کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک: علائم و درمان

کاردیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) باعث بزرگ شدن عضله قلب شما می‌شود و معمولاً منشأ ژنتیکی دارد. بیشتر افرادی که به این بیماری مبتلا هستند، عوارض جدی پیدا نمی‌کنند؛ اما برای برخی افراد این وضعیت می‌تواند شدید و خطرناک باشد و در این موارد، گزینه‌های درمانی مختلفی در دسترس است.

کاردیوپاتی هیپرتروفیک نوعی بیماری پیچیده قلبی است که موجب ضخیم شدن عضله قلب یا میوکارد می‌شود. اصطلاح “هیپرتروفیک” به معنای بزرگ‌تر شدن غیرطبیعی است و “کاردیوپاتی” به گروهی از بیماری‌ها اشاره دارد که عملکرد و ساختار عضله قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

ضخامت ناشی از HCM می‌تواند در هر بخشی از عضله قلب ایجاد شود، اما معمولاً بخش میانی دیواره بین بطن‌های قلب (سپتوم) را بیشتر درگیر می‌کند. این ضخامت بیش از حد باعث کاهش فضای موجود در بطن چپ برای پمپاژ خون به سمت آئورت می‌شود و به این ترتیب، جریان خون قلب به‌طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

کاردیوپاتی هیپرتروفیک تقریباً یک نفر از هر ۵۰۰ نفر در ایالات متحده را مبتلا می‌کند، اما بسیاری از افراد از داشتن این بیماری بی‌اطلاع هستند. این بیماری یک وضعیت مادام‌العمر است که ممکن است به مرور زمان بدتر شده و عوارض جدی به‌دنبال داشته باشد؛ خوشبختانه تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می‌تواند از بروز این عوارض جلوگیری کند و تغییرات در سبک زندگی نیز می‌توانند به حفظ سلامت قلب کمک کنند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

انواع کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک

دو نوع اصلی از این بیماری وجود دارد:

کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی (Obstructive HCM) که در آن ضخامت عضله قلب بیشتر در دیواره سپتوم است و موجب مسدود شدن یا کاهش جریان خون از بطن چپ به آئورت می‌شود.
کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک غیرانسدادی (Nonobstructive HCM) که ضخامت عضله قلب در بخش‌های دیگر مانند پایین قلب، بطن راست یا کل بطن چپ رخ می‌دهد و این ضخامت باعث انسداد جریان خون نمی‌شود.

حدود دو سوم بیماران مبتلا به HCM نوع انسدادی دارند که می‌تواند پیامدهای متفاوت و نیاز به درمان‌های خاص داشته باشد.

clevelandclinic

علائم و علل

علائم شایع کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک عبارتند از: درد قفسه سینه که معمولاً با فعالیت بدنی ظاهر می‌شود، سرگیجه، تنگی نفس و خستگی به خصوص در هنگام فعالیت، غش یا از دست دادن هوشیاری، احساس تپش سریع یا نامنظم قلب (پالپیتاسیون) و تورم در نواحی پایین بدن یا وریدهای گردن. این علائم ممکن است در برخی بیماران ظاهر شود یا اصلاً وجود نداشته باشد؛ اما در صورت مشاهده هرکدام از آن‌ها، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.

در حدود ۶۰ درصد موارد، تغییرات ژنتیکی عامل ایجاد HCM هستند که به آن کاردیومیوپاتی خانوادگی گفته می‌شود و این تغییرات در ژن‌هایی رخ می‌دهد که رشد عضله قلب را کنترل می‌کنند. این نوع بیماری به صورت وراثت اتوزومال غالب منتقل می‌شود، یعنی تنها یک والد بیولوژیکی با ژن معیوب کافی است تا بیماری به فرزندان منتقل شود.

تغییرات متعددی در ژن‌ها می‌توانند باعث HCM شوند، به همین دلیل شدت بیماری در افراد مختلف حتی در یک خانواده می‌تواند متفاوت باشد و بعضی افراد حامل ژن معیوب ممکن است هرگز علائم بیماری را تجربه نکنند. در حدود ۴۰ درصد موارد، علت مشخص ژنتیکی برای بیماری یافت نمی‌شود و محققان در حال بررسی عوامل دیگر هستند.

این بیماری می‌تواند در هر سنی شروع شود، اما معمولاً در حوالی سن ۴۰ سالگی تشخیص داده می‌شود و توجه به این نکته اهمیت دارد که تشخیص به موقع می‌تواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جلوگیری کند.

عوارض

عوارض احتمالی HCM شامل فیبریلاسیون دهلیزی (Afib) که می‌تواند باعث لخته شدن خون و سکته شود، نارسایی قلبی، اندوکاردیت عفونی، آریتمی‌های بطنی و ایست ناگهانی قلبی است. با این وجود، بیشتر افراد مبتلا به HCM این عوارض را تجربه نمی‌کنند؛ اما به دلیل احتمال وقوع مشکلات تهدیدکننده زندگی، مراجعه منظم به متخصص قلب و انجام غربالگری به‌ویژه در صورت وجود سابقه خانوادگی ضروری است.

تشخیص و آزمایش‌ها

پزشکان معمولاً بر اساس موارد زیر HCM را تشخیص می‌دهند:

سابقه پزشکی: پزشک درباره علائم و سابقه خانوادگی بیماری‌های قلبی یا مرگ ناگهانی سوال می‌کند.
معاینه فیزیکی: پزشک با گوشی پزشکی به صدای قلب و ریه‌ها گوش می‌دهد؛ در HCM انسدادی ممکن است صدای سوفل قلبی شنیده شود.

معمول‌ترین آزمایش تشخیصی الکتروکاردیوگرام (ECG) است که اغلب نتایج غیرطبیعی نشان می‌دهد و پس از آن، اکوکاردیوگرافی برای مشاهده ضخامت دیواره‌های قلب انجام می‌شود. همچنین ممکن است آزمایش‌های تکمیلی مانند آزمایش خون، کاتتریزاسیون قلب، MRI قلب، مانیتور هولتر، تست استرس اکو و آزمایش ژنتیک توصیه شود.

همچنین، اعضای خانواده درجه یک (والدین، خواهر و برادر، فرزندان) بیمار باید برای تشخیص زودهنگام مورد غربالگری قرار گیرند.

مدیریت و درمان

درمان HCM براساس شدت علائم و تأثیر بیماری بر سلامت فرد طراحی می‌شود. هدف درمان کاهش یا پیشگیری از علائم و کاهش ریسک عوارض است. روش‌های درمانی شامل پایش مداوم، تغییرات سبک زندگی، داروها و در برخی موارد مداخلات جراحی یا روش‌های کم‌تهاجمی است.

پایش منظم توسط متخصص قلب برای ارزیابی ریسک عوارض ضروری است و در صورت ریسک پایین و نبود علائم ممکن است فقط نیاز به نظارت دوره‌ای باشد. سبک زندگی سالم شامل ترک یا پرهیز از مصرف دخانیات، رژیم غذایی مناسب قلب، خواب کافی، فعالیت بدنی ملایم تا متوسط منظم، حفظ وزن مناسب و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مانند فشار خون یا دیابت توصیه می‌شود.

داروها

داروهایی که می‌توانند علائم HCM را بهبود دهند عبارتند از:

بتابلوکرها
مسدودکننده‌های کانال کلسیم
دیورتیک‌ها

همچنین مایوسین اینهیبیتور (ماواکامتن) دارویی جدید است که به طور مستقیم علت اصلی HCM انسدادی را هدف قرار می‌دهد و در سال ۲۰۲۲ توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است. مانند هر داروی دیگری، این داروها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و متخصص قلب مزایا و معایب را با بیمار مطرح می‌کند.

ممکن است برای کاهش ریسک اندوکاردیت باکتریایی، قبل از برخی اقدامات دندانپزشکی، نیاز به مصرف آنتی‌بیوتیک‌های پیشگیرانه باشد.

مداخلات درمانی

روش‌هایی که می‌توانند برای درمان HCM انسدادی یا پیشگیری از عوارض به کار روند شامل:

میکتومی سپتومی: جراح بخشی از دیواره ضخیم سپتوم را برمی‌دارد تا مسیر جریان خون از بطن چپ به آئورت گشاد شود. این جراحی باز قلب است.
ابلیشن الکلی سپتوم: روشی کم‌تهاجمی که در آن الکل ایزوپروپیل به شریان تغذیه‌کننده عضله ضخیم‌شده تزریق می‌شود تا بافت اضافی از بین برود؛ برای کسانی که نمی‌توانند میکتومی انجام دهند.
کاشت دفیبریلاتور قابل کاشت (ICD): دستگاه کوچکی است که زیر پوست نصب می‌شود و ریتم قلب را دائماً پایش می‌کند و در صورت آریتمی‌های خطرناک یا ایست قلبی ناگهانی، با شوک الکتریکی به درمان می‌پردازد.

زمان مراجعه به پزشک

بیماران مبتلا به HCM باید به طور منظم به متخصص قلب مراجعه کنند تا سلامت قلبشان تحت کنترل قرار گیرد. این بیماری مادام‌العمر است و تعداد مراجعات بستگی به شدت بیماری و برنامه درمانی دارد.

پیش‌آگهی و چشم‌انداز

وضعیت بیماران مبتلا به HCM بسیار متغیر است و به عواملی مانند سن شروع بیماری، شدت علائم و وجود عوارض بستگی دارد. پزشک معالج می‌تواند بر اساس وضعیت فردی، چشم‌انداز دقیق‌تری ارائه کند و بهترین راهنمایی‌ها را در اختیار بیمار قرار دهد.

اکثر بیماران HCM انتظار طول عمر طبیعی دارند و نرخ مرگ و میر آنها که در گذشته بین ۱ تا ۴ درصد بود، با درمان‌های مدرن به کمتر از ۰.۵ درصد کاهش یافته است. با این حال، HCM شایع‌ترین علت ایست قلبی ناگهانی در ورزشکاران زیر ۳۵ سال است.

پیشگیری

هیچ روش قطعی برای پیشگیری از HCM وجود ندارد، زیرا معمولاً منشأ ژنتیکی دارد. اما انجام غربالگری به‌ویژه در افراد دارای بستگان درجه یک مبتلا، می‌تواند بیماری را زودهنگام شناسایی کرده و از بروز عوارض جلوگیری کند.

اولین گام شامل انجام الکتروکاردیوگرام و اکوکاردیوگرافی است و در صورت مشاهده نشانه‌های HCM، مراجعه به متخصص قلب ضروری خواهد بود. حتی در صورت نتایج طبیعی آزمایشات، با توجه به سابقه خانوادگی باید هر سه سال یک‌بار تا سن ۳۰ سالگی و سپس هر پنج سال یک‌بار تست‌ها تکرار شوند.

پرسش‌های متداول

پزشک ممکن است مصرف برخی داروها را که می‌توانند برای بیماران HCM مضر باشند، منع کند؛ از جمله:

نیترات‌ها، به دلیل کاهش فشار خون
دیگوکسین، به دلیل افزایش قدرت انقباض قلب

نکته‌ای از کلینیک کلیولند

تشخیص بیماری قلبی مانند کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک می‌تواند اضطراب‌آور باشد، اما راه‌هایی برای مدیریت و حفظ سلامت وجود دارد. پزشک قلب شما برنامه درمانی دقیقی ارائه خواهد داد و حمایت خانواده نیز در این مسیر بسیار مهم است، به خصوص هنگام تغییرات سبک زندگی که ممکن است لازم باشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: