بر اساس یک مطالعه جدید که بر روی موشها انجام شده است، رژیم غذایی کتوژنیک (Keto Diet) ممکن است روند پیری را تسریع کند، اما این اثر عمدتاً محدود به موشهای نر است. یافتههای این تحقیق نشان میدهد که هورمون استروژن در موشهای ماده، از آنها در برابر خطر پیری سریع ناشی از این رژیم محافظت میکند.
نویسندگان این مطالعه دلیل این پدیده را تولید استرس اکسیداتیو بیش از حد ناشی از رژیم کتوژنیک میدانند که از طریق تولید سلولهای سِنِسنْت (پیر/فرتوت) پیری سلولی را تسریع میکند. آنها دریافتند که درمان موشهای نر با استروژن یا استرادیول و عوامل آنتیاکسیدانی، این تسریع پیری سلولی را از بین میبرد. این مطالعه در مجله Cell Reports منتشر شده است.
رژیم کتوژنیک چیست؟
میشل روتنشتاین، متخصص تغذیه پیشگیری قلب و عروق، توضیح میدهد که: «رژیم کتو یک روش غذایی بسیار کمکربوهیدرات و پرچرب است که منبع اصلی انرژی بدن را از کربوهیدرات به چربی تغییر میدهد. در شرایط عادی، کربوهیدراتها سوخت ترجیحی بدن، به ویژه برای مغز هستند.»
هنگامی که بدن کربوهیدرات کافی ندارد، چربیهای غذایی را به مولکولهایی به نام کتونها تجزیه میکند. این کتونها به عنوان یک منبع انرژی جایگزین برای مغز و بدن عمل میکنند. رژیم کتو برای کاهش کربوهیدرات و حمایت از عرضه چربیها، مصرف غذاهای پرچرب و بسیار کمکربوهیدرات مانند پروتئینهای حیوانی، لبنیات پرچرب، چربیهای سالم و سبزیجات غیرنشاستهای را ترویج میکند. در این رژیم، افراد تشویق میشوند مصرف غذاهای سرشار از کربوهیدرات مانند غلات، میوهها، سبزیجات نشاستهای، حبوبات و قندهای افزودهشده را کاهش دهند.
خطرات مرتبط با رژیم کتو
به عنوان یک رژیم غذایی طولانیمدت، رژیم کتو با چندین خطر همراه است. روتنشتاین خاطرنشان کرد که رژیم کتو «مصرف میوهها، غلات کامل، برخی سبزیجات و حبوبات را محدود میکند، که دریافت ویتامینها، مواد معدنی و فیبر ضروری را کاهش میدهد و میتواند بر سلامت روده، مغز و قلب تأثیر منفی بگذارد.»
همچنین نگرانیهایی در مورد افزایش کلسترول و پلاکهای شریان نرم، فشار بر عملکرد کلیه و کبد و افزایش خطر تحلیل استخوان وجود دارد. علاوه بر این، این رژیم ممکن است منجر به اختلال در غذا خوردن و انزوای اجتماعی شود. رژیم کتو همچنین با افزایش استرس اکسیداتیو مرتبط است، که افزایش حاصل از سلولهای سِنسِنت (پیری سلولی) در مطالعه حاضر مورد بررسی قرار گرفت.
نیاز به مطالعات انسانی
بخش عمدهای از تحقیقات در مورد رژیمهای غذایی بر پاسخ مردان به اثرات آنها متمرکز بوده است. یکی از دلایل این امر، پیچیدگیهای نسبی بدن زنان و مردان و چگونگی تأثیر آنها بر پاسخ به رژیمها است؛ به عنوان مثال، تغییرات پویا در بدن زن در طول چرخه استروس، در مقایسه با بدن مرد که از نظر هورمونی نسبتاً ثابت به نظر میرسد.
دکتر جیسون اِنگ، متخصص غدد و متابولیسم، خاطرنشان کرد که بینشهای پیشنهاد شده در این مطالعه بر روی موشها، باید به عنوان یافتههای اولیه در نظر گرفته شوند.
وی اظهار داشت: «اگرچه میتوانیم از طریق مطالعاتی که اثرات رژیم کتو در موشها را تعریف میکنند، بینشی در مورد فرآیندهای متابولیک کسب کنیم، اما هنوز نمیتوانیم آن یافتهها را به انسان تعمیم دهیم.»
او اضافه کرد که «در یافتههای اثرات در انسان، ناهمگونی بسیار بیشتری وجود دارد، و اثرات جنسیتی نیز احتمالاً در مقایسه با دادههای موشها در بین جنسیتها، متنوعتر است.»
آیا هورمونها یا آنتیاکسیدانها میتوانند اثرات منفی کتو را جبران کنند؟
دکتر اِنگ گفت: «اگر این نتایج در انسان تکرار شود، این احتمال وجود دارد که این اثر خاص [درمان با استروژن] پیری سریع در مردان را کاهش دهد، اگرچه این امر باید در برابر عوارض جانبی شناخته شده درمان با استروژن در مردان سنجیده شود.» وی افزود که مشخص نیست آیا این درمان باید پس از قطع رژیم کتو نیز ادامه یابد یا خیر.
با توجه به اینکه مکانیسم افزایش سلولهای سِنسِنت در این مطالعه به نظر میرسد استرس اکسیداتیو باشد، آیا یک درمان صرفاً آنتیاکسیدانی میتواند به طور مشابه برای مردان در رژیم کتو مؤثر باشد؟
دکتر اِنگ فرضیه داد: «من فکر میکنم یک رویکرد صرفاً آنتیاکسیدانی نیز میتواند به کاهش اثر پیری تا حدی کمک کند.» او پیشنهاد کرد که «شاید تأثیر آن به اندازه استروژن نباشد، اما قطعاً ارزش بررسی بیشتری را دارد، زیرا این رویکرد میتواند مشخصات عوارض جانبی بالقوه کمتری داشته باشد.»
چه زمانی رژیم کتو ممکن است مفید باشد؟
روتنشتاین خاطرنشان کرد: «در برخی موارد، به ویژه برای شرایط پزشکی خاص مانند صرع، یک رویکرد کمکربوهیدرات کتوژنیک یا اصلاحشده تحت نظارت پزشکی میتواند مفید باشد.» او افزود که «یک برنامه کمکربوهیدرات چرخهای یا انعطافپذیرتر نیز ممکن است برای افراد خاصی در صورت راهنمایی توسط یک ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی واجد شرایط مؤثر باشد.»
رژیم کتو ممکن است در درازمدت برای قلب سالم نباشد
روتنشتاین نتیجه گرفت:
«برای باقی ماندن در کتوزیس واقعی، مصرف کربوهیدرات باید بسیار پایین بماند، چیزی که حفظ طولانیمدت آن بدون به خطر انداختن کفایت تغذیهای بسیار دشوار است. به عنوان یک متخصص تغذیه قلب و عروق و بر اساس تحقیقات فعلی، من رژیم کتوژنیک را به عنوان یک استراتژی طولانیمدت سالم برای قلب توصیه نمیکنم.» «خطرات بالقوه بیشتر از منافع هستند، به ویژه زمانی که رویکردهای متعادلتر و پایدارتر در دسترس هستند و نشان داده شدهاند که سلامت قلب، التهاب و طول عمر را بهبود میبخشند.»
خلاصه و نکته پایانی
مطالعه اخیر بر روی موشها نشان داد که رژیم کتوژنیک ممکن است پیری سلولی را در موشهای نر تسریع کند، در حالی که هورمون استروژن در موشهای ماده این اثر منفی را خنثی میکند. این اثر پیری به دلیل افزایش استرس اکسیداتیو و تولید سلولهای سِنسِنت مشاهده شده است. با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که این یافتهها باید به عنوان اولیه در نظر گرفته شوند و برای تعیین اینکه آیا این تفاوتهای جنسیتی در انسانها نیز مشاهده میشود، و همچنین برای بررسی اثربخشی درمانهای آنتیاکسیدانی یا هورمونی برای خنثی کردن این اثر، نیاز به تحقیقات انسانی گستردهتری است. رژیم کتوژنیک تنها برای برخی شرایط پزشکی خاص و تحت نظارت متخصص توصیه میشود.
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
