نکات کلیدی:
- انجام تمرینات ورزشی و تغییرات در رژیم غذایی میتواند به کاهش وزن شکمی دوران یائسگی کمک کند.
- استرس میتواند باعث افزایش چربی شکمی شود، بنابراین کاهش استرس بسیار مهم است.
- انجام فعالیتهایی که از آنها لذت میبرید، مانند پیادهروی یا رقصیدن، میتواند به سوزاندن کالری بیشتر کمک کند.
مقابله با چربی شکمی دوران یائسگی میتواند دشوار باشد، اما برخی تغییرات سبک زندگی میتوانند به معکوس کردن افزایش وزن ناشی از تغییرات هورمونی مرتبط با افزایش سن کمک کنند. با گنجاندن ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل و کاهش آگاهانه استرس در برنامه روزانه خود، میتوانید با چربی شکمی ناشی از یائسگی مقابله کرده و سلامت کلی خود را بهبود بخشید.
چگونه یائسگی باعث ایجاد چربی شکمی میشود؟
افزایش وزن در ناحیه میانی بدن در دوران یائسگی بسیار رایج است. در این مرحله از زندگی، عوامل سنی، هورمونی و سبک زندگی همگی در افزایش وزن نقش دارند. از جمله این عوامل عبارتاند از:
- کاهش سطح استروژن
- کاهش فعالیت بدنی
- مشکلات خواب
- کند شدن متابولیسم به دلیل افزایش سن
بهطور میانگین، زنان در دهههای ۵۰ و ۶۰ سالگی حدود ۱٫۵ پوند در سال وزن اضافه میکنند. حدود سهچهارم از زنان دارای اضافه وزن هستند و نیمی از آنها چاق محسوب میشوند.

چرا در دوران یائسگی احساس نفخ دارید
برخی از زنان در این دوران علائمی از دستگاه گوارش (GI) مانند گاز و نفخ را تجربه میکنند. چربی شکمی یائسگی ممکن است بهصورت احساس پری، فشار یا ناراحتی ظاهر شود و باعث شود شکم برجسته یا سفت و منقبض به نظر برسد.
تغییرات هورمونی میتوانند باعث احتباس مایعات یا بهاصطلاح “وزن آبی” شوند و در نتیجه نفخ شکمی شبیه به نفخ دوره قاعدگی ایجاد کنند. با این حال، این افزایش عدد روی ترازو، افزایش واقعی چربی نیست.
تغییرات هورمونی دوران یائسگی، تغییرات مرتبط با سن در بدن (از جمله در فرآیند گوارش)، خواب ضعیف، مصرف داروها، بیماریهای مزمن و استرس همگی میتوانند به نفخ شکم کمک کنند.
در مورد روشهای مقابله با ناراحتی ناشی از نفخ یائسگی با پزشک خود مشورت کنید؛ این روشها ممکن است شامل ترکیبی از راهکارهای سبک زندگی مانند کاهش استرس باشند. اگر نفخ شدید دارید، ممکن است پزشک داروهایی مانند دیورتیکها (ادرارآورها) را برای کمک توصیه کند.
چرا افزایش وزن در دوران یائسگی شایع است؟
ممکن است متوجه شوید که افزایش وزن در دوران یائسگی ظاهر بدن شما را به شیوههای مختلفی تغییر داده است—برای مثال، صورت شما پُرتر یا شکم شما نرمتر از قبل شده است.
وزنی که در ناحیه شکم در دوران یائسگی اضافه میشود، معمولاً گوشتی و ضخیم به نظر میرسد و ممکن است متوجه تا خوردگیهایی از چربی شوید. اگر همیشه شکم تختی داشتهاید، ممکن است اکنون متوجه شوید که شکم شما از بالای شلوار بیرون میزند.
تغییرات ناشی از یائسگی میتوانند ناگهانی و مقاوم به تلاشهای شما احساس شوند. عوامل سبک زندگی و سلامتی در نفخ و افزایش وزن نقش دارند، اما به یاد داشته باشید که ژنتیک نیز در این میان تأثیرگذار است.
افزایش چربی شکمی در دوران یائسگی میتواند ناشی از چندین عامل باشد، از جمله:
- تغییرات در سطح هورمونها
- تغییرات متابولیسم و ترکیب بدنی مرتبط با افزایش سن
- تغییر در میزان فعالیت بدنی (برای مثال، کاهش تحرک، بازنشستگی، ناتوانی در انجام فعالیتهایی مانند باغبانی به دلیل مشکلات سلامتی مزمن، یا محدود شدن ورزش به علت نگرانیهای پزشکی)
- بیماریهای مزمن
- مصرف داروها
- تغییر در اشتها یا نیازهای تغذیهای
خطرات سلامتی ناشی از افزایش وزن در دوران یائسگی
گرچه افزایش وزن در دوران یائسگی و پس از آن طبیعی است، اما چاقی شکمی با خطرات سلامتی جدی همراه است، از جمله:
- سرطان
- بیماری کیسه صفرا
- بیماری قلبی
- فشار خون بالا (پرفشاری خون)
- آرتروز
- دیابت نوع ۲
راههای مؤثر برای کاهش چربی شکمی دوران یائسگی
افزایش وزن دوران یائسگی ممکن است حتی بدون تغییر در رفتار شما رخ دهد و به خودی خود از بین نرود. برای کاهش وزن ناشی از یائسگی، باید کالری بیشتری نسبت به کالری مصرفی بسوزانید.
این تغییرات وزنی میتوانند بر تصویر بدنی و عزتنفس شما تأثیر بگذارند. با ورزش، تغذیه سالم و مدیریت استرس، میتوانید احساس بهتری نسبت به خود داشته باشید.
ورزش
ورزش کلید رسیدن و حفظ وزنی است که از سلامت شما در هر سنی پشتیبانی میکند. در دوران یائسگی، ورزش میتواند به کاهش چربی شکمی کمک کند. پژوهشها درباره ورزش به عنوان روش کاهش وزن در زنان یائسه نشان دادهاند که بسیار مؤثر است.
در یک مطالعه، افرادی که ورزش میکردند و تغییراتی در رژیم غذایی خود ایجاد کردند، طی چند سال، کاهش وزن، کاهش اندازه دور کمر و کاهش شاخص توده بدنی (BMI) بیشتری نسبت به افرادی که هیچکدام از این اقدامات را انجام ندادند تجربه کردند.
در حالی که تمرینات هدفمند برای ناحیه شکم ممکن است مفید به نظر برسند، شما نمیتوانید انتخاب کنید که بدن از کدام قسمت چربی را از بین ببرد.
با تغییر سطح فعالیت و رژیم غذایی خود برای سوزاندن کالری بیشتر، در سراسر بدن از جمله شکم وزن از دست خواهید داد. تمرینات تقویتی برای عضلات شکم میتوانند به سفتتر شدن عضلات و بهبود ظاهرشان کمک کنند و احساس قدرت بیشتری در شما ایجاد نمایند.
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، با تمرینات هوازی مانند پیادهروی، دوچرخهسواری، ورزشهای استقامتی یا رقص آغاز کنید تا کالری بسوزانید. سپس فعالیتهای مقاومتی مانند تمرین با وزنه را اضافه کنید تا توده عضلانی خود را حفظ و تقویت نمایید.
فعالیتهایی را انتخاب کنید که از انجامشان لذت میبرید تا بتوانید برنامه خود را ادامه دهید. اگر بیماری خاصی دارید، درباره مناسبترین ورزشها برای خود با پزشک مشورت کرده و در زمینه تمرینات وزنهبرداری از متخصص راهنمایی بگیرید.
یک دستگاه ردیاب فعالیت یا شمارنده قدم میتواند به شما کمک کند تا سطح فعالیت روزانه خود را پایش کنید. با مشاهده دادهها، میتوانید ارزیابی دقیقی از میزان تحرک یا بیتحرکی خود داشته باشید و با استفاده از آن اطلاعات، اهداف واقعبینانه تعیین کرده و برای دستیابی به آنها انگیزه پیدا کنید.
رژیم غذایی
با افزایش سن، ممکن است متوجه شوید که نمیتوانید مانند گذشته مقدار زیادی کالری مصرف کنید بدون آنکه وزن اضافه کنید. برای کاهش وزن شکمی دوران یائسگی و حفظ آن، باید مصرف کالری را کاهش دهید، کالری بیشتری بسوزانید یا هر دو.
در دوران یائسگی، سه قانون ساده میتواند راهنمای عادات غذایی شما باشد:
- مصرف غذاهای گیاهی مانند میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل را افزایش دهید.
- مصرف یا اجتناب از غذاهایی که باعث نفخ یا احتباس مایعات میشوند مانند خوراکیهای فرآوریشده، غذاهای شور و کافئین را کاهش دهید.
- مصرف غذاهای پرچرب، پرقند و پرکالری را محدود کنید تا از افزایش وزن بیشتر جلوگیری شود.
هیچ رژیم واحدی برای همه افراد در مقابله با افزایش وزن یائسگی مناسب نیست، اما برخی رژیمها طبق شواهد علمی مفید شناخته شدهاند.
برای مثال، مطالعهای درباره تأثیر رژیم مدیترانهای بر کاهش وزن در دوران یائسگی انجام شد. این نوع رژیم سرشار از میوهها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون است. پژوهش نشان داد افرادی که از رژیم مدیترانهای پیروی میکردند، چربی از دست دادند و توده عضلانی خود را حفظ کردند.
مدیریت استرس
استرس با افزایش چربی شکمی ارتباط دارد. هورمون کورتیزول که در زمان استرس ترشح میشود، میتواند باعث تجمع چربی در این ناحیه شود. کاهش استرس ممکن است به مقابله با این اثر کمک کند.
استرس همچنین بر عادات غذایی تأثیر میگذارد. ممکن است هنگام استرس به سراغ غذاهای آماده و فرآوریشده بروید یا برای آرامش بیشتر غذا بخورید. مدیریت استرس ممکن است شامل بازنگری در برنامه روزانه و سادهسازی آن باشد. همچنین میتوانید تمرینات ذهنآگاهی مانند یوگا یا مدیتیشن را در برنامه خود بگنجانید.
اگر نمیدانید چطور باید با استرس خود کنار بیایید، مراجعه به متخصص سلامت روان میتواند مفید باشد. همکاری با یک درمانگر میتواند به شما کمک کند عواملی را که شاید حتی از آنها آگاه نیستید، شناسایی کنید و راههای سالم و مؤثر برای مقابله با آنها بیاموزید.
روشهای زیبایی
اگر احساس میکنید تغییرات سبک زندگی بهاندازه کافی مؤثر نبودهاند، برخی از روشهای پزشکی برای درمان چربی شکمی دوران یائسگی وجود دارند که میتوانید با پزشک خود در موردشان صحبت کنید. پزشک میتواند بررسی کند آیا گزینههایی مانند ابدومینوپلاستی (تامی تاک) یا لیپوساکشن برای شما مناسب هستند یا خیر.
همانند هر نوع جراحی، روشهای زیبایی برای حذف چربی شکمی یائسگی خطراتی دارند. این خطرات شامل بیهوشی، عوارض جراحی، عفونتهای پس از عمل و احتمال نرسیدن به نتیجه دلخواه است. همچنین ممکن است در آینده به جراحی مجدد نیاز پیدا کنید اگر نتایج مطابق انتظار پیش نرود.
آیا میتوان از چربی شکمی یائسگی پیشگیری کرد؟
بهطور کلی، ممکن است نتوان بهطور کامل از چربی شکمی یائسگی جلوگیری کرد، زیرا افزایش وزن در این مرحله از زندگی امری طبیعی و متداول است.
با این حال، همه زنان در دوران یائسگی در ناحیه شکم وزن اضافه نمیکنند. همچنین ممکن است با گذشت زمان و ادامه تغییرات بدنی، چربی شکمی کاهش یافته یا از بین برود.
بسیاری از توصیههایی که برای کاهش چربی شکمی مطرح شد، در پیشگیری از آن نیز مؤثر هستند. داشتن رژیم غذایی مغذی، کاهش مصرف کالری، افزایش فعالیت بدنی و کاهش استرس میتواند به حفظ وزن سالم در دوران یائسگی کمک کند.
اگر چربی یا نفخ شکمی شما ادامه دارد یا بدتر میشود، با پزشک خود صحبت کنید. نفخ شدید ممکن است نشانه وجود یک بیماری زمینهای یا حتی شرایط جدیتری مانند کیست یا تومور باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Kapoor E, Collazo-Clavell ML, Faubion SS. Weight gain in women at midlife: a concise review of the pathophysiology and strategies for management. Mayo Clin Proc. 2017;92(10):1552–1558. doi:10.1016/j.mayocp.2017.08.004
- Kozakowski J, Gietka-Czernel M, Leszczyńska D, Majos A. Obesity in menopause - our negligence or an unfortunate inevitability?. Prz Menopauzalny. 2017;16(2):61-65. doi:10.5114/pm.2017.68594
- van Veen JE, Kammel LG, Bunda PC, et al. Hypothalamic estrogen receptor alpha establishes a sexually dimorphic regulatory node of energy expenditure. Nat Metab. 2020;2(4):351-363. doi:10.1038/s42255-020-0189-6
- Jull J, Stacey D, Beach S, et al. Lifestyle interventions targeting body weight changes during the menopause transition: a systematic review. J Obes. 2014;2014:824310. doi:10.1155/2014/824310
- Wilson K. Obesity: lifestyle modification and behavior interventions. FP Essent. 2020;492:19-24.
- Association of UK Dietitians. Menopause and diet: food fact sheet.
- Kim JY. Optimal diet strategies for weight loss and weight loss maintenance. J Obes Metab Syndr. 2021;30(1):20-31. doi:10.7570/jomes20065
- Lombardo M, Perrone MA, Guseva E, et al. Losing weight after menopause with minimal aerobic training and Mediterranean diet. Nutrients. 2020;12(8):2471. doi:10.3390/nu12082471
- Xenaki N, Bacopoulou F, Kokkinos A, Nicolaides NC, Chrousos GP, Darviri C. Impact of a stress management program on weight loss, mental health and lifestyle in adults with obesity: a randomized controlled trial. J Mol Biochem. 2018;7(2):78-84.
- University of Chicago Medicine. Managing menopause symptoms: tips to help with hot flashes, weight gain, hair loss and more.
- Moffit Cancer Center. Why does ovarian cancer cause bloating?.
- https://www.verywellhealth.com/menopause-belly-5217062
