گلو درد و آبریزش بینی: علل و درمان‌ها

نکات کلیدی

• گلو درد و آبریزش بینی از علائم رایجی هستند که اغلب نشان‌دهنده آلرژی یا عفونتی مانند سرماخوردگی هستند.
• برای کاهش علائم می‌توان از داروهای بدون نسخه مانند اسپری بینی، قرص‌های بی‌حس‌کننده گلو یا مسکن‌ها استفاده کرد.
• در روزهایی که میزان گرده گیاهان بالا است، در خانه بمانید تا از گلو درد و آبریزش بینی ناشی از آلرژی جلوگیری شود.

SimpleImages / Getty Images

گلو درد و آبریزش بینی چیست و چه عللی دارد

گلو درد به احساس خراشیدگی یا ناراحتی در گلو گفته می‌شود که هنگام بلع یا صحبت کردن تشدید می‌شود. آبریزش بینی زمانی رخ می‌دهد که مخاط از بینی خارج می‌شود. این دو علامت اغلب با هم دیده می‌شوند، مانند سرماخوردگی، عفونت COVID-19 یا آلرژی.

عفونت‌های ویروسی معمولاً عامل اصلی گلو درد و آبریزش بینی هستند. ویروس بافت گلو و مخاط بینی را آلوده می‌کند و در پاسخ، سلول‌ها پروتئین‌های کوچکی به نام سایتوکاین آزاد می‌کنند که به بدن در مبارزه با عفونت کمک می‌کنند. این سایتوکاین‌ها باعث التهاب بافت و تولید مخاط می‌شوند که ویروس را به دام می‌اندازد.

آبریزش بینی نتیجه خروج مخاط از بینی است که میکروب‌ها یا ذرات مضر را به دام می‌اندازد و بدن را از عفونت یا تحریک‌کننده پاک می‌کند. گلو درد ناشی از التهاب بافت گلو و چکیدن مخاط به پشت گلو (postnasal drip) ایجاد می‌شود.

دو عفونت ویروسی شایع که باعث گلو درد و آبریزش بینی می‌شوند:

• سرماخوردگی: ناشی از ویروس‌های مختلف، به ویژه رینوویروس، و علائم معمول شامل گلو درد، آبریزش بینی، سرفه و عطسه است.
• COVID-19: ویروسی که از اواخر ۲۰۱۹ شایع شد و علائم آن می‌تواند شامل تب، سرفه خشک، درد عضلات و خستگی باشد. گلو درد در حدود ۱۲٪ و آبریزش بینی در ۷٪ موارد مشاهده می‌شود.

تفاوت علائم COVID-19 و سرماخوردگی

عفونت COVID-19 ممکن است شبیه سرماخوردگی باشد، اما تحقیقات نشان می‌دهند که گلو درد و آبریزش بینی بیشتر با سرماخوردگی دیده می‌شوند. با این حال، در صورت داشتن این علائم، آزمایش COVID-19 توصیه می‌شود.

آلرژی‌ها و گلو درد/آبریزش بینی

آلرژی‌ها (تب یونجه یا رینیت آلرژیک) پاسخ بیش از حد سیستم ایمنی به یک ماده خارجی هستند و یکی از علل غیرعفونی شایع گلو درد و آبریزش بینی هستند.

آلرژن‌های محیطی رایج شامل گرده، گرد و غبار، پر حیوانات خانگی و کپک هستند. قرار گرفتن در معرض این آلرژن‌ها باعث التهاب بینی و سینوس‌ها و تولید مخاط می‌شود که از بینی خارج شده و به پشت گلو می‌ریزد و باعث تحریک و احساس خارش یا درد می‌شود.

علائم آلرژی دیگر ممکن است شامل:

• بینی گرفتگی
• چشم‌های خارش‌دار، آبریزش و قرمز (التهاب ملتحمه آلرژیک)
• سرفه
• عطسه
• خستگی

گلو درد، آبریزش بینی و تب

علل دیگر گلو درد و آبریزش بینی که اغلب با تب همراه هستند، شامل:

• آنفولانزا: عفونت ویروسی که باعث تب شدید، گلو درد، سردرد، درد عضلات و ضعف عمومی می‌شود. آبریزش بینی ممکن است رخ دهد اما کمتر از سرماخوردگی شایع است.
• سینوزیت باکتریایی: التهاب باکتریایی بافت بینی و سینوس‌های اطراف آن که علائم شامل گلو درد (ناشی از postnasal drip)، ترشحات بینی غلیظ و رنگی، گرفتگی بینی و فشار صورت است.
• گلودرد چرکی (استرپتوکوک): عفونت باکتریایی ناشی از گروه A استرپتوکوک که باعث تب، گلو درد، تورم غدد لنفاوی گردن و لوزه‌های قرمز و گاهی لکه‌های سفید می‌شود. آبریزش بینی به ندرت دیده می‌شود.

درمان‌های دارویی

در صورت ابتلا به آنفولانزا، پزشک ممکن است داروهای ضدویروس مانند موارد زیر تجویز کند:

• Tamiflu (oseltamivir): به صورت قرص یا مایع
• Relenza (zanamivir): به صورت پودر استنشاقی
• Rapivab (peramivir): تزریق وریدی
• Xofluza (baloxavir): به صورت قرص

افرادی که به سینوزیت باکتریایی یا گلودرد چرکی مبتلا هستند، به آنتی‌بیوتیک نیاز دارند. معمولاً Amoxil (آموکسی‌سیلین) استفاده می‌شود مگر اینکه آلرژی به پنی‌سیلین وجود داشته باشد.

درمان خانگی گلو درد و آبریزش بینی

گلو درد ناشی از عفونت

• مسکن بدون نسخه: مانند Tylenol (استامینوفن) یا NSAID مانند Advil (ایبوپروفن)
• قرص گلو: با بی‌حس‌کننده‌هایی مانند بنزوکائین یا هگزیل رزورسنول
• چای با عسل و لیمو یا آویشن

نکات برای کودکان

• NSAID مانند آسپیرین برای کودکان زیر ۱۸ سال توصیه نمی‌شود (خطر سندرم ری)
• عسل برای کودکان زیر ۱۲ ماه نباید مصرف شود (خطر بوتولیسم)
• قرص گلو برای کودکان زیر ۶ سال توصیه نمی‌شود (خطر خفگی)

آبریزش بینی ناشی از عفونت

• اسپری بینی OTC مانند NasalCrom (کرومولین) کاهش التهاب بافت بینی
• داروی ضداحتقان OTC مانند Sudafed Congestion (سودوافدرین) برای کاهش تورم بینی
• شست‌وشوی بینی با محلول آب نمک
• بخار صورت با حوله روی سر و ظرف آب جوش برای ۵ دقیقه روزانه

گلو درد و آبریزش بینی ناشی از آلرژی

• اجتناب از آلرژن‌ها (مثلاً در صورت حساسیت به گرده، در روزهای با گرده زیاد در خانه بمانید)
• استفاده از اسپری بینی استروئیدی، مانند Flonase Allergy Relief (فلوتی‌کازون پروپیونات)
• استفاده از آنتی‌هیستامین OTC مانند Zyrtec (ستریزین) یا Claritin (لوراتادین)

پیشگیری از گلو درد و آبریزش بینی

گلو درد و آبریزش بینی ناشی از عفونت باکتریایی یا ویروسی مسری است و معمولاً از طریق هوا یا تماس نزدیک منتقل می‌شود.

روش‌های پیشگیری شامل:

• شست‌وشوی مکرر دست‌ها با آب و صابون به مدت ۲۰ ثانیه یا استفاده از ضدعفونی‌کننده الکلی
• اجتناب از لمس صورت با دست‌های نشسته
• دوری از افراد بیمار
• ضدعفونی سطوح و اشیای پرکاربرد در خانه، محل کار و مدرسه

عادات سبک زندگی برای تقویت سیستم ایمنی و سلامت کلی شامل:

• فعالیت بدنی منظم
• حفظ وزن سالم
• دریافت واکسن‌های موجود (مثلاً COVID-19 و آنفولانزا)
• رعایت بهداشت خواب
• اجتناب از سیگار

اگر گلو درد و آبریزش بینی ناشی از آلرژی است، متخصص آلرژی می‌تواند آلرژن‌های عامل حساسیت شما را شناسایی کرده و برنامه‌ای برای کاهش یا اجتناب از تماس با آنها ارائه دهد.