این ۱۳ ماده غذایی و مکمل میتوانند خطر ابتلا به بیماریهای ناشی از غذا را افزایش دهند، با داروهای ضدسرطان تداخل ایجاد کنند یا عوارض جانبی درمان را تشدید نمایند.
نقش تغذیه در درمان سرطان
تغذیه نقش مهمی در روند درمان سرطان دارد. چربیهای سالم، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی به حفظ سطح انرژی، تقویت بدن و جلوگیری از کاهش وزن کمک میکنند.[1] اما همه غذاها و مواد مغذی به یک اندازه در طول شیمیدرمانی ایمن نیستند. سلولهای سرطانی به سلولهایی که سریع تقسیم میشوند حمله میکنند، از جمله سلولهای سیستم ایمنی که معمولاً با عفونتها مبارزه میکنند. زمانی که سیستم ایمنی ضعیف میشود، خطر ابتلا به عفونتها و بیماریهای ناشی از غذا افزایش مییابد.[1]
«برخی غذاها و مکملها همچنین میتوانند با داروهای شیمیدرمانی تداخل داشته باشند، چه با تأثیر بر نحوه جذب، متابولیزه شدن یا دفع دارو توسط بدن، چه با افزایش عوارض جانبی» لی لیختنشتاین، متخصص تغذیه بالینی در مرکز پزشکی تافتس در بوستون میگوید. «به همین دلیل بیماران باید هرگونه تغییر در رژیم غذایی یا استفاده از مکملها را با تیم مراقبتهای انکولوژی خود در میان بگذارند.»
حتی اگر تحت شیمیدرمانی نباشید، قبل از مصرف هرگونه مکمل با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید با داروهای مصرفی شما تداخل ندارد.
برای پیشگیری از تداخل ناخواسته، تشدید عوارض جانبی درمان یا عفونتهای غذایی، در طول شیمیدرمانی از مصرف این ۱۳ ماده غذایی و مکمل خودداری کنید.
۱. شیر غیرپاستوریزه
شیر منبع غنی از مواد مغذی مانند کلسیم، پروتئین، پتاسیم و ویتامینهای گروه B است.[2] بیشتر شیرها با حرارت پاستوریزه میشوند تا میکروبهای بیماریزا از بین بروند. چون شیر خام پاستوریزه نیست، میتواند باکتریهایی مانند سالمونلا، ای.کولای و لیستریا را حمل کند.[3]
شیر غیرپاستوریزه (و آبمیوه خام) برای افراد دارای سیستم ایمنی ضعیفشده در اثر درمان سرطان بهویژه خطرناک است. «در حال حاضر روند مصرف شیر خام خیلی رایج شده است» کارلی روپ، متخصص تغذیه در مرکز سرطان آبراسمون پنمدیسین در فیلادلفیا میگوید. «ما شیر خام را توصیه نمیکنیم زیرا ممکن است خود را در معرض خطر باکتریهایی مانند لیستریا قرار دهید.»
۲. گریپفروت
مانند سایر مرکبات، گریپفروت منبع خوب ویتامین C، پتاسیم و فیبر غذایی است و راهی سالم و کمچربی برای دریافت سهم روزانه میوه محسوب میشود.[4] اما گریپفروت و آب آن میتوانند با بسیاری از داروها از جمله برخی داروهای شیمیدرمانی تداخل داشته باشند. به همین دلیل، گریپفروت یکی از غذاهایی است که باید در طول شیمیدرمانی از آن اجتناب کرد، روپ میگوید.
۳. گوشت، مرغ، ماهی و تخممرغ خام یا نیمپز
نیاز به پروتئین در طول شیمیدرمانی افزایش مییابد، زیرا این ماده مغذی برای حفظ توده و قدرت عضلانی اهمیت دارد.[5] گوشت بدون چربی، مرغ، ماهی و تخممرغ منابع خوبی از پروتئین هستند، اما باید کاملاً پخته شوند تا میکروبهایی مانند سالمونلا و ای.کولای از بین بروند. از خوردن گوشت نیمپز تا زمانی که پزشک اجازه نداده خودداری کنید.[6]
باکتری سالمونلا همچنین در تخممرغ پنهان میشود که باید کاملاً پخته شود. تخممرغ عسلی یا نیمپز نخورید. همچنین از غذاهایی که حاوی تخممرغ خام هستند خودداری کنید، مانند خمیر شیرینیپزی و کیک نپخته، برخی سسهای سالاد سزار و سس هالندیز.[7]
غذاهای خام یا نیمپز را از غذاهای پخته جدا نگه دارید و وسایل آشپزی مخصوص برای هرکدام استفاده کنید تا از آلودگی متقاطع جلوگیری شود.[8]
۴. علف چای (St. John’s Wort)
علف چای گیاهی است که برخی افراد برای مدیریت افسردگی، اضطراب، اختلالات خواب یا علائم یائسگی مصرف میکنند. علاوه بر عوارض جانبی احتمالی مانند سردرد و تهوع، این مکمل میتواند اثربخشی داروهای شیمیدرمانی را کاهش دهد.[9]
دلیل آن این است که علف چای روی آنزیمهای کبدی اثر میگذارد که داروها را تجزیه و دفع میکنند. تحقیقات قدیمی نشان دادهاند که ممکن است باعث دفع سریعتر داروهای شیمیدرمانی از کبد شود و آنها را کماثر کند.[10][11] تحقیقات جدیدی در دسترس نیست، زیرا علف چای معمولاً توسط متخصصان مراقبت سلامت توصیه نمیشود چون میتواند در شرایط مختلف، از جمله مصرف همزمان برخی داروها، خطرناک باشد.[12] اگر از این مکمل استفاده کردهاید، حداقل یک هفته پیش از شروع درمان سرطان آن را قطع کنید. همچنین بدون اجازه پزشک در طول درمان از مصرف آن خودداری کنید.[11]
۵. جوانهها
میوهها و سبزیجات خام در طول درمان سرطان میتوانند مشکلساز شوند زیرا ممکن است میکروبهای بیماریزا روی سطح آنها وجود داشته باشد، لیختنشتاین میگوید. این موضوع بهویژه برای جوانههای یونجه و لوبیا صادق است. این غذاها در شرایط گرم و مرطوب رشد میکنند که محیط مناسبی برای چسبیدن باکتریهایی مانند سالمونلا و ای.کولای است. جوانهها را نخورید، زیرا شستوشوی کامل آنها ممکن نیست.[13]
سایر میوهها و سبزیجات خام در صورتی که کاملاً با آب جاری شسته شوند بیخطر هستند. اگر نوتروپنی دارید، با پزشک خود درباره رژیم غذایی خاص مشورت کنید که ممکن است شامل حذف کامل میوهها و سبزیجات خام باشد.[14]
۶. پنیرهای غیرپاستوریزه
پنیرهای پاستوریزه مانند چدار، پارمسان و آمریکایی در طول درمان سرطان بیخطر هستند (باید روی بستهبندی کلمه «پاستوریزه» ذکر شده باشد). اما از پنیرهای غیرپاستوریزه که معمولاً نرم هستند خودداری کنید زیرا میتوانند حامل باکتری باشند، مانند:[15]
- بری (Brie)
- کامامبرت (Camembert)
- روکفور (Roquefort)
- بلو (Bleu)
- گورگونزولا (Gorgonzola)
- استیلتون (Stilton)
- کوتیجا (Cotija)
- کسوبلانکو فرسکا (Queso blanco fresca)
۷. اکیناسه
مکمل اکیناسه برای تقویت سیستم ایمنی و درمان سرماخوردگی و آنفولانزا استفاده میشود. اگرچه این گیاه برای افراد سالم بیخطر است، اما در مصرف همزمان با داروهای سرطان میتواند مشکل ایجاد کند. اکیناسه آنزیمهایی را که داروهای شیمیدرمانی را تجزیه میکنند مسدود میکند و این میتواند روی سطح داروها در بدن اثر بگذارد.[16] جینسینگ، گلدنسیل و کاوا نیز از مکملهایی هستند که به دلیل تداخل احتمالی با درمان سرطان باید از آنها پرهیز کرد، لیختنشتاین میگوید.
۸. سوشی
در طول درمان شیمیدرمانی از خوردن سوشی و ساشیمی خودداری کنید. در واقع هر نوع ماهی و غذای دریایی خام یا نیمپز (صدف، صدف دوکفهای، صدف خوراکی) میتواند باکتریهایی داشته باشد که باعث نوروویروس، هپاتیت A و بیماریهای جدی دیگر میشوند. پخت کامل ماهی و غذاهای دریایی قبل از مصرف، این میکروبهای مضر را از بین میبرد.[7][17]
۹. سس تند
شیمیدرمانی گاهی باعث التهاب و زخمهای دردناک در دهان میشود که «موکوزیت» نام دارد. غذاهای تند این زخمها را تحریک میکنند. «بیمارانی که به دلیل درمان دچار موکوزیت میشوند، باید از غذاهای تند، اسیدی، تیز یا سفت اجتناب کنند تا از درد و ناراحتی بیشتر جلوگیری شود» لیختنشتاین میگوید.
۱۰. مکملهای آنتیاکسیدان
آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامینهای A، C و E و کاروتنوئیدها از سلولهای سالم در برابر آسیب ناشی از استرس اکسیداتیو محافظت میکنند. همین مکانیزمها میتوانند از سلولهای سرطانی نیز محافظت کرده و اثربخشی درمان را کاهش دهند. «مکملهای آنتیاکسیدان ممکن است با مکانیزم استرس اکسیداتیوی که برخی داروهای شیمیدرمانی برای نابودی سلولهای سرطانی به آن وابستهاند تداخل داشته باشند» لیختنشتاین میگوید.[18]
۱۱. بستنی
حساسیت شدید به سرما یکی از عوارض جانبی احتمالی داروی شیمیدرمانی «اکسالاپلاتین» است که برای درمان سرطان روده بزرگ، پانکراس، معده و مری استفاده میشود. لمس غذاهای خارجشده از یخچال و فریزر یا خوردن نوشیدنیها و غذاهای سرد میتواند بسیار آزاردهنده باشد.[19] روپ توصیه میکند: «کنار یخچال دستکش داشته باشید، بگذارید غذاها به دمای اتاق برسند و نوشیدنیهای گرم انتخاب کنید.» بسته به شدت حساسیت به سرما، ممکن است لازم باشد بستنی، میلکشیک و اسموتی را در طول شیمیدرمانی کنار بگذارید.
۱۲. مکمل سیر
سیر میتواند به بهبود سلامت قلب و عروق و تنظیم سیستم ایمنی کمک کند و حتی برخی اثرات ضدسرطانی نیز نشان داده است.[20] اما از آنجایی که مکملهای سیر میتوانند با آنزیمهای تجزیهکننده داروهای شیمیدرمانی در بدن تداخل داشته باشند، بهتر است در طول درمان از مصرف آنها خودداری کنید. با این حال، میتوانید از سیر بهعنوان چاشنی در غذا استفاده کنید، لیختنشتاین میگوید.
۱۳. گوشتهای فرآوریشده (دلی میت)
از خوردن گوشتهای فرآوریشده مانند ژامبون، لیورورست، سالامی و بولونیا خودداری کنید، زیرا با شیوع لیستریا ارتباط داشتهاند.[21] گوشتهای فرآوریشده همچنین با افزایش خطر سرطان مرتبط هستند — دلیل دیگری برای محدود کردن مصرف آنها، حتی پس از پایان شیمیدرمانی.[22]
خوردن پنیرهایی که در فروشگاههای پروتئینی برش خوردهاند نیز توصیه نمیشود، چون ممکن است با میکروبهای گوشتهای فرآوریشده آلوده شده باشند. خرید پنیر بستهبندیشده ایمنتر است.[23]
جمعبندی
شیمیدرمانی میتواند سیستم ایمنی را ضعیف کند و خطر عفونتها یا عوارض را افزایش دهد. تنها غذاهای پاستوریزه و کاملاً پخته مصرف کنید تا از بیماریهای ناشی از غذا پیشگیری شود.
برخی مکملها مانند علف چای، سیر و ویتامینهای A، C و E ممکن است با داروهای شیمیدرمانی تداخل داشته و اثربخشی آنها را کاهش دهند.
برای مشاوره تغذیهای با متخصص مراقبتهای سلامت صحبت کنید و اگر مکمل مصرف میکنید یا قصد دارید مصرف کنید، با انکولوژیست، متخصص تغذیه یا داروساز خود مشورت نمایید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Cancer Diet: Foods to Add and Avoid During Cancer Treatment. Johns Hopkins Medicine.
- Milk. Harvard T.H. Chan School of Public Health. July 2021.
- The Dangers of Raw Milk: Unpasteurized Milk Can Pose a Serious Health Risk. U.S. Food and Drug Administration. May 30, 2024.
- Grapefruit Benefits. Johns Hopkins Medicine.
- Lugo A. 6 easy protein sources for cancer patients. MD Anderson Cancer Center. August 29, 2024.
- Demarco C. 10 Things to Avoid While Receiving Chemotherapy. MD Anderson Cancer Center. January 4, 2023.
- Safe Eating During Cancer Treatment. Mount Sinai. March 31, 2024.
- Food Safety in Your Kitchen. U.S. Food and Drug Administration. March 5, 2024.
- St. John’s Wort. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. February 8, 2022.
- Fasinu PS. Herbal Interaction With Chemotherapeutic Drugs — a Focus on Clinically Significant Findings. Frontiers in Oncology. December 2019.
- St. John's Wort. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. February 8, 2022.
- St. John’s Wort. Cleveland Clinic. November 29, 2022.
- Miyahira RF et al. Bacteriological Safety of Sprouts: A Brief Review. International Journal of Food Microbiology. August 16, 2021.
- Zizina S. Neutropenic diets: What cancer patients should know. MD Anderson Cancer Center. August 9, 2022.
- Safe eating during cancer treatment. MedlinePlus. March 31, 2024.
- Echinacea. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. August 7, 2023.
- Import Alert 16-137. U.S. Food and Drug Administration. March 6, 2025.
- Woldeselassie M. Therapeutic controversies over use of antioxidant supplements during cancer treatment: A scoping review. Frontiers in Nutrition. December 8, 2024.
- Adams M. How to Cope With Cold Sensitivity During Chemotherapy. MD Anderson Cancer Center. April 9, 2021.
- Ansary J et al. Potential Health Benefit of Garlic Based on Human Intervention Studies: A Brief Overview. Antioxidants. July 15, 2020.
- Recall of Deli Meats Linked to Listeria Expanded. Westchester County. July 31, 2024.
- VanThomme G. Processed Meat and Cancer: What You Need to Know. MD Anderson Cancer Center. August 1, 2025.
- Food Safety During Cancer Treatment. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. June 9, 2023.
- https://www.everydayhealth.com/cancer/foods-and-supplements-to-avoid-during-chemotherapy/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
