آیا ماست برای اسهال مفید است؟

ماست حاوی پروبیوتیک‌های زنده ممکن است به بازگرداندن باکتری‌های مفید روده کمک کرده و طول مدت برخی انواع اسهال مانند اسهال ناشی از آنتی‌بیوتیک یا عفونت‌ها را کاهش دهد. با این حال، این اثر برای همه یکسان نیست و همه انواع ماست نیز فواید یکسانی ندارند.

پروبیوتیک‌ها نوعی باکتری زنده هستند که در تنظیم تعادل میکروبی روده نقش کلیدی دارند و برای حفظ سلامت دستگاه گوارش ضروری هستند. با برهم خوردن این تعادل – مثلاً در اثر بیماری، دارو یا عفونت – مصرف ماست پروبیوتیک‌دار می‌تواند به بازسازی میکروبیوم کمک کند.

چگونه ماست می‌تواند به بهبود اسهال کمک کند

ماست به‌ویژه زمانی که حاوی پروبیوتیک باشد می‌تواند در درمان برخی انواع اسهال مؤثر باشد. پروبیوتیک‌ها باکتری‌های مفیدی هستند که به حفظ سلامت روده کمک می‌کنند و تعادل گوارشی را پس از اختلال بازمی‌گردانند.

اسهال اغلب باعث از بین رفتن باکتری‌های مفید دستگاه گوارش می‌شود و ماست دارای پروبیوتیک با بازگرداندن این میکروب‌ها می‌تواند تعادل طبیعی را احیا کند. این عملکرد از آن جهت اهمیت دارد که فلور میکروبی روده در هضم، جذب مواد مغذی و عملکرد ایمنی نقش اساسی ایفا می‌کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

بازگرداندن باکتری‌های مفید از دست‌رفته: هنگام اسهال، توازن میکروبی در روده مختل می‌شود و ماست پروبیوتیک می‌تواند باکتری‌های مفید را دوباره به سیستم گوارشی وارد کند.
کمک به کوتاه شدن دوره اسهال: برخی تحقیقات نشان می‌دهند که مصرف ماست پروبیوتیکی ممکن است مدت زمان اسهال را کاهش داده و نیاز به درمان‌های بیمارستانی را کم کند.²
کاهش ریسک ابتلا به اسهال: مصرف پروبیوتیک‌ها قبل و حین سفر می‌تواند خطر ابتلا به اسهال مسافرتی را کاهش دهد و همچنین از اسهال ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک جلوگیری کند.³⁴
کمک به بهبود اسهال مرتبط با آنتی‌بیوتیک: آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند هم باکتری‌های مفید و هم مضر را از بین ببرند، که باعث بروز اسهال می‌شود. پروبیوتیک‌ها در ماست می‌توانند این آسیب را جبران کرده و بدن را از نظر آب و الکترولیت‌ها متعادل نگه دارند.⁵
کمک به بیماری‌های گوارشی مزمن: برخی سویه‌های پروبیوتیکی موجود در ماست ممکن است در کنترل اسهال ناشی از سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) یا کولیت اولسراتیو (UC) مؤثر باشند.⁶⁷

در حالی که ماست پروبیوتیکی ممکن است برای همه انواع اسهال مؤثر نباشد، ولی یک راه ساده و طبیعی برای کمک به تعادل سیستم گوارش در زمان بروز مشکل به حساب می‌آید. البته، انتخاب نوع صحیح ماست اهمیت زیادی دارد، زیرا همه ماست‌ها اثرات یکسانی ندارند.

Basak Gurbuz Derman / Getty Images

نکاتی برای انتخاب ماست غنی از پروبیوتیک

برای آنکه ماست واقعاً در سلامت روده مؤثر باشد، باید حاوی باکتری‌های زنده و فعال باشد. بسیاری از ماست‌های فروشگاهی این ویژگی را ندارند و اثرات پروبیوتیکی واقعی ارائه نمی‌دهند.

هنگام انتخاب ماستی برای کمک به اسهال، حتماً به وجود نشانه‌های زیر توجه کنید که نشان‌دهنده کیفیت و اثرگذاری ماست هستند.

فرهنگ‌های زنده و فعال: وجود باکتری‌های زنده برای تأثیر پروبیوتیکی ضروری است. اگر برچسب محصول عباراتی مثل “live and active cultures” نداشته باشد، احتمالاً باکتری‌های آن مرده یا غیرفعال هستند.
حداقل ۱۰ میلیارد CFU در هر وعده: متخصصان معتقدند که برای تأثیرگذاری مطلوب، هر وعده ماست باید حدود ۱۰ میلیارد واحد تشکیل‌دهنده کلونی (CFU) داشته باشد. این مقدار همیشه روی برچسب درج نمی‌شود، بنابراین برچسب را با دقت بخوانید.⁸
سویه‌های مؤثر برای سلامت گوارش: برخی سویه‌های خاص پروبیوتیک برای درمان اسهال مؤثرتر هستند. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از Lactobacillus acidophilus، Lactobacillus reuteri و Saccharomyces boulardii.⁴
میزان قند پایین: قند زیاد می‌تواند اسهال را بدتر کند. ماستی انتخاب کنید که در هر وعده کمتر از ۱۰ گرم قند داشته باشد.⁹

ترکیبی از باکتری‌های زنده، سویه‌های مناسب، و قند پایین می‌تواند ماست را به یک مکمل تغذیه‌ای مؤثر در مقابله با اسهال تبدیل کند. با این حال، برخی افراد ممکن است نسبت به مصرف ماست حساس باشند.

وقتی ماست ممکن است اسهال را بدتر کند

در برخی افراد، ماست ممکن است باعث تشدید اسهال شود، به‌ویژه در کسانی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند. لاکتوز قند طبیعی موجود در محصولات لبنی است که بسیاری از بزرگسالان توان هضم آن را ندارند.

اگر شما به لاکتوز حساس باشید، خوردن ماست معمولی ممکن است علائم ناخوشایندی ایجاد کند که باعث بدتر شدن وضعیت گوارشی شود. این مسئله نشان‌دهنده لزوم شناخت وضعیت بدنی قبل از مصرف ماست در دوره اسهال است.¹⁰

نفخ
دل‌پیچه و کرامپ‌های شکمی
گاز معده
حالت تهوع
مدفوع شل یا تشدید اسهال

برخی ماست‌های پروبیوتیکی ممکن است هضم لاکتوز را آسان‌تر کنند، اما این اثر برای همه یکسان نیست. اگر بعد از خوردن ماست دچار ناراحتی می‌شوید، بهتر است به سراغ ماست‌های بدون لاکتوز یا غیر لبنی بروید که دارای پروبیوتیک افزوده هستند.⁴

در صورت بدتر شدن علائم با مصرف ماست، مصرف آن را تا پایان دوره اسهال متوقف کنید. سپس می‌توانید یک نوع دیگر را امتحان کرده و واکنش بدنتان را بررسی کنید.

سایر تغییرات تغذیه‌ای مفید هنگام اسهال

ماست تنها غذایی نیست که می‌تواند در زمان اسهال مفید باشد. برخی غذاهای ساده و قابل‌هضم می‌توانند معده را آرام کرده، مدفوع را سفت‌تر کنند و از تحریک بیشتر دستگاه گوارش جلوگیری کنند.

شناخت این غذاها به شما کمک می‌کند تا در دوره اسهال، بهبودی سریع‌تری داشته باشید و از کم‌آبی و افت الکترولیت‌ها نیز پیشگیری کنید.¹¹

غذاهای رژیم BRAT: BRAT مخفف Bananas (موز)، Rice (برنج)، Applesauce (سس سیب) و Toast (نان تست) است. این غذاها کم‌فیبر، بی‌مزه و سفت‌کننده هستند و به کاهش تحریک روده کمک می‌کنند.
غذاهای نشاسته‌ای ساده: علاوه بر برنج و نان تست، بیسکوییت ساده، جو دوسر، سیب‌زمینی آب‌پز یا ماکارونی با آرد سفید نیز گزینه‌های مناسبی هستند.
سبزیجات پخته بدون پوست یا دانه: سبزیجاتی مانند هویج، لوبیا سبز، کدو پوست‌کنده، کدو حلوایی و چغندر پخته انتخاب‌های خوبی هستند.
پروتئین‌های کم‌چرب: گوشت مرغ، بوقلمون یا ماهی پخته شده و تخم‌مرغ پخته منابع خوبی از پروتئین در دوره بیماری هستند.
سوپ‌ها و آب‌گوشت‌های کم‌چرب و غیر تند: این مایعات علاوه بر تأمین الکترولیت‌ها، معده را نیز تحریک نمی‌کنند.
مواد غذایی غنی از پتاسیم و سدیم: مانند موز، سیب‌زمینی و سوپ‌های نمکی که به بازسازی الکترولیت‌های از دست رفته کمک می‌کنند.
مایعات شفاف: نوشیدن آب، محلول‌های خوراکی آب‌رسان یا آب‌گوشت شفاف برای جلوگیری از کم‌آبی ضروری است.

رعایت این رژیم می‌تواند به بهبود سریع‌تر کمک کند و از پیچیده‌شدن علائم جلوگیری کند. تا زمان فروکش‌کردن علائم، از غذاهای چرب، سرخ‌شده، تند یا پر فیبر پرهیز کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد

اسهال حاد یا کوتاه‌مدت معمولاً بین یک تا دو روز طول می‌کشد و به خودی خود برطرف می‌شود. اما اگر اسهال برای دو تا چهار هفته ادامه یابد، وارد فاز مداوم یا مزمن می‌شود.¹²

در صورت مزمن‌شدن اسهال، به‌ویژه اگر بعد از مصرف ماست و تغییرات تغذیه‌ای همچنان علائم باقی بمانند، مراجعه به پزشک ضروری است. علائم شدید یا طولانی می‌توانند نشانه مشکلات جدی‌تر باشند.

درد شدید شکمی
خستگی زیاد
مدفوع خونی یا سیاه‌رنگ
تب بالای ۳۹ درجه سانتی‌گراد
ادرار کم یا عدم ادرار
رنگ تیره ادرار
تشنگی شدید
خشکی پوست و دهان
فرورفتگی چشم‌ها یا گونه‌ها

شناخت نشانه‌های کم‌آبی و تشخیص زودهنگام آن می‌تواند از عوارض خطرناک‌تر جلوگیری کند. توجه به این علائم و واکنش سریع می‌تواند جان‌تان را نجات دهد.¹³

جمع‌بندی نکات کلیدی

ماست پروبیوتیکی ممکن است در برخی انواع اسهال مانند اسهال ناشی از عفونت یا آنتی‌بیوتیک با بازگرداندن باکتری‌های مفید روده مؤثر باشد.
همه ماست‌ها یکسان نیستند – ماست‌هایی با فرهنگ‌های زنده، سویه‌های مناسب و قند پایین را انتخاب کنید.
افرادی که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند ممکن است با مصرف ماست دچار تشدید علائم شوند و باید ماست‌های بدون لبنی یا بدون لاکتوز حاوی پروبیوتیک را امتحان کنند.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: