۱۲ دلیل که می‌تواند باعث تورم زبان شود

علل متورم شدن زبان

متورم شدن زبان می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد؛ از آسیب ساده در دهان گرفته تا واکنش‌های آلرژیک خطرناک. گاهی اوقات این تورم بی‌ضرر و موقتی است، اما در مواردی نیز می‌تواند نشان‌دهنده یک بیماری خطرناک و تهدیدکننده حیات باشد.

برای همین شناسایی دقیق علت و پیگیری پزشکی در صورت لزوم اهمیت بالایی دارد. یکی از نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفته شود، تورم سریع و شدید زبان است.

چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟

در حالی که هر نوع تورم زبان نیازمند تماس با پزشک است، برخی علائم نشانه اورژانسی بودن موضوع هستند. تورمی که پیوسته بدتر می‌شود ممکن است راه‌های هوایی را مسدود کند و باعث دشواری در تنفس شود.

تورم سریع و شدید زبان یا صورت، ممکن است ناشی از واکنش آلرژیک جدی به نام آنافیلاکسی باشد. این حالت می‌تواند همراه با کهیر، تنگی نفس، کبودی لب‌ها، تهوع و استفراغ باشد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

دلیل که می‌تواند باعث تورم زبان شود rdiet.ir

verywellhealth

۱. واکنش‌های آلرژیک

آلرژی غذایی یا واکنش به مواد شیمیایی رایج‌ترین علل تورم زبان هستند. برخی افراد از کودکی با آلرژی به دنیا می‌آیند یا در بزرگسالی به آن دچار می‌شوند که به آن «آلرژی دیرهنگام» گفته می‌شود.

واکنش آلرژیک ممکن است خفیف و خودبه‌خود برطرف شود، اما اگر ناشی از آنافیلاکسی باشد، می‌تواند کشنده باشد. علائم معمولاً طی چند دقیقه تا چند ساعت پس از تماس با آلرژن ظاهر می‌شوند.

شایع‌ترین آلرژن‌های غذایی شامل موارد زیر هستند:

بادام‌زمینی
مغزها (مثل گردو و فندق)
شیر
تخم‌مرغ
کنجد
سویا
گندم
ماهی
صدف

همچنین ممکن است نسبت به محصولات غیرغذایی واکنش آلرژیک داشته باشید. برای مثال، برخی افراد به طعم‌دهنده‌ها، رنگ‌ها و افزودنی‌های شیمیایی موجود در خمیردندان، دهان‌شویه و پاک‌کننده‌های دندان مصنوعی حساسیت دارند.

۲. داروها

اصطلاح پزشکی برای تورم زیر پوستی، «آنژیوادم» است. معمولاً این نوع تورم ناشی از واکنش آلرژیک است.

بعد از آلرژی‌های غذایی، داروها دومین علت رایج آنژیوادم صورت، لب‌ها و زبان هستند. در این حالت، بدن ماده‌ای به نام برادیکینین آزاد می‌کند که باعث باز شدن عروق و در نتیجه تورم می‌شود.

داروهایی که ممکن است منجر به تورم زبان شوند عبارتند از:

مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE inhibitors): این داروها که برای کاهش فشار خون تجویز می‌شوند، بیشترین احتمال ایجاد آنژیوادم زبان را دارند و بین ۲۰ تا ۴۰ درصد از مراجعات اورژانسی مربوط به آنژیوادم دارویی را شامل می‌شوند.
داروهای ضدافسردگی
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مثل ایبوپروفن)
داروهای کاهش‌دهنده کلسترول مانند استاتین‌ها

۳. بیماری‌های پوستی

برخی بیماری‌های پوستی می‌توانند باعث تحریک یا تورم خفیف زبان شوند. برای مثال، زخم‌های دهانی یا فرسایش دندان ممکن است بافت اطراف زبان را متورم کنند.

بیماری‌های پوستی مؤثر بر زبان عبارتند از:

پمفیگوس: یک بیماری خودایمنی نادر و کشنده که موجب تاول‌های پوستی و زخم‌های دهانی می‌شود.
لیکن پلان دهانی: بیماری ناشناخته‌ای که باعث بثورات پوستی یا دهانی می‌شود.
پسوریازیس دهانی: این حالت باعث «زبان جغرافیایی» و «زبان شیاردار» می‌شود که به‌ترتیب با از بین رفتن برجستگی‌های سطح زبان و ایجاد شیارهای عمیق مشخص می‌شود.

۴. تروما یا ضربه

سوختگی زبان با غذا یا نوشیدنی داغ، گاز گرفتن زبان، خراش ناشی از دندان‌های تیز یا پیرسینگ می‌توانند باعث تورم موقتی شوند. این تورم معمولاً ظرف پنج روز بهبود می‌یابد.

پروتزها و ایمپلنت‌های دندانی نیز در صورت ناهماهنگی ممکن است موجب آسیب شوند. همچنین، مخاط‌کیسه‌ها (موکوسل‌ها) می‌توانند پس از آسیب ایجاد شوند که ناشی از انسداد غدد بزاقی هستند.

۵. عفونت

دهان مستعد ابتلا به انواع مختلفی از عفونت‌ها از جمله عفونت‌های زبانی است. برخی از این عفونت‌ها از طریق رابطه جنسی دهانی منتقل می‌شوند.

سوزاک، سیفلیس و ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) می‌توانند باعث التهاب، زخم، زگیل یا تورم زبان و بافت‌های اطراف آن شوند. همچنین برخی افراد گزارش داده‌اند که در کووید-۱۹ دچار «زبان کوویدی» شده‌اند که با تغییر رنگ و تورم مشخص می‌شود.

۶. بیماری ریفلاکس معده (GERD)

ریفلاکس معده به مری، اختلالی گوارشی است که در آن اسید معده به مری بازمی‌گردد و باعث تحریک مزمن گلو می‌شود. در برخی از بیماران، پایه زبان نیز تحت تأثیر قرار گرفته و متورم می‌شود.

این تورم ممکن است مزمن باشد و همراه با سوزش سر دل، خشکی گلو یا سرفه مزمن نیز ظاهر شود. درمان ریفلاکس معمولاً با تغییر رژیم غذایی و استفاده از داروهای ضد اسید انجام می‌شود.

۷. کمبودهای تغذیه‌ای

تورم زبان که به آن «گلوسیت آتروفیک» نیز می‌گویند، می‌تواند به دلیل کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف ایجاد شود. هر یک از این کمبودها تأثیر متفاوتی بر بافت زبان دارد.

شایع‌ترین کمبودهای مرتبط با تورم زبان عبارتند از:

ویتامین B12: کمبود این ویتامین باعث احساس سوزن‌سوزن شدن، مشکلات راه‌رفتن و خستگی می‌شود.
ریبوفلاوین (B2): کمبود نادر است اما ممکن است در اختلالات غدد درون‌ریز مانند کم‌کاری تیروئید دیده شود.
نیاسین (B3): کمبود آن باعث زبان قرمز روشن، تغییر رنگ پوست و علائم گوارشی می‌شود.
پیریدوکسین (B6): کمبود نادر اما محتمل در بیماران کلیوی یا دارای اختلالات خودایمنی و مصرف‌کنندگان الکل است.
فولات (B9): معمولاً همراه با سایر کمبودها و در افرادی با رژیم نامناسب یا اختلال جذب مشاهده می‌شود.
آهن: کمبود آن می‌تواند موجب ضعف، خستگی و تورم زبان شود، به‌ویژه در بارداری، خونریزی‌های شدید قاعدگی یا اهدای مکرر خون.
روی: کمبود آن بر سیستم گوارشی، عصبی، ایمنی و استخوان‌ها تأثیر می‌گذارد.
ویتامین E: هرچند نادر، اما در افراد دچار اختلال جذب چربی ممکن است دیده شود.

۸. بیماری شوگرن

بیماری شوگرن که پیش‌تر با نام سندرم شوگرن شناخته می‌شد، نوعی بیماری خودایمنی است که باعث خشکی چشم‌ها و دهان می‌شود. این بیماری همچنین موجب تورم غدد بزاقی و اشکی می‌گردد.

برخی از بیماران ممکن است زبانشان ظاهری متورم یا احساس سنگینی داشته باشد. این حالت ممکن است با خشکی شدید و سوزش زبان نیز همراه باشد.

۹. سندرم ملکرسون-روزنتال

سندرم ملکرسون-روزنتال یک اختلال نادر در سیستم عصبی مرکزی است که عمدتاً بر عصب صورت و عضلات صورت تأثیر می‌گذارد. شایع‌ترین علامت آن فلج صورت است.

برخی از افراد مبتلا به این سندرم، تورم مداوم در صورت دارند که می‌تواند لب‌ها و زبان را نیز درگیر کند. در مواردی، تورم می‌تواند به‌صورت دائم باقی بماند و روی گفتار و خوردن تأثیر بگذارد.

۱۰. آمیلوئیدوز

آمیلوئیدوز یک بیماری نادر است که در آن پروتئین آمیلوئید به‌طور غیرطبیعی در بدن تجمع می‌یابد و اندام‌هایی مانند قلب، مغز، کلیه‌ها و طحال را درگیر می‌کند. این تجمع می‌تواند عملکرد طبیعی اندام‌ها را مختل کند.

علاوه بر تورم زبان، ممکن است فرد احساس خستگی مفرط، خونریزی یا کبودی آسان و تنگی نفس داشته باشد. تورم شکم، پاها و دست‌ها نیز ممکن است رخ دهد و احساس گزگز در اندام‌ها ظاهر شود.

۱۱. کم‌کاری تیروئید

یکی از علائم کم‌کاری تیروئید، بزرگ شدن یا تورم زبان است. در این بیماری، غده تیروئید به‌اندازه کافی هورمون تیروئید تولید نمی‌کند که منجر به اختلالات مختلفی در بدن می‌شود.

علائم دیگر شامل خستگی، افزایش وزن، حساسیت به سرما، درد عضلات و مفاصل و تورم گردن می‌شود. تشخیص و درمان سریع این بیماری می‌تواند از پیشرفت علائم جلوگیری کند.

۱۲. سرطان

سرطان زبان اگرچه نادر است، اما می‌تواند علت تورم زبان باشد. در این نوع سرطان، تورم ناشی از رشد توده‌ای سرطانی در زبان است.

بسته به محل تومور، ممکن است احساس وجود توده‌ای در دهان یا گلو داشته باشید. سایر علائم شامل زخم یا درد در دهان، زبان یا گلو هستند که با گذشت زمان بدتر می‌شوند.

علائم تورم زبان

علائم تورم زبان بسته به علت آن می‌تواند متغیر باشد. در برخی موارد، زبان تنها کمی متورم و حساس می‌شود، در حالی که در موارد شدید، این تورم می‌تواند مانع بلع یا تنفس شود.

علائمی که ممکن است همراه با تورم زبان دیده شوند عبارتند از:

احساس درد یا سوزش
دشواری در صحبت کردن یا بلعیدن
تغییر رنگ زبان (قرمز، بنفش یا سفید)
خشکی زبان یا دهان
احساس سفتی یا ضخامت در زبان
وجود زخم یا ترک در سطح زبان

تشخیص علت تورم زبان

برای تشخیص صحیح، پزشک ابتدا تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کرده و از او در مورد علائم همراه سؤال می‌پرسد. سپس معاینه فیزیکی دهان، زبان، گلو و سایر بخش‌های مرتبط انجام می‌شود.

در صورت نیاز، آزمایش خون برای بررسی کمبودهای تغذیه‌ای یا عفونت‌ها تجویز می‌شود. همچنین در موارد مشکوک به سرطان یا آمیلوئیدوز، نمونه‌برداری (بیوپسی) از بافت زبان انجام خواهد شد.

درمان تورم زبان

درمان تورم زبان بستگی به علت اصلی آن دارد. در موارد خفیف مانند آسیب سطحی یا سوختگی، درمان‌های خانگی و رعایت بهداشت دهان کافی است.

در موارد شدیدتر، بسته به تشخیص پزشک ممکن است موارد زیر تجویز شود:

آنتی‌هیستامین یا اپی‌نفرین برای واکنش‌های آلرژیک
قطع یا تغییر داروهایی که موجب تورم شده‌اند
تجویز مکمل‌های ویتامین یا آهن در صورت کمبود
درمان عفونت با آنتی‌بیوتیک یا ضدویروس
درمان بیماری‌های زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید یا شوگرن

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: