بیشتر علل درد زبان و گلو جدی نیستند و معمولاً خودبهخود بهبود مییابند یا با کمک پزشک قابل درمان هستند. در موارد نادر، این علائم میتوانند نشانه بیماریهای جدی مانند COVID-19 یا سرطان باشند؛ بنابراین اگر زخم یا تودهای پایدار دارید یا علائمی مانند مشکل در تنفس و تورم مسیر هوایی مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید.
درد زبان و گلو ممکن است ناشی از سرماخوردگی یا آنفولانزا باشد، اما گاهی علل جدیتری مانند واکنش آلرژیک شدید، آسیب عصبی یا حتی سرطان وجود دارد که تشخیص و درمان آن به عهده پزشک است.
۱. آلرژی
آلرژی به موادی مانند قارچ، گرده گل، گرد و غبار یا پر حیوانات میتواند باعث درد گلو شود. گاهی آلرژیهای غذایی علائمی روی زبان ایجاد میکنند، از جمله خارش یا تورم زبان، که ممکن است در واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) رخ دهد.
علائم
- درد گلو
- آبریزش بینی
- ترشحات پشت بینی
- عطسه
- خارش چشم یا گوش
- کهیر یا جوشهای پوستی
- سرفه
- گرفتگی بینی
علائم آنافیلاکسی
- گرفتگی صدا
- مشکل در تنفس و کبودی پوست یا لبها
- تورم زبان، مشکل در صحبت کردن، ریزش بزاق
- تورم صورت
- قرمزی یا کهیر
- سرگیجه یا غش
در صورت بروز علائم آنافیلاکسی، فوراً با اورژانس تماس بگیرید، زیرا این وضعیت تهدیدکننده زندگی است.
درمان
درد گلو ناشی از آلرژی میتواند با داروهای بدون نسخه مانند استامینوفن یا قرص سرفه تسکین یابد. درمان علائم آلرژی شامل دکونژستانتها، افزایش مصرف مایعات، استفاده از دستگاه بخور سرد و در صورت لزوم آنتیهیستامین است.
۲. آسیب و تروما
آسیبهای مختلف میتوانند باعث درد زبان و گلو شوند، از جمله گاز گرفتن زبان، سوختگی با غذا یا نوشیدنی داغ و تماس با مواد اسیدی یا شیمیایی.
علائم
- درد گلو
- گرفتگی صدا
- التهاب یا قرمزی زبان
- تغییر رنگ یا تاول روی زبان
- بریدگی یا زخم روی زبان
- احساس سوزش در زبان یا گلو
- سوزش معده یا رفلاکس اسید
درمان
سوختگیهای خفیف و بریدگیهای سطحی را میتوان با خوردن و نوشیدن غذای سرد و داروهای مسکن بدون نسخه درمان کرد. برای زخمهای عمیق یا سوختگی شدید، مراجعه به پزشک ضروری است. درد گلو ناشی از رفلاکس اسید (GERD) معمولاً با داروهای ضد اسید و تغییرات سبک زندگی درمان میشود.
۳. COVID-19
عفونتهای ویروسی، از جمله سرماخوردگی، آنفولانزا و COVID-19، میتوانند باعث درد زبان و گلو شوند.
علائم
- درد گلو
- علائم تنفسی مانند آبریزش بینی، سرفه و تنگی نفس
- تب یا لرز
- از دست دادن حس بویایی یا چشایی
- خستگی و درد عضلانی
- سردرد
- تهوع یا استفراغ
درمان
عفونتهای ویروسی با آنتیبیوتیک درمان نمیشوند. پزشک ممکن است بسته به سن و شرایط بیمار، داروهای ضد ویروسی مانند Paxlovid، Lagevrio یا Veklury تجویز کند. واکسیناسیون COVID نیز میتواند از ابتلای شدید جلوگیری کند.
۴. گلودرد استرپتوکوکی (Strep Throat)
عفونتهای باکتریایی میتوانند باعث درد زبان و گلو شوند. گلودرد استرپتوکوکی یکی از علل شایع در کودکان و بزرگسالان است.
علائم
- نقاط قرمز کوچک در دهان و گلو
- درد هنگام بلع
- تب
- تورم غدد لنفاوی گردن
- لوزههای قرمز یا متورم با لکههای سفید
درمان
عفونتهای باکتریایی با آنتیبیوتیکها مانند پنیسیلین یا آموکسیسیلین درمان میشوند. روشهای خانگی مانند مکیدن آبنباتهای نرم، نوشیدن مایعات، عسل، بخور و داروهای بدون نسخه نیز میتوانند کمککننده باشند.
۵. برفک دهان (Oral Thrush)
عفونتهای قارچی نیز میتوانند باعث درد زبان و گلو شوند. برفک دهان ناشی از رشد بیش از حد قارچ Candida albicans است.
علائم
- لکههای سفید در دهان، زبان و پشت گلو
- بافت قرمز و دردناک زیر لکهها
- درد هنگام بلع
- ترک خوردن لبها
- خشکی دهان
- طعم ناخوشایند
- بوی بد دهان
درمان
برفک خفیف با مصرف ماست یا قرصهای اسیدوفیلوس درمان میشود. در موارد شدید، داروهای ضدقارچ مانند Nystatin، Clotrimazole، Diflucan یا Sporanox تجویز میشوند.
۶. نورالژی گلو و زبان (Glossopharyngeal Neuralgia)
این اختلال باعث درد شدید و ناگهانی در زبان، گلو و گاهی گوش میشود.
علائم
- درد شدید و لحظهای با حس برق گرفتگی
- درد پس از بلع، سرفه، صحبت یا خمیازه
- علائم قلبی یا تشنج
درمان
داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین یا کاربامازپین، بیحسکننده موضعی لیدوکایین و در برخی موارد جراحی میتوانند مؤثر باشند.
۷. سندرم سوزش دهان (Burning Mouth Syndrome)
این بیماری بیشتر افراد بالای ۶۰ سال و به ویژه زنان یائسه را تحت تأثیر قرار میدهد.
علائم
- سوزش شدید مداوم در نوک زبان و گاهی گلو، لبها یا کل دهان
- بیحسی، سوزنسوزن شدن دهان
- خشکی دهان و تشنگی
- طعم فلزی
- مشکل در بلع یا جویدن
درمان
بستگی به علت زمینهای دارد و شامل داروهای ضدتشنج، مکمل ویتامین B، درمان قارچ، تغییر هورمونها، اصلاح عادات دهانی، مدیریت دیابت و روشهای روانشناختی مانند CBT میشود.
۸. سرطان زبان
سرطان دهان که زبان را درگیر میکند، یکی از شایعترین سرطانهای سر و گردن است.
علائم
- زخم ماندگار روی زبان
- درد و خونریزی آسان زخم
- مشکل در بلع و گفتار
- کاهش وزن
- تورم یا توده در گردن
درمان
در مراحل اولیه، جراحی تنها درمان مورد نیاز است و در مراحل پیشرفته، ترکیبی از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی ممکن است لازم باشد. بسته به میزان درگیری زبان، بازسازی برای حفظ توانایی بلع و گفتار انجام میشود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Harvard Health Publishing. Allergy overview.
- American College of Allergy, Asthma, and Immunology. Anaphylaxis.
- American College of Allergy, Asthma, and Immunology. Anaphylaxis.
- American College of Allergy, Asthma, and Immunology. Who has allergies?
- Pinther S, Codino J, Rubin A. Laryngeal burn from a sweet potato: A case report. SMRJ. 2020;4(2). doi:10.51894/001c.11641
- InformedHealth.org [Internet]. Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). Heartburn and GERD: Overview.
- Kaiser Permanente. Tongue injury: Care instructions.
- Albarqouni L, Moynihan R, Clark J, Scott AM, Duggan A, Del Mar C. Head of bed elevation to relieve gastroesophageal reflux symptoms: A systematic review. BMC Fam Pract. 2021;22(1):24. doi:10.1186/s12875-021-01369-0
- Centers for Disease Control and Prevention. Symptoms of COVID-19.
- Centers for Disease Control and Prevention. About Infectious Mononucleosis (Mono).
- Centers for Disease Control and Prevention. Types of COVID-19 Treatment.
- Harvard Health Publishing. Strep throat: Symptoms, causes, and treatment.
- Centers for Disease Control and Prevention. About strep throat.
- Yale Medicine. Strep Throat.
- MedlinePlus. Thrush - children and adults.
- Mayfield Brain & Spine. Glossopharyngeal neuralgia (throat pain).
- Park JS, Ahn YH. Glossopharyngeal neuralgia. J Korean Neurosurg Soc. 2023;66(1):12-23. doi:10.3340/jkns.2022.0178
- Han A, Montgomery C, Zamora A, Winder E, Kaye A, Carroll C, et al. Glossopharyngeal Neuralgia: Epidemiology, Risk factors, Pathophysiology, Differential diagnosis, and Treatment Options. Health Psychol Res. 2022 Jun 28;10(5):36042. doi:10.52965/001c.36042
- National Institute of Neurological Diseases and Stroke. Glossopharyngeal neuralgia information page.
- National Institute of Dental and Craniofacial Research. Burning mouth syndrome.
- Genetic and Rare Diseases Information Center. Burning mouth syndrome.
- National Institutes of Health (NIH). Burning Mouth Syndrome.
- Kato MG, Baek CH, Chaturvedi P, et al. Update on oral and oropharyngeal cancer staging - International perspectives. World J Otorhinolaryngol Head Neck Surg. 2020;6(1):66-75. doi:10.1016/j.wjorl.2019.06.001
- American Cancer Society. Risk factors for oral cavity and oropharyngeal cancers.
- American Cancer Society. Signs and symptoms of oral cavity and oropharyngeal cancer.
- American Cancer Society. Treatment of oral cavity and oropharyngeal cancers.
- https://www.verywellhealth.com/causes-of-a-sore-tongue-and-throat-5114830
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
