در حالی که داروهای کولیت اولسراتیو می‌توانند به تسکین علائم شما کمک کنند، اما ممکن است با عوارض جانبی ناخواسته‌ای همراه باشند.
داروهای کولیت اولسراتیو (UC) می‌توانند علائم بیماری را درمان و از عود جلوگیری کنند، اما ممکن است همراه با برخی عوارض جانبی ناخوشایند باشند. به عنوان مثال، داروهای ایمونومدولاتور مانند آزاتیوپرین (Azasan) با سرکوب سیستم ایمنی، التهاب UC را کاهش می‌دهند، اما همین اثر می‌تواند با افزایش خطر عفونت‌ها مرتبط باشد.
سایر داروهای UC مانند آمینوسالیسیلات‌ها (5-ASA)، استروئیدها و بیولوژیک‌ها نیز ممکن است عوارض جانبی ناخواسته ایجاد کنند که شدت آن‌ها می‌تواند متغیر باشد. برخی از این عوارض موقتی بوده و با گذشت زمان از بین می‌روند. اما اگر عوارض ناراحت‌کننده ادامه پیدا کنند، مهم است که پزشک خود را مطلع کنید. پزشک ممکن است رژیم دارویی شما را تغییر دهد یا راه‌های دیگری برای مدیریت عوارض پیشنهاد دهد.
در ادامه هفت عارضه جانبی رایج داروهای UC و راه‌های مقابله با آن‌ها آورده شده است.
۱. ناراحتی معده
داروهای UC می‌توانند موجب ناراحتی معده شوند زیرا بر پوشش دستگاه گوارش (GI) تأثیر می‌گذارند. دکتر آدام پونت، متخصص گوارش در نیویورک، می‌گوید: «تقریباً همه داروهای UC می‌توانند حالت تهوع، استفراغ و ناراحتی معده را به عنوان عارضه جانبی ایجاد کنند.»
این علائم بیشتر با داروهایی مانند متوترکسات یا 5-ASAها مانند مزالازین رخ می‌دهند. دکتر شوبا بهات، داروساز متخصص IBD در کلینیک کلیولند، تأکید می‌کند که این مورد شایع است.
راهکار مدیریت: اگر بعد از مصرف دارو دچار ناراحتی معده شدید، به پزشک اطلاع دهید تا در صورت لزوم دوز دارو تنظیم شود. همچنین ممکن است داروهای ضد تهوع یا کاهش اسید تجویز شوند. خوردن وعده‌های کوچک‌تر و مکرر و نوشیدن مایعات کافی نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
Maria Vitkovska/Adobe Stock
۲. خستگی
خستگی، که خود از علائم UC است، می‌تواند یکی از عوارض جانبی استروئیدها، 5-ASAها و بیولوژیک‌ها نیز باشد. دکتر تنوی دهری، متخصص گوارش در دانشگاه اموری، توضیح می‌دهد: «استروئیدها می‌توانند اختلالات خواب و تغییرات خلقی ایجاد کنند که به خستگی دامن می‌زند.» برخی افراد هنگام شروع بیولوژیک‌ها یا داروهای خوراکی احساس خستگی بیشتری دارند، هرچند معمولاً این حالت با گذر زمان بهتر می‌شود.
راهکار مدیریت: پزشک ممکن است برای بررسی سطح آهن یا ویتامین‌های بدن شما آزمایش کند یا دوز دارو را تغییر دهد. ورزش منظم، مدیریت استرس، تمرین ذهن‌آگاهی و خواب کافی شبانه نیز برای افزایش انرژی مؤثر است.
۳. سردرد
سردرد می‌تواند به عنوان عارضه جانبی هر داروی UC رخ دهد. استروئیدها ممکن است فشار خون را بالا ببرند و سردرد ایجاد کنند، به‌ویژه هنگام کاهش یا قطع مصرف. سایر داروها مانند آمینوسالیسیلات‌ها، بیولوژیک‌ها و ایمونومدولاتورها نیز ممکن است به دلیل تأثیر بر سیستم ایمنی یا حساسیت فرد موجب سردرد شوند.
راهکار مدیریت: هیدراته ماندن و مصرف استامینوفن (Tylenol) می‌تواند کمک کند. اگر سردرد مداوم بود، باید حتماً به پزشک اطلاع دهید تا علل دیگر مانند کم‌آبی یا کمبود تغذیه‌ای بررسی شود.
۴. مشکلات پوستی
برخی داروهای UC می‌توانند مشکلات پوستی ایجاد کنند. استروئیدها ممکن است با مصرف طولانی‌مدت باعث نازک شدن پوست شوند. داروهای ضد TNF مانند اینفلیکسیماب (Remicade) و آدالیموماب (Humira) با واکنش‌های پوستی مثل پسوریازیس مرتبط‌اند. مهارکننده‌های JAK نیز می‌توانند باعث آکنه شوند. علاوه بر این، تزریق بیولوژیک‌ها ممکن است واکنش‌هایی مانند کبودی، خارش یا قرمزی در محل تزریق ایجاد کند.
راهکار مدیریت: مراجعه به متخصص پوست می‌تواند کمک‌کننده باشد. گاهی نیاز است دارو به دارویی مانند اوستکینوماب (Stelara) یا ریزانکیزوماب (Skyrizi) تغییر داده شود. برای واکنش‌های تزریقی، تعویض محل تزریق یا استفاده از کمپرس سرد قبل و بعد از تزریق توصیه می‌شود.
۵. افزایش خطر عفونت
بسیاری از داروهای UC با سرکوب سیستم ایمنی، التهاب روده را کاهش می‌دهند اما این کار خطر عفونت را افزایش می‌دهد. برای مثال، مهارکننده‌های JAK احتمال ابتلا به زونا را بالا می‌برند. بیولوژیک‌ها و داروهایی مانند پردنیزون و اوپاداسیتینیب (Rinvoq) نیز با افزایش ریسک عفونت مرتبط هستند.
راهکار مدیریت: دریافت واکسن‌های لازم، استفاده از ماسک در مکان‌های شلوغ و اجتناب از تجمع در فصل آنفلوآنزا توصیه می‌شود. واکسن‌هایی مانند آنفلوآنزا، ذات‌الریه، زونا و کووید-۱۹ می‌توانند محافظت‌کننده باشند.
۶. مشکلات سلامت روان
استروئیدها با مصرف طولانی‌مدت می‌توانند مشکلات روانی مانند تحریک‌پذیری، اضطراب و افسردگی ایجاد کنند. به همین دلیل معمولاً فقط برای مدت کوتاه تجویز می‌شوند. سایر داروهای UC این اثر را ندارند و حتی برخی مطالعات نشان داده‌اند که مهارکننده‌های JAK می‌توانند سلامت روان را بهبود بخشند.
راهکار مدیریت: اگر پس از شروع دارو علائم جدید روانی مشاهده کردید، باید سریعاً به پزشک اطلاع دهید تا داروها بررسی یا تنظیم شوند.
۷. مشکلات قلبی‌عروقی
استروئیدها می‌توانند فشار خون و کلسترول را افزایش دهند. تحقیقات نشان می‌دهد مصرف طولانی‌مدت یا مکرر استروئیدها می‌تواند خطر سکته قلبی، آریتمی و نارسایی قلبی را بیشتر کند. همچنین مهارکننده‌های JAK مانند توفاسیتینیب (Xeljanz) و باریسیتینیب (Olumiant) با حوادث قلبی و لخته‌های خونی مرتبط هستند.
راهکار مدیریت: پزشک در ویزیت‌ها سلامت قلب شما را بررسی می‌کند و در صورت نیاز داروهایی مانند استاتین‌ها را برای کنترل کلسترول تجویز می‌کند. علاوه بر مصرف دارو، داشتن رژیم غذایی کم‌نمک و کم‌چربی، ورزش منظم، وزن سالم و ترک سیگار برای بهبود سلامت قلب ضروری است.
جمع‌بندی
- داروهای UC می‌توانند عوارض جانبی ناخوشایندی ایجاد کنند که شدت آن‌ها متفاوت است.
- عوارض رایج شامل ناراحتی معده، سردرد، خستگی، تغییرات پوستی، عفونت، مشکلات روانی و مشکلات قلبی هستند.
- با همکاری نزدیک با پزشک، تنظیم دارو و تغییرات سبک زندگی می‌توان این عوارض را مدیریت کرد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعمل‌های سختگیرانه‌ای در زمینه منبع‌یابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسی‌شده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده می‌کنیم.
- Treatment for Ulcerative Colitis. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. September 2020.
- Hanoodi M et al. Methotrexate. StatPearls. December 11, 2024.
- Nakashima J et al. Mesalamine (USAN). StatPearls. February 15, 2024.
- IBD and Fatigue. Crohn's & Colitis Foundation.
- Manrai M et al. Biologics, Small Molecules and More in Inflammatory Bowel Disease: The Present and the Future. Future Pharmacology. 2024.
- Managing Fatigue with IBD. Crohn's & Colitis Foundation.
- Hodgens A et al. Corticosteroids. StatPearls. May 1, 2023.
- Biologics (Biologic Medicine). Cleveland Clinic. 2024.
- Martinez J et al. Janus Kinase Inhibitors and Adverse Events of Acne. JAMA Dermatology. October 18, 2023.
- Xu Q et al. Risk of Herpes Zoster Associated With Jak Inhibitors in Immune-Mediated Inflammatory Diseases: A Systematic Review and Network Meta-Analysis. Frontiers in Pharmacology. 2023.
- Shamail GM et al. Association Between Janus Kinase Inhibitors Therapy and Mental Health Outcome in Rheumatoid Arthritis: A Systematic Review and Meta-analysis. Rheumatology and Therapy. 2021.
- Wlassits R et al. JAK Inhibitors — a Story of Success and Adverse Events. Open Access Rheumatology. 2024.
- Hoisnard L et al. Adverse Events Associated With JAK Inhibitors in 126,815 Reports From the Who Pharmacovigilance Database. Scientific Reports. 2022.
- Masson W et al. Management of Atherosclerotic Cardiovascular Risk in Inflammatory Bowel Disease: Current Perspectives. Advances in Therapy. 2025.
- https://www.everydayhealth.com/digestive-health/common-ulcerative-colitis-medication-side-effects/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
