داروهای آگونیست پپتید شبه گلوکاگون-۱ (GLP-1) مانند سماگلوتاید (اوزمپیک و ویگووی) و تیرزپاتاید، در حال حاضر به عنوان درمان‌های بسیار مؤثری برای دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن شناخته می‌شوند. این داروها با تقلید از عملکرد هورمون طبیعی GLP-1، به کاهش قند خون و افزایش احساس سیری کمک می‌کنند. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که برخی مکمل‌های غذایی ممکن است با سازوکارهای مشابه، اثرات این داروها را تقویت کنند، اما هرگز نباید جایگزین داروهای تجویزی شوند.
این مکمل‌ها می‌توانند به روش‌های مختلفی مانند بهبود حساسیت به انسولین، کاهش التهاب یا حمایت از سلامت روده، عملکرد داروهای GLP-1 را پشتیبانی یا حتی تقویت کنند. با این حال، مهم است که قبل از افزودن هرگونه مکمل به برنامه روزانه خود، حتماً با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی مشورت کنید تا از تداخلات احتمالی با سایر داروها آگاهی یابید.
۱. بربرین (Berberine)
بربرین یک ترکیب طبیعی است که در برخی گیاهان یافت می‌شود و ممکن است نحوه استفاده بدن از قند را بهبود بخشد¹. این ماده با فعال کردن مسیرهای شیمیایی خاصی در بدن که نحوه مصرف انرژی توسط سلول‌ها را کنترل می‌کنند، عمل می‌کند². مطالعات نشان می‌دهند که بربرین می‌تواند سطح قند خون را کاهش داده و حساسیت بدن به انسولین را افزایش دهد³.
به دلیل شباهت در عملکرد بربرین با داروهای GLP-1، این مکمل ممکن است به افزایش اثربخشی داروهای آگونیست GLP-1 کمک کند. برخی تحقیقات پیشنهاد می‌کنند که مصرف سه دوز ۵۰۰ میلی‌گرمی بربرین در روز ممکن است بهترین نتیجه را داشته باشد². از آنجا که بربرین می‌تواند اثرات زیادی بر بدن داشته باشد و با سایر داروهایی که ممکن است مصرف کنید تداخل داشته باشد، مشورت با پزشک قبل از شروع آن ضروری است³.
۲. کورکومین (Curcumin / زردچوبه)
کورکومین ماده فعال موجود در زردچوبه است که یک ادویه رایج محسوب می‌شود. این ترکیب یک آنتی‌اکسیدان قوی است و ممکن است به کاهش التهاب در سراسر بدن کمک کند⁴. کورکومین می‌تواند با بهبود سلامت روده و کاهش التهاب عمومی بدن، به افزایش سطح هورمون GLP-1 کمک کند.
یک مطالعه جدید نشان داده است که مکمل‌های کورکومین سطح GLP-1 را افزایش داده و نحوه کنترل قند توسط بدن را در افراد مبتلا به شرایط متابولیک بهبود بخشیده‌اند⁵. کورکومین به تنهایی به خوبی جذب بدن نمی‌شود، اما ترکیب آن با پیپرین (موجود در فلفل سیاه) یا استفاده از فرمولاسیون‌های خاص می‌تواند جذب را بهبود بخشد. معمولاً مصرف روزانه ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم کورکومین ایمن است⁶.
۳. رزوراترول (Resveratrol)
رزوراترول یک ترکیب طبیعی است که در انگور قرمز، شراب قرمز و برخی توت‌ها یافت می‌شود. این ماده ممکن است با بهبود نحوه استفاده بدن از انرژی، از فعالیت GLP-1 حمایت کند⁷. اگرچه برای درک کامل چگونگی افزایش سطح GLP-1 توسط رزوراترول به مطالعات بیشتری بر روی انسان نیاز است، اما تحقیقات اولیه امیدوارکننده هستند.
برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که این ترکیب می‌تواند سطح یا اثر GLP-1 در بدن را افزایش داده و ژن‌های خاصی را فعال کند که متابولیسم را تنظیم می‌نمایند⁷⁸. مصرف رزوراترول با دوز کمتر از ۱۰۰۰ میلی‌گرم (۱ گرم) در روز ممکن است ایمن باشد. با این حال، حتماً قبل از شروع مصرف با پزشک خود مشورت کنید⁹.
۴. پروبیوتیک‌ها (Probiotics)
پروبیوتیک‌ها باکتری‌های مفیدی هستند که به تعادل رساندن میکروبیوم روده کمک می‌کنند. برخی سویه‌های پروبیوتیک می‌توانند سطح GLP-1 را افزایش داده، به هضم غذا کمک کنند و از سطح قند خون سالم حمایت نمایند.
یک مرور از چندین مطالعه نشان داد که برخی پروبیوتیک‌ها فعالیت GLP-1 را تقویت کرده و به بهبود متابولیسم کمک کرده‌اند، اگرچه محققان هنوز یک سویه واحد را که مؤثرترین باشد، شناسایی نکرده‌اند¹⁰. فواید این مکمل‌ها ممکن است به سلامت فردی روده بستگی داشته باشد، اما پروبیوتیک‌ها برای بیشتر افراد ایمن در نظر گرفته می‌شوند¹¹.
۵. اسیدهای چرب امگا ۳ (Omega-3 Fatty Acids)
اسیدهای چرب امگا ۳، که در مکمل‌های روغن ماهی یافت می‌شوند، می‌توانند التهاب را کاهش داده و ممکن است از ترشح هورمون GLP-1 حمایت کنند. یک مطالعه نشان داد افرادی که مکمل‌های امگا ۳ مصرف کرده بودند، سطح GLP-1 بالاتری داشتند و حساسیت به انسولین آن‌ها بهتر بود¹².
مکمل‌های امگا ۳ معمولاً ایمن هستند، اما اگر داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند¹³. یک دوز روزانه معمول برای روغن ماهی حدود ۱۰۰۰ میلی‌گرم است.
❓ سؤالات متداول (FAQ)
آیا مکمل‌ها می‌توانند جایگزین داروهای GLP-1 شوند؟
خیر، مکمل‌ها به هیچ عنوان جایگزینی برای داروهای تجویزی GLP-1 (مانند ازمپیک یا ویگووی) نیستند. این مکمل‌ها صرفاً ممکن است به عنوان یک درمان کمکی عمل کرده و اثرات داروهای تجویزی را تقویت کنند، اما نباید بدون مشورت پزشک، مصرف دارو قطع شود.
بربرین چگونه به تقویت اثرات GLP-1 کمک می‌کند؟
بربرین به طور مشابه با داروهای GLP-1 عمل می‌کند و می‌تواند نحوه استفاده بدن از قند را بهبود بخشد. این ترکیب با افزایش حساسیت بدن به انسولین و فعال کردن مسیرهای سلولی کنترل‌کننده مصرف انرژی، به بدن کمک می‌کند تا قند خون را بهتر مدیریت کند؛ بنابراین، ممکن است اثربخشی داروهای GLP-1 را از این طریق بالا ببرد.
چرا توصیه می‌شود کورکومین همراه با پیپرین مصرف شود؟
کورکومین، ماده فعال زردچوبه، به تنهایی به خوبی توسط بدن جذب نمی‌شود. پیپرین، که در فلفل سیاه وجود دارد، جذب کورکومین را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد و به بدن اجازه می‌دهد تا از مزایای ضدالتهابی و متابولیکی آن بهره‌مند شود.
آیا مکمل‌های امگا ۳ برای همه افراد بی‌خطر هستند؟
مکمل‌های امگا ۳ (روغن ماهی) به طور کلی ایمن در نظر گرفته می‌شوند. با این حال، اگر فرد از داروهای رقیق‌کننده خون استفاده می‌کند، مصرف امگا ۳ می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد. به همین دلیل، لازم است قبل از شروع مصرف، به ویژه در صورت مصرف داروهای دیگر، با پزشک مشورت شود.
نتیجه‌گیری
پنج مکمل اصلی بربرین، کورکومین، رزوراترول، پروبیوتیک‌ها و اسیدهای چرب امگا ۳، همگی پتانسیل تقویت اثرات داروهای آگونیست GLP-1 را از طریق مکانیزم‌هایی مانند بهبود حساسیت به انسولین، کاهش التهاب و حمایت از سلامت روده نشان می‌دهند. این مکمل‌ها با هدف کمک به مدیریت بهتر قند خون و متابولیسم، می‌توانند بخشی از یک رویکرد جامع درمانی باشند. با این حال، تاکید می‌شود که مصرف هر یک از این مکمل‌ها باید تحت نظارت و پس از تأیید متخصصین بهداشت و درمان صورت گیرد تا از بروز تداخلات دارویی احتمالی جلوگیری شود.
- Cicero AF, Baggioni A. Berberine and Its Role in Chronic Disease. Adv Exp Med Biol. 2016;928:27-45. doi:10.1007/978-3-319-41334-1_2
- Pang B, Zhao LH, Zhou Q, et al. Application of berberine on treating type 2 diabetes mellitus. Int J Endocrinol. 2015;2015:905749. doi:10.1155/2015/905749
- Fan KQ, Zhang L, Song F, et al. Pharmacological properties and therapeutic potential of berberine: a comprehensive review. Front Pharmacol. 2025;16:1604071. doi:10.3389/fphar.2025.1604071
- Pahwa R, Goyal A, Jialal I. Chronic Inflammation. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- Nurcahyanti ADR, Cokro F, Wulanjati MP, Mahmoud MF, Wink M, Sobeh M. Curcuminoids for Metabolic Syndrome: Meta-Analysis Evidences Toward Personalized Prevention and Treatment Management. Front Nutr. 2022;9:891339. doi:10.3389/fnut.2022.891339
- Kasprzak-Drozd K, Oniszczuk T, Gancarz M, Kondracka A, Rusinek R, Oniszczuk A. Curcumin and Weight Loss: Does It Work?. Int J Mol Sci. 2022;23(2):639. doi:10.3390/ijms23020639
- Chung JY, Jeong JH, Song J. Resveratrol Modulates the Gut-Brain Axis: Focus on Glucagon-Like Peptide-1, 5-HT, and Gut Microbiota. Front Aging Neurosci. 2020;12:588044. doi:10.3389/fnagi.2020.588044
- Yaribeygi H, Jamialahmadi T, Moallem SA, Sahebkar A. Boosting GLP-1 by Natural Products. Adv Exp Med Biol. 2021;1328:513-522. doi:10.1007/978-3-030-73234-9_36
- Brown K, Theofanous D, Britton RG, et al. Resveratrol for the Management of Human Health: How Far Have We Come? A Systematic Review of Resveratrol Clinical Trials to Highlight Gaps and Opportunities. Int J Mol Sci. 2024;25(2):747. doi:10.3390/ijms25020747
- Liang T, Xie X, Wu L, et al. Comparative analysis of the efficacies of probiotic supplementation and glucose-lowering drugs for the treatment of type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Front Nutr. 2022;9:825897. doi:10.3389/fnut.2022.825897
- Office of Dietary Supplements. Probiotics.
- Mone P, Varzideh F, Kansakar U, et al. Omega-3 fatty acids coordinate glucose and lipid metabolism in diabetic patients. Lipids Health Dis. 2022;21(1):31. doi:10.1186/s12944-022-01642-w
- National Center for Complementary and Integrative Health. 5 Things To Know About Omega-3s for Heart Disease.
- Office of Dietary Supplements. Omega-3 fatty acids.
- https://www.health.com/supplements-that-increase-glp-1-11827086
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
