تخممرغ یکی از منابع باکیفیت پروتئین است و میتواند در تأمین نیاز روزانه پروتئین، حفظ توده عضلانی و مدیریت وزن نقش داشته باشد. بااینحال، شواهد علمی از وجود یک «ساعت طلایی» برای خوردن تخممرغ حمایت نمیکنند و مهمتر از زمان مصرف، دریافت کافی پروتئین در کل روز و توزیع مناسب آن در وعدههای مختلف است.
برای افرادی که هدفشان عضلهسازی است، مصرف یک وعده پروتئینی در فاصله مناسب از تمرین میتواند مفید باشد، اما لازم نیست تخممرغ حتماً بلافاصله پس از ورزش مصرف شود. از طرف دیگر، قرار دادن تخممرغ در وعده صبحانه ممکن است در برخی افراد به افزایش سیری و کنترل بهتر دریافت انرژی در ادامه روز کمک کند.
بهترین زمان برای دریافت پروتئین: صبح
پروتئین برای تأمین اسیدهای آمینه مورد نیاز بدن ضروری است و نیاز روزانه آن به عواملی مانند سن، وزن، سطح فعالیت بدنی، وضعیت سلامت و هدف فرد بستگی دارد. یک عدد تخممرغ بزرگ آبپز حدود ۶٫۳ گرم پروتئین دارد و میتواند بخشی از نیاز روزانه به پروتئین را تأمین کند.
برخی پژوهشها نشان میدهند که توزیع پروتئین در طول روز، بهجای مصرف مقدار بسیار زیادی از آن در یک وعده، میتواند برای حفظ و ساخت بافت عضلانی مناسبتر باشد. بنابراین، خوردن تخممرغ در صبحانه میتواند شروع مناسبی برای تأمین پروتئین روزانه باشد، بهخصوص اگر صبحانه معمولاً پروتئین کمی داشته باشد.
- کمک به حفظ انرژی و سیری: قرار دادن تخممرغ در صبحانه میتواند یک وعده غذایی پروتئینیتر ایجاد کند و در برخی افراد احساس گرسنگی را تا وعده بعد کاهش دهد.
- افزایش سیری در طول روز: پروتئین تخممرغ نسبتاً سیرکننده است و همراه شدن آن با مواد غذایی پرفیبر مانند نان سبوسدار، سبزیجات یا میوه میتواند کیفیت و ماندگاری سیری را بیشتر کند.
- کمک به تأمین پروتئین روزانه: شروع روز با یک منبع پروتئینی باعث میشود بخشی از هدف پروتئینی روزانه زودتر تأمین شود و فشار کمتری برای جبران کمبود پروتئین در وعدههای پایانی روز وجود داشته باشد.
نکته مهم این است که نوع پخت تخممرغ تأثیر قابلتوجهی بر مقدار پروتئین آن ندارد. پخت مناسب تخممرغ میتواند هضم و دسترسی بدن به پروتئین را افزایش دهد، اما این موضوع به معنی برتری قطعی تخممرغ آبپز نسبت به تخممرغ نیمرو یا سایر روشهای پخت از نظر عضلهسازی نیست.

بهترین زمان برای عضلهسازی: بعد از تمرین یا در وعدههای بعدی
پروتئین یکی از اجزای اصلی فرایند ساخت و ترمیم عضله است و تخممرغ به دلیل داشتن پروتئین باکیفیت، منبع مناسبی برای این هدف محسوب میشود. بااینحال، برای افزایش توده عضلانی، مقدار کل پروتئین روزانه و توزیع آن در چند وعده معمولاً اهمیت بیشتری از زمان دقیق خوردن تخممرغ دارد.
مصرف یک وعده حاوی پروتئین در حوالی زمان تمرین میتواند به تأمین اسیدهای آمینه مورد نیاز برای تحریک ساخت پروتئین عضله کمک کند. بنابراین، اگر وعده غذایی پس از تمرین شما حاوی تخممرغ است، میتواند انتخاب مناسبی باشد؛ اما ضرورت ندارد که تخممرغ دقیقاً بلافاصله پس از پایان تمرین مصرف شود.
- حمایت از رشد عضله: مصرف پروتئین پس از تمرین میتواند در کنار تمرین مقاومتی منظم، دریافت انرژی کافی و پروتئین روزانه مناسب، از فرایند ساخت پروتئین عضله حمایت کند.
- کمک به تأمین انرژی مورد نیاز بدن: تخممرغ علاوه بر پروتئین، مقداری چربی و ریزمغذی دارد، اما برای بازسازی ذخایر گلیکوژن، منابع کربوهیدراتی مانند نان، برنج، سیبزمینی، میوه یا غلات معمولاً نقش بسیار مهمتری دارند.
- تأمین مواد مغذی: زرده تخممرغ حاوی چربی، کولین، ویتامینها و مواد معدنی مختلف است که در کنار پروتئین میتوانند به کیفیت کلی رژیم غذایی کمک کنند.
در زمینه عضلهسازی، حذف زرده و مصرف صرفاً سفیده نیز همیشه انتخاب بهتری نیست. تخممرغ کامل علاوه بر پروتئین، ترکیبات مغذی دیگری دارد و شواهد نشان میدهند که در شرایط مناسب، مصرف تخممرغ کامل میتواند برای پاسخ عضلهای پس از تمرین مفید باشد؛ بااینحال، مهمترین عامل همچنان دریافت کافی پروتئین و انرژی و اجرای تمرین مقاومتی منظم است.
بهترین زمان برای مدیریت وزن: صبح
تخممرغ به دلیل داشتن پروتئین نسبتاً زیاد در مقابل کالری، گزینه مناسبی برای یک وعده سیرکننده است. یک عدد تخممرغ بزرگ حدود ۷۲ کیلوکالری دارد و میتواند در چارچوب یک رژیم غذایی متعادل، به کنترل دریافت انرژی کمک کند.
در برخی مطالعات، افرادی که صبحانه حاوی تخممرغ مصرف کردهاند نسبت به افرادی که صبحانه پرکربوهیدرات داشتهاند، در ادامه روز احساس گرسنگی کمتر و دریافت انرژی پایینتری داشتهاند. البته این اثر به معنی آن نیست که خوردن تخممرغ بهتنهایی باعث کاهش وزن میشود؛ کاهش وزن همچنان به تعادل انرژی، کیفیت رژیم غذایی، فعالیت بدنی و پایبندی بلندمدت بستگی دارد.
- کاهش گرسنگی: پروتئین موجود در تخممرغ میتواند احساس سیری را افزایش دهد و در برخی افراد تمایل به خوردن میانوعدههای پرکالری را کاهش دهد.
- افزایش ماندگاری سیری: هضم پروتئین نسبت به بسیاری از منابع کربوهیدراتی ساده آهستهتر است و ترکیب تخممرغ با مواد غذایی پرفیبر میتواند وعدهای سیرکنندهتر ایجاد کند.
- کمک به کنترل قند خون: تخممرغ تقریباً فاقد کربوهیدرات است و بهتنهایی باعث افزایش سریع قند خون نمیشود؛ بنابراین میتواند بخشی از یک صبحانه متعادل باشد، بهویژه زمانی که همراه منابع کربوهیدرات پرفیبر مصرف شود.
اگر هدف کاهش کالری دریافتی باشد، استفاده از سفیده تخممرغ میتواند یکی از راههای افزایش پروتئین با کالری کمتر باشد. بااینحال، حذف همیشگی زرده فقط به دلیل کاهش وزن ضروری نیست، زیرا زرده حاوی بسیاری از ریزمغذیهای ارزشمند تخممرغ است.
ارزش غذایی تخممرغ چقدر است؟
یک عدد تخممرغ کامل بزرگ تقریباً مواد مغذی زیر را فراهم میکند:
- انرژی: ۷۲ کیلوکالری
- چربی: ۵ گرم
- کربوهیدرات: کمتر از ۱ گرم
- فیبر: کمتر از ۱ گرم
- کلسیم: ۲۴ میلیگرم
- آهن: ۰٫۸ میلیگرم
- منیزیم: ۵٫۷ میلیگرم
- پتاسیم: ۶۶ میلیگرم
- سدیم: ۶۵ میلیگرم
تخممرغ همچنین منبع مناسبی از ویتامین ب۱۲، ریبوفلاوین، کولین، سلنیوم و سایر ریزمغذیهاست. ارزش تغذیهای آن زمانی بیشتر مشخص میشود که در کنار مواد غذایی دیگری مانند سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و میوهها مصرف شود.
چگونه تخممرغ را در رژیم غذایی خود قرار دهیم؟
تخممرغ را میتوان در وعده صبحانه، ناهار، شام یا حتی بهعنوان بخشی از یک میانوعده پروتئینی مصرف کرد. انتخاب زمان مناسب باید بر اساس الگوی غذایی، نیاز پروتئینی، برنامه تمرینی و ترجیحات فردی انجام شود، نه بر اساس یک قانون ثابت برای همه.
- مصرف روزانه تخممرغ را با الگوی کلی رژیم هماهنگ کنید: برای بسیاری از افراد سالم، مصرف یک تا دو عدد تخممرغ در روز میتواند بخشی از یک رژیم غذایی متعادل باشد، اما مقدار مناسب به کل رژیم غذایی و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
- برای کاهش خطر بیماریهای ناشی از غذا، تخممرغ را در یخچال نگهداری کنید و هنگام آمادهسازی، آن را بهخوبی بپزید؛ بهویژه برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی.
- در صورت نیاز به پروتئین بیشتر با کالری یا چربی کمتر، سفیده تخممرغ را در نظر بگیرید: میتوان در برخی غذاها بهجای یک تخممرغ کامل از دو سفیده استفاده کرد، هرچند حذف مداوم زرده باعث حذف بخشی از مواد مغذی آن نیز میشود.
- تخممرغ را با مواد غذایی مغذی ترکیب کنید: تخممرغ آبپز یا نیمرو را میتوان همراه نان سبوسدار، سبزیجات، میوه، حبوبات یا مقدار مناسبی از چربیهای مفید مصرف کرد تا یک وعده غذایی متعادلتر ایجاد شود.
نکته کاربردی: اگر هدف اصلی شما عضلهسازی است، بهجای وسواس روی ساعت مصرف تخممرغ، ابتدا مقدار پروتئین کل روزانه و توزیع آن در چند وعده را اصلاح کنید. برای افراد فعال، قرار گرفتن وعدههای پروتئینی مناسب در فاصله چند ساعته از یکدیگر و مصرف پروتئین کافی در حوالی تمرین، از نظر عملی اهمیت بیشتری دارد.
آیا خوردن تخممرغ بلافاصله بعد از تمرین ضروری است؟
خیر؛ شواهد از یک پنجره بسیار کوتاه و سختگیرانه برای مصرف پروتئین پس از تمرین حمایت نمیکنند. اگر پیش از تمرین یک وعده پروتئینی مناسب مصرف کردهاید، لازم نیست برای خوردن تخممرغ بلافاصله پس از تمرین عجله کنید.
آیا خوردن تخممرغ در صبح باعث کاهش وزن میشود؟
خود تخممرغ عامل مستقیم کاهش وزن نیست، اما پروتئین بالاتر صبحانه میتواند در برخی افراد سیری را افزایش و دریافت انرژی روزانه را کاهش دهد. در نهایت، کاهش وزن به الگوی کلی دریافت انرژی و کیفیت رژیم غذایی در طول زمان وابسته است.
برای عضلهسازی تخممرغ کامل بهتر است یا سفیده؟
هر دو میتوانند پروتئین باکیفیت فراهم کنند، اما تخممرغ کامل علاوه بر پروتئین، ریزمغذیها و ترکیبات زیستفعال موجود در زرده را نیز در اختیار بدن قرار میدهد. سفیده زمانی کاربرد بیشتری دارد که فرد بخواهد با کالری کمتر، پروتئین بیشتری دریافت کند.
آیا خوردن تخممرغ در شب باعث افزایش وزن میشود؟
زمان مصرف بهتنهایی باعث افزایش وزن نمیشود و مجموع انرژی دریافتی روزانه عامل مهمتری است. اگر تخممرغ بخشی از یک وعده غذایی متعادل باشد، مصرف آن در شب نیز میتواند کاملاً مناسب باشد.
برای رشد عضلات روزانه چقدر پروتئین لازم است؟
مقدار مناسب پروتئین به وزن بدن، سن، سطح تمرین و اهداف فرد بستگی دارد و نمیتوان یک مقدار ثابت را برای همه تجویز کرد. در افراد سالم و فعال که تمرین مقاومتی انجام میدهند، دریافت پروتئین کافی در کل روز و تقسیم آن در چند وعده معمولاً از تمرکز بر یک ماده غذایی خاص یا زمان دقیق مصرف آن مهمتر است.
جمعبندی
تخممرغ را میتوان در هر زمانی از روز مصرف کرد و شواهد علمی از وجود یک زمان واحد و قطعی که برای همه بهترین باشد، حمایت نمیکنند. صبحانه ممکن است برای افزایش سیری و کمک به مدیریت دریافت انرژی انتخاب مناسبی باشد، درحالیکه مصرف تخممرغ در وعده نزدیک به تمرین نیز میتواند به تأمین پروتئین مورد نیاز برای ریکاوری و عضلهسازی کمک کند.
برای عضلهسازی، مهمترین اولویتها عبارتاند از تمرین مقاومتی منظم، دریافت کافی انرژی و پروتئین، توزیع مناسب پروتئین در طول روز و خواب و ریکاوری کافی. بنابراین، بهجای تمرکز افراطی بر اینکه تخممرغ را دقیقاً چه ساعتی بخوریم، بهتر است آن را در چارچوب یک الگوی غذایی متعادل و متناسب با نیازهای فردی قرار دهیم.
- U.S. Department of Agriculture. Egg, whole, cooked, hard-boiled.
- UCLA Health. Basic nutrition - diabetes.
- University Hospitals. Dietary protein: Why, when, and how much?.
- American Council on Exercise. What you need to know about nutrient timing.
- Fuchs CJ, Hermans WJH, Smeets JSJ, et al. Raw eggs to support postexercise recovery in healthy young men: did Rocky get it right or wrong? J Nutr. 2022;152(11):2376. doi:10.1093/jn/nxac174
- Hernández-Olivas E, Muñoz-Pina S, Andrés A, Heredia A. Impact of cooking preparation on in vitro digestion of eggs simulating some gastrointestinal alterations in elders. J Agric Food Chem. 2021;69(15):4402. doi:10.1021/acs.jafc.0c07418
- U.S. Anti-Doping Agency. When to consume protein for maximum muscle growth.
- U.S. Department of Agriculture: MyPlate. Rethink fats.
- Roberts BM, Helms ER, Trexler ET, Fitschen PJ. Nutritional recommendations for physique athletes. J Hum Kinet. 2020;71:79-108. doi:10.2478/hukin-2019-0096
- van Vliet S, Shy EL, Abou Sawan S, et al. Consumption of whole eggs promotes greater stimulation of postexercise muscle protein synthesis than consumption of isonitrogenous amounts of egg whites in young men. Am J Clin Nutr. 2017;106(6):1401-1412. doi:10.3945/ajcn.117.159855
- Weiler M, Hertzler SR, Dvoretskiy S. Is it time to reconsider the US recommendations for dietary protein and amino acid intake?. Nutrients. 2023;15(4):838. doi:10.3390/nu15040838
- U.S. Department of Agriculture. Eggs, grade A, large, egg, whole.
- B Keogh J, M Clifton P. Energy intake and satiety responses of eggs for breakfast in overweight and obese adults-A crossover study. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(15):5583. doi:10.3390/ijerph17155583
- Moon J, Koh G. Clinical evidence and mechanisms of high-protein diet-induced weight loss. J Obes Metab Syndr. 2020;29(3):166.doi:10.7570/jomes20028
- Missimer A, DiMarco DM, Andersen CJ, et al. Consuming two eggs per day, as compared to an oatmeal breakfast, decreases plasma ghrelin while maintaining the LDL/HDL ratio. Nutrients. 2017;9(2):89. doi:10.3390/nu9020089
- Ratliff J, Leite JO, de Ogburn R, et al. Consuming eggs for breakfast influences plasma glucose and ghrelin, while reducing energy intake during the next 24 hours in adult men. Nutr Res. 2010;30(2):96-103. doi:10.1016/j.nutres.2010.01.002
- U.S. Department of Agriculture. Egg, white, raw, fresh.
- American Heart Association. 4 protein mistakes to avoid.
- Carson JAS, Lichtenstein AH, Anderson CAM, et al. Dietary cholesterol and cardiovascular risk: a science advisory from the American Heart Association. Circulation. 2020;141(3):e39-e53. doi:10.1161/CIR.0000000000000743
- U.S. Department of Health & Human Services. Salmonella and eggs.
- https://www.verywellhealth.com/best-time-to-eat-eggs-12033518
