۴ ماده غذایی برتر برای پانکراتیت - به علاوه غذاهایی که باید از آن‌ها اجتناب کنید

پانکراتیت وضعیتی است که در آن لوزالمعده (پانکراس) دچار التهاب می‌شود (1). لوزالمعده یک عضو حیاتی در شکم است که نقشی اساسی در هضم غذا و جذب مواد مغذی ایفا می‌کند. به دلیل این اختلال، افراد مبتلا به پانکراتیت در معرض خطر کمبود تغذیه قرار می‌گیرند. بنابراین، یک رژیم غذایی متعادل با تمرکز بر مواد مغذی خاص، برای مدیریت مؤثر پانکراتیت کلیدی است (2).

چرا رژیم غذایی در پانکراتیت اهمیت دارد؟

التهاب لوزالمعده می‌تواند به طور منفی بر هضم غذا و جذب مواد مغذی تأثیر بگذارد (3). این کمبودهای تغذیه‌ای به نوبه خود می‌توانند وضعیت بیمار را بدتر کنند و روند بهبودی را به تأخیر بیندازند. برای مدیریت بهتر پانکراتیت و کاهش عوارض آن، مصرف کافی غذاهای پرانرژی که سرشار از پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند، بسیار حیاتی است.

۴ ماده غذایی برتر برای پانکراتیت - به علاوه غذاهایی که باید از آن‌ها اجتناب کنید

۱. غذاهای پرانرژی با شاخص گلیسمی پایین

افراد مبتلا به پانکراتیت اغلب به انرژی بیشتری از طریق غذا نیاز دارند، بنابراین مصرف غذاهای پرکالری می‌تواند مفید باشد (4). با این حال، معمول است که افراد مبتلا به پانکراتیت سطوح بالایی از گلوکز خون (هیپرگلیسمی) داشته باشند. بنابراین، این غذاهای پرکالری باید دارای شاخص گلیسمی پایین‌تری باشند تا سطح قند خون را به سرعت افزایش ندهند.

غذاهایی که انرژی بالا و شاخص گلیسمی پایین تا متوسط دارند، شامل موارد زیر می‌باشند (5):

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

غلات کامل: مانند ماکارونی سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای، کینوا و جو دوسر. این غلات انرژی پایدار و تدریجی آزاد می‌کنند.
حبوبات: مانند عدس، نخود و لوبیا. حبوبات منابع عالی پروتئین و کربوهیدرات‌های پیچیده هستند.
مغزها (آجیل): مانند گردو، بادام، آجیل برزیلی، فندق و شاه بلوط. مغزها چربی‌های سالم و پرانرژی را فراهم می‌کنند.
دانه‌ها: مانند تخمه کدو تنبل، تخم کتان، دانه چیا، دانه کنف و کنجد. این دانه‌ها فیبر و مواد مغذی متراکمی دارند.
سیب زمینی شیرین: که کربوهیدرات‌های پیچیده و ویتامین‌های متعددی را تأمین می‌کند.
آووکادو: که منبعی غنی از چربی‌های غیراشباع سالم و انرژی بالاست.

۲. غذاهای حاوی پروتئین بالا

التهاب ناشی از پانکراتیت باعث تجزیه پروتئین می‌شود و این فرآیند می‌تواند منجر به کاهش توده عضلانی گردد (6). با مصرف کافی پروتئین، می‌توانید به جلوگیری از این عارضه جانبی کمک کنید و به حفظ توده عضلانی بپردازید.

غذاهای غنی از پروتئین که برای این وضعیت توصیه می‌شوند، شامل موارد زیر هستند (7):

کنسرو تن ماهی
عدس
توفو (پنیر سویا)
ماهی سالمون
سینه مرغ
ماست یونانی بدون چربی
کینوا
بادام
تخم مرغ
پنیر کاتیج کم چرب

برای افزایش محتوای پروتئین غذاهای رایج، می‌توانید از راهکارهای ساده زیر استفاده کنید (8):

افزودن پودر شیر یا پنیر به سبزیجات پخته، سوپ‌ها و سس‌ها.
پختن تخم مرغ هم‌زده با برنج، برای افزایش یک وعده غذایی متعادل.
مالیدن پنیر خامه‌ای یا کره بادام زمینی روی نان.
اضافه کردن ماست یا شیر پر پروتئین به غلات صبحانه، میلک شیک‌ها و اسموتی‌ها.

۳. غذاهای سرشار از کلسیم

سطح پایین کلسیم و افزایش از دست دادن بافت استخوانی در افراد مبتلا به پانکراتیت یک عارضه شایع است (9). اگرچه دریافت انرژی و پروتئین کافی برای سلامت عضلات و استخوان‌ها مهم است (10)، مواد مغذی مانند کلسیم نیز برای حفظ تراکم استخوان بسیار حیاتی هستند.

غذاهایی که سطح کلسیم بالایی دارند و برای این بیماران مناسب‌اند، عبارتند از (7):

ماست کم چرب یا بدون چربی
کفیر کم چرب و ساده
شیر یا دوغ کم چرب یا بدون چربی
توفو (پنیر سویا)
سبزیجات برگ سبز پخته مانند کلم پیچ، کلم قمری و پاک چوی (باک چوی)

۴. غذاهای دارای آنتی‌اکسیدان

آنتی‌اکسیدان‌ها مواد مغذی مهمی هستند که به جلوگیری از آسیب سلولی کمک می‌کنند (11). این ترکیبات همچنین می‌توانند التهاب ناشی از پانکراتیت را کاهش دهند و از لوزالمعده محافظت نمایند (12).

شما می‌توانید آنتی‌اکسیدان‌ها را در مواد غذایی زیر پیدا کنید (7):

کلم پیچ
کلم بروکلی
هویج
سیب زمینی شیرین
پرتقال
کیوی
توت فرنگی
ماست کم چرب یا بدون چربی
بادام

آنزیم‌های خارجی (تکمیلی)

قبل از انجام هر گونه تغییر عمده در رژیم غذایی، پزشک ممکن است برای بهبود فرآیند هضم، آنزیم‌های خارجی را تجویز کند (13). این آنزیم‌های تکمیلی که به صورت قرص یا کپسول داده می‌شوند، می‌توانند تعادل پروتئین، تسکین درد، جذب مواد مغذی و علائم گوارشی را بهبود بخشند.

غذاهایی که باید از آن‌ها اجتناب کرد

افراد مبتلا به پانکراتیت لزوماً به یک رژیم غذایی بسیار سخت و محدود نیاز ندارند (14). با این حال، بسته به وضعیت فعلی عملکرد لوزالمعده، ممکن است لازم باشد از مصرف برخی غذاها پرهیز شود. این غذاها شامل موارد پرچرب، پرفیبر خاص یا دارای ضدمغذی‌ها هستند.

غذاهای پرفیبر

در مورد پانکراتیت، غذاهای پرفیبر مانند برنج قهوه‌ای و جو دوسر می‌توانند با آنزیم‌های لوزالمعده تداخل ایجاد کنند (15). در حالی که فیبر با کاهش خطر پانکراتیت مرتبط است (16)، هنوز بحث‌هایی وجود دارد که آیا رژیم غذایی کم‌فیبر برای مدیریت پانکراتیت مفیدتر است یا خیر.

فیبر برای سلامت متابولیک، قلب و گوارش مزایای زیادی دارد (17). با این حال، مصرف فیبر بالا می‌تواند جذب مواد مغذی و درد شکم را در بیماران مبتلا به پانکراتیت بدتر کند. از سوی دیگر، برخی بیماران آنزیم‌های گوارشی کافی تولید می‌کنند اما انسولین کافی ندارند؛ در این حالت، افزایش مصرف فیبر می‌تواند به کنترل قند خون کمک کند. بنابراین، تنظیم میزان فیبر باید بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

ترکیبات غیرمغذی

ترکیبات غیرمغذی یا ضدمغذی‌ها می‌توانند فرآیند هضم را مختل کنند (15). این اختلال مانع از جذب صحیح مواد مغذی توسط بدن می‌شود و ممکن است به کمبودهای تغذیه‌ای دامن بزند.

غذاهایی که دارای ترکیبات ضدمغذی هستند، عبارتند از (15):

دانه‌های سویا
غلات
لوبیاها
نخود فرنگی
سایر حبوبات
چای

برخی از این مواد غذایی مانند حبوبات و لوبیا، در فهرست غذاهای توصیه‌شده برای پانکراتیت قرار دارند. پختن، خیساندن یا تخمیر این غذاها می‌تواند سطح ضدمغذی‌های آن‌ها را کاهش دهد و هضم را آسان‌تر کند (18).

ایده‌های غذایی برای بیماران پانکراتیت

برنامه‌های غذایی می‌توانند بر اساس علائم شما، اشتهای شما و نیازهای تغذیه‌ای خاص شما تغییر کنند. شما باید به رعایت یک رژیم غذایی متعادل ادامه دهید و برخی از وعده‌های غذایی را مطابق با نیازهای خود تنظیم کنید.

صبحانه

نخوردن صبحانه به شما کمک می‌کند تا نیازهای انرژی و پروتئین خود را تأمین کنید. اگر اشتهای زیادی در صبح ندارید، سعی کنید بخش‌های کوچک از غذاهای پرانرژی بخورید تا مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کنید. برخی از گزینه‌های پیشنهادی شامل موارد زیر است:

گزینه کم‌چرب و پر پروتئین: سفیده تخم مرغ را با اسفناج یا سبزیجات مورد علاقه خود هم بزنید. سبزیجات برگ سبز ویتامین‌های C و K و همچنین فیبر را تأمین می‌کنند.
گزینه پرانرژی و پر پروتئین: ماست یونانی را با گرانولا، انواع توت‌ها و آجیل ترکیب کنید. این گزینه مقدار مناسبی کلسیم و مواد مغذی آنتی‌اکسیدانی دارد.
گزینه کم‌فیبر: پیتزای صبحانه غنی از پروتئین با پنیر، گوجه فرنگی یا توفوی کم چرب درست کنید.

ناهار

برخی از دستورالعمل‌های ناهار ساده که می‌توانید امتحان کنید:

گزینه کم‌چرب و پر پروتئین: خورش بوقلمون با هویج، سیب زمینی، کرفس، پیاز و سیر بخورید. بوقلمون یک گوشت کم‌چرب است و چربی کمتری نسبت به گوشت قرمز یا سایر ماکیان دارد (19).
گزینه پرانرژی و پر پروتئین: یک کاسه برنج با نخود کاری (Curried chickpea rice bowl) یک ناهار گرم و پرانرژی است. نخود پروتئین گیاهی را فراهم می‌کند. می‌توانید کشمش برای کالری بیشتر و کمی شیرینی به آن اضافه کنید.
گزینه کم‌فیبر: سالاد تن ماهی مرکباتی یک ناهار آسان است که با کنسرو تن ماهی، آبلیمو، سبزیجات و میوه‌های خرد شده (مانند گوجه فرنگی، سیب و کرفس) مخلوط شده با سس مایونز تهیه می‌شود (20). این مخلوط را روی نان تست شده بمالید.

شام

بهتر است شام را سبک نگه دارید تا زمان کافی برای هضم قبل از خواب وجود داشته باشد. برخی از گزینه‌های شام عبارتند از:

گزینه کم‌چرب و پر پروتئین: یک سالاد مرغ گریل شده با سبزیجات برگ سبز، گوجه فرنگی و سس وینگرت میل کنید.
گزینه پرانرژی و پر پروتئین: سوپ پاستا با سبزیجات و لوبیا (21) یک انتخاب خوب است. می‌توانید برای پروتئین بیشتر، توفو به آن اضافه کنید.
گزینه کم‌فیبر: ماهی پخته شده تند، مانند ماهی سالمون، را با ادویه‌جات فراوان تهیه کنید (22). می‌توانید به آن مارچوبه نیز اضافه کنید که یک سبزی کم‌فیبر محسوب می‌شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: