشگیری شود.
– از کرمهای محافظ مانند اکسید روی برای جلوگیری از تماس پوست نوزاد با رطوبت استفاده کنید.
– پوست نوزاد را بهطور منظم تمیز کرده و اجازه دهید در معرض هوا خشک شود تا خطر عفونت کاهش یابد.
عفونتهای قارچی در نوزادان، که معمولاً در ناحیه پوشک یا چینهای پوستی دیده میشوند، در اثر رشد بیشازحد قارچ *کاندیدا* ایجاد شده و با مراقبت خانگی مانند تمیز نگهداشتن و استفاده از کرمهای محافظ قابل تسکین هستند. اگر علائم ادامه پیدا کردند یا بدتر شدند، برای حفظ راحتی و سلامت نوزاد باید با پزشک مشورت شود.

ظاهر عفونت قارچی در نوزادان چگونه است؟
در نوزادان، ظاهر عفونت قارچی بسته به محل آن در پوست یا دهان متفاوت است.
عفونت قارچی روی پوست
عفونتهای قارچی میتوانند شبیه به بثورات پوشکی باشند. این بثورات معمولاً به صورت لکههای قرمز یا بنفش تیره با حاشیههای برجسته یا برآمدگیهایی شبیه جوشهای کوچک ظاهر میشوند که ممکن است ترکیده و ترشح کنند. پوست ممکن است پوستهپوسته شود. این نوع عفونتها معمولاً در ناحیه پوشک دیده میشوند، اما میتوانند در چینهای پوستی مانند زیر بغل یا گردن نیز بروز کنند.
برفک دهان
نوزادان ممکن است دچار عفونت قارچی دهان شوند که به آن *برفک دهان* یا *کاندیدیاز دهانی* گفته میشود. علائم آن شامل لکههای سفید درون دهان، لبها یا زبان است که شبیه پنیر کِشتی بوده و با پاککردن از بین نمیروند. ممکن است ترکهایی در گوشههای دهان نیز ایجاد شود.
دلایل شایع عفونت قارچی در نوزادان
عفونتهای قارچی نوزادان معمولاً بهعلت رشد بیشازحد قارچ *کاندیدا آلبیکانس* ایجاد میشوند. این قارچ در بدن اکثر افراد وجود دارد و طبیعی است، اما از آنجا که سیستم ایمنی نوزاد هنوز در حال رشد است، بدن او مستعد ابتلا به عفونت است. عفونت میتواند به شکل برفک دهان یا بثورات پوستی ظاهر شود.
عفونت قارچی روی پوست
قارچ *کاندیدا* در محیطهای گرم و مرطوب مانند ناحیه پوشک، زیر بغل یا چینهای پوستی بهخوبی رشد میکند، زیرا در این نواحی جریان هوا محدود است. تماس پوست با پوست یا ماندن طولانیمدت در پوشک خیس یا آلوده میتواند باعث تحریک و تشدید عفونت شود.
برفک دهان
برفک دهان در نوزادان شیرخوار بسیار شایع است و میتواند بین دهان نوزاد و نوک پستان مادر منتقل شود. دهان نوزاد محیطی ایدهآل برای رشد قارچ فراهم میکند.
همچنین، برفک دهان ممکن است در اثر مصرف آنتیبیوتیکها ایجاد شود، زیرا این داروها تعداد باکتریهای مفیدی را که به کنترل رشد قارچ کمک میکنند کاهش میدهند.
درمانهای خانگی برای نوزاد
برخی از عفونتهای قارچی پوستی نوزادان را میتوان با چند روش مراقبت خانگی کنترل کرد. تمیز نگهداشتن پوست، تعویض مکرر پوشک و استفاده از کرمهای محافظ از جمله راهکارهای مؤثر برای درمان این عفونتها هستند.
پیش از استفاده از هرگونه درمان خانگی، با پزشک نوزاد مشورت کنید تا از ایمنی آن اطمینان حاصل شود. همچنین قبل از امتحان روشهای درمانی برای برفک دهان، نظر پزشک را جویا شوید.
تعویض مکرر پوشک
قارچ *کاندیدا* در محیطهای گرم و مرطوب رشد میکند، اما با تعویض سریع پوشک خیس یا آلوده میتوان از رشد بیشازحد آن جلوگیری کرد. استفاده از پوشکهای یکبارمصرف با قدرت جذب بالا نیز میتواند شرایط مساعد برای رشد قارچ را کاهش دهد.
تمیز نگه داشتن ناحیه پوشک
در هر بار تعویض پوشک، ناحیه پوشک نوزاد را بهطور کامل تمیز کنید.
– برای نوزادان دختر، همیشه از جلو به عقب پاک کنید تا از انتقال قارچ جلوگیری شود.
– در نوزادان پسر، آلت تناسلی را با یک پوشک یا پارچه بپوشانید تا از پاشیدن ادرار جلوگیری شود و چینها و نواحی اطراف را با دقت تمیز کنید.
اگر بثورات در گردن یا سایر بخشهای بدن وجود دارند، ناحیه را با پاککننده ملایم و پارچه استریل تمیز کرده و مرتب خشک کنید. پس از حمام یا باز گذاشتن لباس، اجازه دهید ناحیه بهصورت طبیعی در معرض هوا خشک شود.
زمانی بدون پوشک
اجازه دهید نوزاد مدتی بدون پوشک باشد تا پوست خشک بماند و رطوبت در ناحیه پوشک کاهش یابد. میتوانید او را روی زمین کاشی یا در فضای باز، مانند حیاط، در محیطی ایمن قرار دهید.
پرهیز از محصولات تحریککننده
از صابونها و لوسیونهای معطر مخصوص نوزادان که ممکن است پوست را تحریک کنند پرهیز کنید. با استفاده از پوشکهای بسیار جاذب، نیازی به استفاده از دستمال مرطوب در هر بار تعویض نیست، زیرا این پوشکها تماس ادرار با پوست را به حداقل میرسانند.
استفاده از کرمهای محافظ
هنگام تعویض پوشک، از کرم محافظ یا پماد سوختگی پوشک مانند اکسید روی یا ژله نفتی در ناحیه آسیبدیده استفاده کنید تا از بروز یا تشدید عفونت قارچی پیشگیری شود.
کرمهای محافظ با کاهش رطوبت در نواحی مستعد عفونت مانند چینهای پوستی، به بهبود کمک میکنند.
آیا درمانهای طبیعی بیخطر هستند؟
درمانهای طبیعی ممکن است بیخطر باشند، اما ایمنی آنها بستگی به نوع ماده و محل استفاده دارد. پیش از بهکارگیری هر درمان طبیعی، با پزشک نوزاد مشورت کنید.
ترکیبات روغنی طبیعی میتوانند علائم عفونت قارچی را کاهش دهند. استفاده از مقدار کمی روغن یا سرکه ممکن است باعث تسکین خارش شود، اما نباید این مواد را در ناحیه تناسلی استفاده کرد.
آیا پودر بچه مفید است؟
از پودر تالک یا پودر بچه برای بثورات ناحیه پوشک استفاده نکنید. این پودرها در پیشگیری یا کنترل بثورات پوشکی مؤثر نیستند و حتی ممکن است در بلندمدت عوارض مضری ایجاد کنند.
آیا نشاسته ذرت درمان موثری است؟
خیر، هیچ مدرک علمی وجود ندارد که نشان دهد نشاسته ذرت در درمان عفونت قارچی مؤثر است.
توصیه پزشکان چیست؟
در بیشتر موارد، عفونتهای قارچی خفیف بدون نسخه قابل درماناند، اما اگر عفونت شدید باشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
کرمهای دارویی
کرمهای دارویی ضد قارچ برای درمان عفونتهای پوستی نوزادان استفاده میشوند. برخی از گزینههای رایج تجویزی شامل موارد زیر هستند:
– نایستاتین (Bio-statin)
– کلوتریمازول (Mycelex Troche)
– میکونازول (Mitrazol)
میتوانید از این کرمها در نواحی دارای بثورات استفاده کنید، اما در اطراف دهان از مصرف آنها خودداری نمایید. اگر بثورات در ناحیه پوشک هستند، پس از هر تعویض کرم را بزنید.
معمولاً بثورات طی چهار تا هفت روز بهبود مییابند.
اگر نوزاد کمتر از چهار هفته دارد، از این داروها استفاده نکنید.
در صورت مشاهده عوارضی مانند خارش، خشکی پوست یا ناراحتی گوارشی، با پزشک تماس بگیرید.
داروهای ضد قارچ برای برفک دهان
برفک دهان معمولاً خودبهخود برطرف میشود، اما اگر ادامه پیدا کرد یا باعث ناراحتی نوزاد شد، با پزشک درباره استفاده از داروهای ضد قارچ مشورت کنید. این داروها بهصورت موضعی در دهان و روی زبان نوزاد استفاده میشوند.
اگر مادر در حال شیردهی است، باید نوک سینه را نیز با داروی ضد قارچ درمان کند تا عفونت بین مادر و نوزاد منتقل نشود.
داروهای خوراکی
از آنجا که *کاندیدا آلبیکانس* بهطور طبیعی در بدن وجود دارد، در برخی موارد پزشکان داروهای خوراکی ضد قارچ را توصیه میکنند.
با گذشت زمان، اثربخشی کرمهای موضعی ممکن است کاهش یابد، بنابراین در برخی نوزادان داروی خوراکی گزینه بهتری است.
فلوکونازول (Diflucan) یک داروی خوراکی است که رشد قارچ را مهار میکند. کودکان ۶ ماه تا ۱۳ سال میتوانند روزانه بهمدت دو هفته از آن استفاده کنند.
اگر نوزاد کمتر از ۶ ماه دارد، حتماً با پزشک درباره گزینههای دیگر درمانی مشورت کنید.
در صورت بروز علائمی مانند تهوع، استفراغ یا درد شکم هنگام مصرف دارو، فوراً به پزشک اطلاع دهید.
داروهای تزریقی (IV)
اگر عفونت قارچی در بدن نوزاد گسترش یافته باشد، پزشک ممکن است داروی ضد قارچ تزریقی تجویز کند.
برخی از این داروها ممکن است عوارضی مانند تهوع یا بیقراری ایجاد کنند، اما در درمان عفونتهای قارچی شدید مؤثر هستند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده موارد زیر فوراً به پزشک مراجعه کنید:
– بثورات نوزاد دچار خونریزی یا عفونت شده است یا نوزاد بیقرار و بیمار بهنظر میرسد.
– وجود زخمهای باز یا گسترش بثورات به بازوها و صورت.
پزشک معمولاً با معاینه فیزیکی میتواند عفونت قارچی را تشخیص دهد. در موارد نادر، متخصص پوست ممکن است نمونهای از پوست گرفته و در آزمایشگاه بررسی کند.
آیا عوارضی ممکن است بروز کند؟
در موارد شدید، قارچ *کاندیدا* ممکن است وارد جریان خون نوزاد شده و باعث بیماریهای جدی شود.
برفک دهانی طولانیمدت معمولاً در اثر استریل نکردن کامل پستانکها یا شیشه شیر ایجاد میشود.
مدت زمان بهبودی
عفونت قارچی ممکن است ظرف چند روز یا تا سه هفته بهبود یابد. ممکن است پوست قبل از رفع کامل عفونت بهتر بهنظر برسد. اگر پزشک داروی موضعی تجویز کرده، حتی در صورت بهبود ظاهری علائم، تا ۱۰ روز به مصرف آن ادامه دهید.
چگونه از بروز عفونت قارچی در نوزاد پیشگیری کنیم
برای جلوگیری از عود مجدد عفونت قارچی در نوزاد، اقدامات زیر را انجام دهید:
– نوزاد را بهطور منظم با آب گرم بشویید و پس از هر بار تعویض پوشک، ناحیه پوشک را تمیز کنید.
– از شلوار یا پوشکهای تنگ و لاستیکی که باعث تجمع رطوبت میشوند، خودداری کنید.
– پوشک خیس نوزاد را بهموقع عوض کنید تا از رشد قارچ جلوگیری شود.
– اجازه دهید پوست نوزاد بهصورت طبیعی خشک شود یا از پارچه نرم برای خشککردن استفاده کنید. میتوانید از سشوار با باد خنک برای تسریع خشک شدن استفاده کنید.
– از محصولات بدون عطر و مواد تحریککننده برای نوزاد استفاده کنید.
– از کرمهای محافظ برای جلوگیری از تماس پوست نوزاد با مدفوع و ادرار بهره ببرید.
– از مصرف غیرضروری آنتیبیوتیکها خودداری کنید، زیرا تعادل باکتریهای مفید را بر هم زده و رشد قارچ را افزایش میدهد.
– نوزاد را هنگام خواب به پشت بخوابانید تا گردن او صاف بماند و از خم شدن سر جلوگیری شود.
– از لباسهای نرم، گشاد و بدون یقه در هوای گرم استفاده کنید تا هوا به پوست برسد.
– اگر مادر شیرده است، رعایت بهداشت فردی و تمیز نگهداشتن شیشه شیر و پستانک ضروری است.
– در صورت ابتلا به برفک سینه، حتماً درمان را انجام دهید تا عفونت بین مادر و نوزاد منتقل نشود.
چشمانداز عفونتهای قارچی در نوزادان
عفونتهای قارچی معمولاً با درمانهای خانگی مانند تعویض مکرر پوشک، خشک نگهداشتن پوست و استفاده از پمادها برطرف میشوند. با این حال، درمان آنها گاهی از بثورات پوشکی ساده دشوارتر است.
اگر درمانهای خانگی مؤثر نبودند یا عفونت شدید بهنظر میرسد، مراجعه به پزشک بهترین گزینه است تا از سلامت و راحتی نوزاد اطمینان حاصل شود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Centers for Disease Control and Prevention. Candidiasis.
- Horii KA. Patient education: Diaper rash in infants and children (beyond the basics). In: Levy ML, Drutz J, eds. UpToDate. 2024.
- Nemours KidsHealth. Oral thrush.
- Nemours KidsHealth. Oral thrush.
- MedlinePlus. Thrush in newborns.
- Nationwide Children's. Thrush and yeast infections.
- Bonifaz A, Rojas R, Tirado-Sánchez A, et al. Superficial mycoses associated with diaper dermatitis. Mycopathologia. 2016;181(9-10):671-679. doi:10.1007/s11046-016-0020-9
- Seifinadergoli Z, Nahidi F, Safaiyan A, Javadzadeh Y, Eteraf Oskouei T. Comparison of the efficacy of honey gel and clotrimazole cream in the treatment of vaginal candidiasis signs: a randomized clinical trial. J Caring Sci. 2020;9(3):162-167. doi:10.34172/jcs.2020.024
- Woolen SA, Lazar AA, Smith-Bindman R. Association between the frequent use of perineal talcum powder products and ovarian cancer: a systematic review and meta-analysis. J Gen Intern Med. 2022;37(10):2526-32. doi:10.1007/s11606-022-07414-7
- Penn Medicine Lancaster General Health. Thrush infections in babies.
- Bonifaz A, Rojas R, Tirado-Sánchez A, et al. Superficial mycoses associated with diaper dermatitis. Mycopathologia. 2016;181(9-10):671-9. doi:10.1007/s11046-016-0020-9
- https://www.verywellhealth.com/baby-yeast-infection-5176231
Additional Reading
- American Academy of Pediatrics. Thrush and other candida infections.
- Arsenault AB, Bliss JM. Neonatal candidiasis: new insights into an old problem at a unique host-pathogen interface. Curr Fungal Infect Rep. 2015;9(4):246-252.
- Fölster‐Holst R. Differential diagnoses of diaper dermatitis. Ped Derm. 2018;35(S1):s10-s18.
