خستگی شدید یا احساس تمام شدن انرژی که انجام فعالیتهای روزمره را دشوار میکند، میتواند علل متعددی داشته باشد؛ از مشکلات پزشکی گرفته تا عادات سبک زندگی. به همین دلیل پیدا کردن علت دقیق خستگی میتواند دشوار باشد¹.
حدود ۱۱ درصد از مردان ۱۸ تا ۴۴ سال گزارش دادهاند که طی سه ماه گذشته بیشتر روزها یا هر روز احساس خستگی شدید داشتهاند. این درصد با افزایش سن کاهش یافته و در مردان بالای ۴۵ سال به کمتر از ۱۰ درصد میرسد².
۱. کمبود تستوسترون
تستوسترون نقش مهمی در سطح انرژی دارد، میگوید دکتر یوشوا کینونز، متخصص داخلی. کمبود تستوسترون میتواند بر خلق و خو، توده عضلانی و انرژی تأثیر بگذارد.
تستوسترون به سلولها کمک میکند انرژی تولید کنند و اکسیژن را در بدن توزیع کند. کمبود آن عمدتاً در مردان دیده میشود و حدود ۲ درصد مردان بزرگسال را تحت تأثیر قرار میدهد، اما در افراد دارای اضافه وزن، مبتلایان به دیابت نوع ۲ و مردان مسنتر شایعتر است³⁴.
اختلالات خواب مانند آپنه انسدادی خواب، بیماریهای مزمن کلیوی یا کبدی و برخی بیماریهای مزمن نیز میتوانند باعث کاهش تستوسترون شوند. کمبود تستوسترون علاوه بر کاهش انرژی، میتواند باعث کاهش میل جنسی یا خلق افسرده شود.
۲. کمبود مواد مغذی
کمبود آهن، ویتامین B12 و ویتامین D میتواند باعث کاهش انرژی شود. هر یک از این کمبودها تولید انرژی، انتقال اکسیژن و عملکرد عضلات یا اعصاب را مختل میکنند و بدن را ضعیف و خسته میکنند⁵.
- کمبود آهن: منجر به کمخونی و کاهش اکسیژنرسانی به سلولها میشود⁶.
- کمبود ویتامین B12: تولید گلبولهای قرمز سالم را مختل کرده و باعث خستگی میشود⁷.
- کمبود ویتامین D: بر عملکرد عضلات و استخوانها تأثیر گذاشته و خستگی ایجاد میکند⁸.
- کمبود منیزیم: باعث کاهش تبدیل غذا به انرژی میشود و منجر به خستگی میگردد⁹.
آزمایش خون توسط پزشک میتواند کمبودهای احتمالی را مشخص کند¹⁰.
۳. کمبود خواب
خواب ناکافی میتواند باعث احساس کلافگی، کندی یا خوابآلودگی شود. کمبود خواب عمیق، یکی از سه مرحله غیر REM که بدن را ترمیم و انرژی را بازیابی میکند، از علل اصلی است¹¹.
عادات ناسالم خواب مانند مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، استفاده از فناوری نزدیک به زمان خواب و فشارهای اجتماعی برای همیشه فعال بودن، میتوانند مردان را بیشتر در معرض کمبود خواب قرار دهند¹². رعایت بهداشت خواب و دریافت ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه توصیه میشود¹³.
۴. اختلالات خواب
دو اختلال شایع خواب در مردان عبارتند از:
- آپنه انسدادی خواب: توقف یا وقفه در تنفس حین خواب که باعث کاهش کیفیت خواب و خستگی روز بعد میشود. مردان ۲ تا ۳ برابر زنان بیشتر به این اختلال مبتلا میشوند¹۶.
- اختلال تأخیر فاز خواب: زمانی که فرد تنها دو ساعت یا بیشتر دیرتر از زمان معمول میتواند بخوابد. مردان ممکن است گرایش بیشتری به شبزندهداری داشته باشند¹۵.
درمان شامل تغییر عادات زندگی، استفاده از نور صبحگاهی، کاهش نور شب و در موارد شدید، دستگاه فشار مثبت راه هوایی (PAP) است¹۴.
۵. افسردگی
افسردگی حدود ۱۰ درصد از مردان ایالات متحده را تحت تأثیر قرار میدهد¹⁸. افسردگی و خستگی معمولاً با هم همراه هستند و میتواند ناشی از شیمی مغز، استرس، مشکلات خواب یا عوارض جانبی داروها باشد.
مردان ممکن است افسردگی را از طریق خشم، ریسکپذیری، استفاده از مواد، انزوا یا حواسپرتی مانند کار و بازی جبران کنند. علائم افسردگی در مردان ممکن است شامل خواب ناکافی یا بیش از حد نیز باشد. اگر علائم بیش از دو هفته ادامه دارد، مراجعه به متخصص سلامت روان ضروری است²².
۶. بیماری مزمن زمینهای
بیماریهایی مانند صرع، آسم، بیماری قلبی، آرتریت یا دیابت نوع ۲ میتوانند باعث خستگی شوند. این بیماریها ممکن است با کاهش کیفیت خواب، کاهش اکسیژنرسانی و التهاب سلولی انرژی شما را تخلیه کنند¹۴⁻²⁵.
کمکاری یا پرکاری تیروئید نیز میتواند باعث خستگی شود. کمکاری تیروئید متابولیسم را کند میکند و پرکاری آن باعث تخلیه سریع انرژی میشود²³²⁴.
۷. داروها
داروهایی که معمولاً باعث خستگی میشوند شامل:
- داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب
- داروهای فشار خون و استاتینها
- آنتیهیستامینها
در صورت مشکوک بودن به دارو، با پزشک درباره جایگزینها مشورت کنید²⁶²⁷.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
اگر بیش از دو هفته احساس خستگی دارید، برای بررسی شرایط پزشکی زمینهای به پزشک مراجعه کنید²⁸. در صورت همراهی خستگی با علائمی مانند درد یا فشار قفسه سینه و مشکل در تنفس، فوراً به مراکز درمانی مراجعه کنید.
جمعبندی
خستگی در حدود ۱۰ درصد از مردان شایع است. اختلالات خواب، کمبود مواد مغذی، استفاده از داروها و بیماریهای مزمن میتوانند باعث آن شوند. اگر خستگی بیش از دو هفته ادامه دارد، مراجعه به پزشک برای تشخیص و درمان ضروری است.
- Fatigue. Cleveland Clinic. April 13, 2023.
- QuickStats: Percentage* of Adults Aged ≥18 Years Who Felt Very Tired or Exhausted Most Days or Every Day in the Past 3 Months,† by Sex and Age Group — National Health Interview Survey,§ United States, 2022. Centers for Disease Control and Prevention. November 10, 2023.
- Low Testosterone (Male Hypogonadism). Cleveland Clinic. September 2, 2022.
- Low Testosterone. Urology Care Foundation.
- Best vitamins and minerals for energy. Harvard Health Publishing. August 19, 2025.
- Iron-Deficiency Anemia. Cleveland Clinic. December 11, 2024.
- Vitamin B12 Deficiency Anemia. Johns Hopkins Medicine.
- Vitamin D Deficiency. Cleveland Clinic. August 2, 2022.
- Signs You May Have a Magnesium Deficiency. Cleveland Clinic. October 25, 2022.
- Vitamin Deficiency. Cleveland Clinic. June 12, 2025.
- How sleep boosts your energy. Harvard Health Publishing. January 29, 2025.
- Kohn TP et al. The Effect of Sleep on Men’s Health. Translational Andrology and Urology. March 2020.
- How Much Sleep is Enough? National Heart, Lung, and Blood Institute.
- Sleep and Men. UCLA Health.
- Sivertsen B et al. Delayed Sleep-Wake Phase Disorder in Young Adults: Prevalence and Correlates From a National Survey of Norwegian University Students. Sleep Medicine. January 2021.
- Sleep apnea. Mayo Clinic. April 6, 2023.
- Kim SW et al. When Do Gender Differences Begin in Obstructive Sleep Apnea Patients? Journal of Thoracic Disease. May 2019.
- Depression Prevalence in Adolescents and Adults: United States, August 2021–August 2023. Centers for Disease Control and Prevention. April 2025.
- Depressive Disorder (Depression). World Health Organization. August 29, 2025.
- Avramut R et al. Male and Female Discrepancies in Anxiety, Depressive Symptoms, and Coping Strategies among Orthognathic Patients: A Cross-Sectional Analysis. Journal of Clinical Medicine. November 18, 2023.
- Male Depression: Understanding the Issues. Mayo Clinic. February 13, 2024.
- Depression. National Institute of Mental Health. 2024.
- Boosting Energy & Managing Fatigue. Harvard Health Publishing. April 12, 2023.
- Can an Overactive Thyroid Cause Fatigue? Cleveland Clinic. December 21, 2022.
- Hassan D. Diabetes and Fatigue. Michigan State University. April 3, 2017.
- Medicines That Can Cause Weakness or Fatigue. Kaiser Permanente. October 25, 2024.
- Antihistamines. Cleveland Clinic. July 26, 2024.
- Fatigue. Mayo Clinic. February 11, 2023.
- https://www.everydayhealth.com/mens-health/common-causes-of-fatigue-in-men/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
