۷ عارضه جدی کلسترول بالا که نباید نادیده بگیرید

کلسترول بالا به سطح بالای نوعی چربی به نام لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) در جریان خون اشاره دارد. با گذشت زمان، افزایش سطح LDL خطر ابتلا به بیماری‌هایی را که قلب و عروق خونی را درگیر می‌کنند، مانند حمله قلبی و سکته مغزی، به شدت افزایش می‌دهد.¹

۱. بیماری عروق کرونر قلب

بیماری عروق کرونر (CAD) زمانی رخ می‌دهد که پلاک درون شریان‌های کرونر، که اطراف قلب را احاطه کرده‌اند و وظیفه تأمین اکسیژن و مواد مغذی به قلب را دارند، تجمع پیدا می‌کند. کلسترول LDL که به آن «کلسترول بد» نیز گفته می‌شود، عامل اصلی در تشکیل این پلاک‌هاست.

پلاک‌های شریانی ترکیبی چسبنده از کلسترول، مواد چرب و کلسیم هستند که به مرور زمان در دیواره شریان‌ها انباشته می‌شوند و موجب سفتی، سختی و تنگی عروق می‌گردند.² این فرآیند که آترواسکلروز نام دارد، به تدریج جریان خون طبیعی را مختل می‌کند و قلب را در معرض آسیب‌های جدی قرار می‌دهد.

پیشرفت خاموش اما خطرناک

آترواسکلروز شریان‌های بزرگ و متوسط در سراسر بدن، از جمله عروق تأمین‌کننده قلب، مغز، بازوها، پاها، کلیه‌ها و دستگاه گوارش را درگیر می‌کند. بسته به اینکه کدام شریان آسیب دیده باشد، علائم مختلفی ظاهر می‌شود.³

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

بیماری عروق کرونر ممکن است تا زمان وقوع حمله قلبی هیچ علامتی نداشته باشد؛ این حمله زمانی رخ می‌دهد که پلاک در یک شریان کرونر پاره شده و منجر به تشکیل لخته‌ای می‌شود که جریان خون به قلب را مسدود می‌سازد.

علائم حمله قلبی را جدی بگیرید

علامت شاخص حمله قلبی، آنژین یا درد سینه‌ای است که معمولاً به‌صورت فشار، سوزش یا احساس سنگینی توصیف می‌شود. این درد معمولاً در ناحیه قفسه سینه احساس می‌شود، اما ممکن است به بازو، گردن، پشت یا فک نیز گسترش یابد.⁴

از دیگر علائم احتمالی حمله قلبی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:⁵

تعریق سرد ناگهانی
تنگی نفس یا دشواری در نفس کشیدن
احساس تهوع یا سوء‌هاضمه
سرگیجه یا سبکی سر
خستگی غیرعادی و بی‌دلیل

Klaus Vedfelt / Getty Images

۲. سکته مغزی ایسکمیک

آترواسکلروز عامل اصلی سکته مغزی ایسکمیک است.⁶ درست مانند حمله قلبی، این نوع سکته زمانی رخ می‌دهد که پلاک در شریان تغذیه‌کننده مغز پاره شده و لخته‌ای ایجاد می‌کند که جریان خون به مغز را مسدود می‌نماید.

شریان‌هایی که ممکن است تحت تأثیر آترواسکلروز قرار گیرند شامل موارد زیر هستند:

شریان‌های کاروتید در گردن که خون غنی از اکسیژن را به مغز و صورت می‌رسانند.
شریان‌های مهره‌ای که به قسمت بالایی نخاع و پشت مغز خون‌رسانی می‌کنند.
شریان‌های مغزی که بخش‌های مختلف مغز را تغذیه می‌نمایند.

علائم سکته مغزی ایسکمیک بسته به محل درگیری متفاوت‌اند، اما ممکن است شامل موارد زیر باشند:⁷

افتادگی یا بی‌حسی یک طرف صورت
ضعف یا بی‌حسی در یک دست یا یک طرف بدن
اختلال در تکلم یا لکنت زبان
گیجی یا عدم تمرکز
تغییر در بینایی یک یا هر دو چشم
سرگیجه یا از دست دادن تعادل

۳. بیماری شریان محیطی (PAD)

بیماری شریان محیطی زمانی بروز می‌کند که پلاک باعث تنگی یا انسداد شریان‌هایی شود که اندام‌ها به‌ویژه پاها را تغذیه می‌کنند، و مانع از رسیدن خون غنی از اکسیژن به عضلات و پوست می‌شود.

علامت اصلی این بیماری، لنگیدن متناوب یا کلودیکاسیون است. این درد معمولاً به‌صورت گرفتگی یا درد عمیق در عضله اندام مبتلا (معمولاً ساق پا، اما گاهی ران، باسن، بازو یا شانه) ظاهر می‌شود.⁸

ویژگی‌های کلودیکاسیون عبارت‌اند از:

درد هنگام راه رفتن یا فعالیت، که با استراحت از بین می‌رود.
حسی از گرفتگی یا درد تیز و موضعی در اندام تحت‌تأثیر.

سایر علائم احتمالی PAD شامل موارد زیر است:

بی‌حسی، ضعف، گزگز یا تغییر رنگ پوست
زخم‌هایی که دیر بهبود می‌یابند
ریزش مو در ناحیه درگیر

۴. تنگی شریان کلیوی

تنگی شریان کلیوی زمانی رخ می‌دهد که پلاک در شریان‌هایی که خون حاوی اکسیژن را به کلیه‌ها می‌رسانند، تجمع می‌یابد. این بیماری معمولاً تا زمان شدید شدن بدون علامت است.

زمانی که بیماری به مراحل پیشرفته برسد، ممکن است دو نشانه مهم ظاهر شوند:⁹

افزایش فشار خون (پرفشاری خون)
کاهش عملکرد کلیه که با افزایش سطح کراتینین خون مشخص می‌شود و می‌تواند به بیماری مزمن کلیه منتهی گردد.

۵. ایسکمی مزمن مزانتریک

ایسکمی مزانتریک مزمن زمانی رخ می‌دهد که پلاک باعث انسداد شریان‌هایی شود که دستگاه گوارش را تغذیه می‌کنند. این بیماری بر جریان خون به روده تأثیر می‌گذارد و موجب بروز مشکلات گوارشی می‌شود.

علائم معمول این وضعیت شامل موارد زیر است:¹⁰

درد شکمی که ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از صرف غذا شروع می‌شود
کاهش وزن غیرارادی و قابل توجه
ترس از غذا خوردن یا اجتناب آگاهانه از غذا

۶. فشار خون بالا (پرفشاری خون)

کلسترول بالا می‌تواند از طریق تشدید آترواسکلروز به پرفشاری خون منجر شود. با سخت شدن و تنگی عروق، جریان خون با فشار بیشتری حرکت می‌کند و فشار بر دیواره عروق افزایش می‌یابد.¹¹

درمان‌نکردن یا کنترل‌نکردن فشار خون بالا می‌تواند به عوارضی جدی منتهی شود، از جمله حمله قلبی، سکته مغزی، بیماری کلیوی، نارسایی قلبی و اختلالات بینایی.¹² همچنین، خود فشار خون بالا به تخریب دیواره عروق کمک می‌کند و زمینه‌ساز انباشت بیشتر پلاک می‌شود.

۷. گزانتوما (Xanthomas)

گزانتوماها معمولاً نشانه‌ای از کلسترول بسیار بالا هستند، به‌ویژه در مواردی که به دلیل یک بیماری ژنتیکی خانوادگی به نام هایپرکلسترولمی خانوادگی رخ می‌دهند.

این زائده‌های پوستی به صورت برجستگی‌های سفت و به رنگ پوست ظاهر می‌شوند و معمولاً در تاندون آشیل پا یا تاندون‌های دست و بازو مشاهده می‌شوند.¹³ این علائم می‌توانند نشان‌دهنده سطح بسیار بالای LDL باشند که نیازمند درمان فوری است.

نکات کلیدی

کلسترول بالا به معنای وجود مقدار بیش از حد LDL (کلسترول بد) در جریان خون است که می‌تواند منجر به تجمع پلاک چسبنده و چرب در دیواره شریان‌ها شود، وضعیتی که به آن آترواسکلروز می‌گویند.

آترواسکلروز به‌آرامی پیشرفت کرده و زمانی خطرناک می‌شود که جریان خون به اندام‌های حیاتی محدود یا مسدود گردد، امری که ممکن است به حمله قلبی، سکته مغزی و سایر عوارض جدی منجر شود.

در صورت داشتن کلسترول بالا (که از طریق یک آزمایش خون ساده قابل تشخیص است)، حتماً با پزشک مشورت کنید.¹⁴ تغییر سبک زندگی و در برخی موارد استفاده از دارو می‌تواند از پیشرفت آترواسکلروز جلوگیری کرده یا روند آن را کند سازد.¹⁵

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: