۷ درمان طبیعی برای تسکین گرفتگی بینی و سینوس‌ها

گرفتگی بینی و مسدود شدن سینوس‌ها وضعیت ناخوشایندی است که می‌تواند زندگی روزمره فرد را مختل کند. این مشکل تنفسی می‌تواند در تنفس اختلال ایجاد کرده، باعث سردرد شود و مانع از خواب راحت در شب گردد. در این مقاله به معرفی ۷ روش طبیعی و خانگی برای تسکین گرفتگی بینی و بهبود تنفس خواهیم پرداخت.

چرا دچار گرفتگی بینی می‌شویم؟

بسیاری از مردم احساس ناراحتی ناشی از گرفتگی بینی را به تجمع بیش از حد ترشحات مخاطی نسبت می‌دهند، اما دکتر اسکات پی. استرینگر، استاد و رئیس بخش گوش و حلق و بینی در مرکز پزشکی دانشگاه میسیسیپی، می‌گوید که در واقع این عارضه ناشی از التهاب و تورم رگ‌های خونی در سینوس‌ها است. هنگامی که یک عامل تحریک‌کننده مانند یک ماده حساسیت‌زا یا ویروس، بینی را تحریک می‌کند، جریان خون به شبکه وسیع رگ‌هایی که مجرای بینی را پوشانده‌اند، افزایش می‌یابد. این افزایش جریان خون باعث تورم مجاری بینی شده و نفس کشیدن را دشوارتر می‌کند. تورم بینی همچنین می‌تواند ترشحات مخاطی را به دام اندازد و انسداد جریان هوا را تشدید نماید. مشکلات تخلیه سینوس‌ها می‌تواند به دلیل سرماخوردگی، آنفولانزا، آلرژی، آلودگی هوا، بیماری کووید-۱۹ یا حتی صرفاً هوای خشک باشد. خبر خوب این است که صرف نظر از علت گرفتگی، راهکارهای ساده و طبیعی متعددی وجود دارد که می‌توانید در خانه برای باز کردن سینوس‌های خود انجام دهید. برخلاف برخی داروهای ضد احتقان بدون نسخه، این درمان‌های خانگی هیچ عارضه جانبی مانند خواب‌آلودگی یا بی‌قراری ایجاد نمی‌کنند. یک نکته احتیاطی مهم این است که اگر گرفتگی بینی شما بیش از یک هفته بدون بهبود ادامه یافت، پس از بهبود بدتر شد یا با تب، سردرد شدید یا درد صورت همراه بود، حتماً به پزشک مراجعه کنید؛ زیرا ممکن است به یک عفونت باکتریایی نیاز به آنتی‌بیوتیک داشته باشید.

۷ درمان طبیعی برای تسکین گرفتگی بینی و سینوس‌ها

افزودن رطوبت به هوا

استفاده از دستگاه رطوبت‌ساز یا بخور سرد در خانه یا محل کار، یک راهکار خانگی ساده و مؤثر برای کاهش گرفتگی بینی است. تنفس در هوای مرطوب به تسکین بافت‌های تحریک شده بینی کمک می‌کند، التهاب سینوس‌ها را کاهش می‌دهد و مخاط را رقیق‌تر می‌سازد تا راحت‌تر تخلیه شود.

دستگاه‌های بخور گرم و سرد به یک اندازه در افزایش سطح رطوبت و کاهش گرفتگی مؤثر هستند. با این حال، کلینیک مایو توصیه می‌کند که به دلیل مسائل ایمنی، همیشه برای کودکان از دستگاه‌های بخور سرد استفاده شود. آب داغ یا بخار دستگاه‌های بخور گرم ممکن است باعث سوختگی کودک شود، اگر بیش از حد نزدیک شود یا دستگاه واژگون گردد و آب داغ به بیرون بریزد. صرف نظر از نوع دستگاه انتخابی، مطمئن شوید که آب را روزانه عوض کرده و دستگاه را طبق دستورالعمل سازنده تمیز کنید تا از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها جلوگیری شود.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

امتحان شستشوی بینی (Nasal Irrigation)

شستشوی مجاری بینی با استفاده از ابزارهایی مانند نتی پات (Neti pot) یا دستگاه‌های مخصوص، می‌تواند به شل شدن مخاط غلیظ، بهبود تخلیه سینوس‌ها و حذف مواد تحریک‌کننده، آلرژن‌ها و میکروب‌ها کمک کند. سازمان غذا و داروی ایالات متحده ($text{FDA}$) اعلام کرده است که استفاده از نتی پات ایمن است، به شرطی که با آب استریل یا مقطر پر شود. هرگز از آب لوله‌کشی معمولی استفاده نکنید، مگر اینکه قبلاً آن را جوشانده و سپس خنک کرده باشید.

نحوه استفاده از نتی پات معمولاً شامل مراحل زیر است:

پر کردن ظرف: نتی پات را با محلول سالین (تهیه‌شده از آب گرم استریل و نمک) پر کنید.
تغییر وضعیت سر: بالای سینک خم شوید و سر خود را به پهلو کج کنید، در حالی که پیشانی و چانه را در یک سطح نگه می‌دارید تا مایع به دهان سرازیر نشود.
شروع شستشو: در حالی که از طریق دهان نفس می‌کشید، دهانه نتی پات را در سوراخ بینی بالایی قرار دهید تا مایع از سوراخ بینی پایینی خارج شود.
تکرار فرآیند: این عمل را برای طرف دیگر نیز تکرار کنید تا مجاری کاملاً پاک شوند.

اسپری سالین بینی که غبار ریز سالین را به بینی می‌رساند، نیز می‌تواند به تسکین خشکی مجاری بینی کمک کند، اما به گفته $text{FDA}$، به اندازه دستگاه‌های شستشو مانند نتی پات برای شستن مخاط، آلرژن‌ها و میکروب‌ها مؤثر نیست.

دوش آب گرم بگیرید

آیا تا به حال متوجه شده‌اید که وقتی سرما خورده‌اید، دوش گرفتن می‌تواند حس بهتری به شما بدهد؟ کلینیک مایو می‌گوید دلیل این است که استنشاق بخار، با کمک به تخلیه مخاط، درد و فشار سینوس‌ها را کاهش می‌دهد. این اقدام می‌تواند به بازگشت تنفس شما به حالت عادی کمک کند، اگرچه ممکن است این اثر فقط موقتی باشد.

شما همچنین می‌توانید با تنفس بخار آب گرم در سینک حمام، تأثیر مشابه دوش بخار را به دست آورید. به سادگی آب داغ را در سینک باز بگذارید، حوله‌ای روی سر خود قرار دهید و سرتان را روی سینک بگیرید، مراقب باشید که بیش از حد نزدیک نشوید تا خطر سوختگی پوست وجود نداشته باشد. انجام این کار چندین بار در روز بی‌خطر است و می‌تواند به بهبود علائم گرفتگی کمک کند.

از ضد احتقان‌های طبیعی استفاده کنید

آیا ویتامین $text{C}$ می‌تواند به کاهش گرفتگی بینی و تخلیه مناسب سینوس‌ها کمک کند؟ دکتر استرینگر می‌گوید: “در برخی مطالعات نشان داده شده است که ویتامین $text{C}$ مدت زمان سرماخوردگی را کوتاه می‌کند و شدت علائم را کاهش می‌دهد، اما تأثیر مستقیمی بر گرفتگی ندارد.” با این حال، اگر با گرفتگی ناشی از سرماخوردگی مبارزه می‌کنید، مصرف مقداری ویتامین $text{C}$ اضافی ممکن است به شما کمک کند تا سریع‌تر بر علائم خود غلبه کنید و حال بهتری داشته باشید.

در مورد گرفتگی ناشی از آلرژی، می‌توانید به سراغ زنجبیل بروید. یک مطالعه نشان داد که مصرف روزانه دوز ۵۰۰ میلی‌گرمی (mg) عصاره زنجبیل به اندازه آنتی‌هیستامینی مانند لوراتادین (کلاریتین) برای گرفتگی ناشی از آلرژی‌های بینی مؤثر است. محققان گزارش دادند که به نظر می‌رسد زنجبیل دارای مکانیسم‌های ضدآلرژی و ضدالتهابی است. در حالی که مطالعات بیشتری برای ارزیابی ایمنی و اثربخشی عصاره زنجبیل مورد نیاز است، می‌توانید روزانه یک فنجان چای زنجبیل را برای تسکین گرفتگی مربوط به آلرژی امتحان کنید.

کمپرس گرم روی صورت بگذارید

اگر در نتیجه گرفتگی، سردرد یا درد سینوسی دارید، قرار دادن یک کمپرس گرم مستقیماً روی بینی و پیشانی را امتحان کنید. کلینیک مایو می‌گوید که این کار می‌تواند به کاهش التهاب و فشار بینی کمک کرده و ناراحتی شما را کاهش دهد. می‌توانید یک محصول کمپرس گرم تهیه کنید که در مایکروویو گرم می‌شود، یا به سادگی یک دستمال یا حوله کوچک را با آب گرم خیس کرده، آب اضافی آن را بگیرید، سپس آن را تا کرده و روی بینی، گونه‌ها و پیشانی خود قرار دهید. سعی کنید این کار را به مدت ۲۰ دقیقه انجام دهید و به دفعات مورد نیاز تکرار نمایید.

میزان مصرف مایعات خود را افزایش دهید

کلینیک مایو می‌گوید، اگرچه این روش تسکین فوری ایجاد نمی‌کند، اما نوشیدن مقدار زیادی مایعات (غیر الکلی) و حفظ آب بدن به رقیق شدن ترشحات مخاطی در مجاری بینی کمک می‌کند و تخلیه سینوس‌های گرفته را آسان‌تر می‌سازد. بسیاری از مردم قسم می‌خورند که نوشیدن چای گرم برای رفع گرفتگی مفید است، اما احتمالاً تفاوتی ندارد که نوشیدنی‌های مصرفی شما گرم باشند یا سرد.

در یک مطالعه، محققان گروهی از افراد مبتلا به علائم سرماخوردگی و آنفولانزا را به دو دسته تقسیم کردند، نیمی از آن‌ها یک نوشیدنی گرم و نیمی دیگر یک نوشیدنی با دمای اتاق مصرف کردند، و هیچ تفاوت قابل اندازه‌گیری در جریان هوای بینی بین دو گروه مشاهده نشد. جالب اینجاست که گروهی که نوشیدنی گرم مصرف کردند، تسکین ذهنی بیشتری از علائم سرماخوردگی گزارش دادند. محققان فکر می‌کنند این می‌تواند به دلیل گرمای نوشیدنی باشد که می‌تواند طعم و تجربه مصرف را افزایش دهد و به نوبه خود باعث می‌شود فرد احساس بهتری داشته باشد.

برنامه شبانه خود را تغییر دهید

همانطور که هر فردی با سینوس‌های گرفته می‌تواند تأیید کند، گرفتگی اغلب در شب بدتر می‌شود. یک دلیل اصلی این است که وقتی صاف دراز می‌کشید، جاذبه باعث می‌شود ترشحات مخاطی به جای تخلیه، جمع شوند یا به عقب برگردند.

برای بهبود تخلیه سالم سینوس‌ها، یک یا دو بالش اضافی زیر سر خود قرار دهید تا جاذبه به نفع شما کار کند، نه علیه شما. همچنین برای رقیق شدن مخاط و تشویق به تخلیه آن، یک دستگاه بخور سرد یا رطوبت‌ساز را در کنار تخت خود روشن کنید. همچنین می‌توانید استفاده از نوار تنفسی بینی را امتحان کنید؛ این نوارها کناره‌های بینی را بالا می‌برند و ممکن است به باز شدن مجاری بینی و آسان‌تر شدن تنفس در طول شب کمک کنند.

سؤالات متداول

۱. آیا استفاده از سرم شستشو (سالین) برای کودکان ایمن است؟

بله، استفاده از محلول سالین یا سرم شستشوی بینی برای کودکان کاملاً ایمن است و می‌تواند یک راهکار غیردارویی مؤثر برای تسکین گرفتگی آن‌ها باشد. نکته حیاتی در مورد کودکان این است که در صورت استفاده از دستگاه‌های شستشو مانند نتی پات، فقط از آب استریل یا جوشیده و سرد شده استفاده شود. همچنین، همانطور که اشاره شد، بهتر است برای ایجاد رطوبت در محیط اتاق کودک، از دستگاه‌های بخور سرد استفاده کنید تا از خطر سوختگی ناشی از بخور گرم جلوگیری شود.

۲. آیا برای جلوگیری از گرفتگی، می‌توانم از داروهای ضد احتقان بدون نسخه استفاده کنم؟

داروهای ضد احتقان بدون نسخه می‌توانند به سرعت گرفتگی را رفع کنند، اما اغلب با عوارض جانبی مانند خواب‌آلودگی یا بی‌قراری همراه هستند. علاوه بر این، استفاده مکرر و طولانی‌مدت از اسپری‌های ضد احتقان بینی می‌تواند منجر به احتقان بازگشتی (Rebound Congestion) شود، وضعیتی که در آن با قطع مصرف، گرفتگی بینی بدتر می‌شود. به همین دلیل، درمان‌های طبیعی و خانگی که عوارض جانبی ندارند، اغلب توصیه می‌شوند.

۳. چه زمانی گرفتگی بینی نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

اگر گرفتگی بینی شما بیش از یک هفته ادامه داشت و به درمان‌های خانگی پاسخ نداد، یا اگر پس از بهبود اولیه بدتر شد، باید به پزشک مراجعه کنید. همچنین، در صورتی که گرفتگی با علائم جدی‌تری مانند تب بالا، درد شدید صورت یا سردرد شدید همراه باشد، باید فوراً با پزشک مشورت کنید، زیرا ممکن است نشانه یک عفونت باکتریایی سینوسی باشد که نیاز به درمان با آنتی‌بیوتیک دارد. تشخیص به موقع از بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری می‌کند.

خلاصه

گرفتگی بینی که عمدتاً ناشی از تورم رگ‌های خونی در مجاری سینوسی است، می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد. خوشبختانه، راهکارهای طبیعی و خانگی متعددی وجود دارد که می‌توانند بدون ایجاد عوارض جانبی داروهای رایج، این مشکل را تسکین دهند. راهکارهایی مانند استفاده از رطوبت‌ساز، شستشوی بینی با نتی پات، دوش آب گرم، و افزایش مصرف مایعات، به رقیق شدن ترشحات و کاهش التهاب کمک می‌کنند. همچنین، استفاده از کمپرس گرم می‌تواند درد و فشار سینوس‌ها را کاهش دهد. با ایجاد تغییرات ساده در برنامه شبانه، مانند بالا نگه داشتن سر، می‌توان از تجمع ترشحات مخاطی در طول خواب جلوگیری کرد. در صورتی که علائم گرفتگی طولانی شوند یا با نشانه‌های هشداردهنده همراه باشند، مراجعه به پزشک برای بررسی احتمال عفونت باکتریایی ضروری است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: