فعالیت بدنی منظم فقط برای تقویت عضلات و بهبود تناسب اندام نیست؛ بلکه میتواند بر عملکرد دستگاه گوارش نیز اثر بگذارد. برخی تمرینات ساده شکم در حالت ایستاده، در کنار پیادهروی و سایر فعالیتهای بدنی، ممکن است به تحریک حرکات دستگاه گوارش، منظمتر شدن اجابت مزاج و کاهش یبوست کمک کنند.
با این حال، نباید انتظار داشت چند حرکت شکمی بهتنهایی مشکلات گوارشی را برطرف کنند. شواهد بیشتر از نقش کلی فعالیت بدنی در بهبود حرکات روده حمایت میکنند و تمرینات شکمی ایستاده بهتر است بهعنوان بخشی از یک برنامه کامل فعالیت بدنی در نظر گرفته شوند.
تمرینات شکمی چگونه بر دستگاه گوارش اثر میگذارند؟
عضلات مرکزی بدن فقط عضلات شکم نیستند و عضلات اطراف ستون فقرات، لگن و ناحیه شکم را نیز شامل میشوند. فعال کردن و تقویت این عضلات در قالب فعالیت بدنی میتواند با افزایش حرکت بدن و تحریک عملکرد طبیعی دستگاه گوارش، به جابهجایی بهتر محتویات روده کمک کند.
حتی چند دقیقه تمرین شکمی ایستاده، در کنار حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی تند روزانه، میتواند فعالیت حرکتی دستگاه گوارش را افزایش دهد. این نوع فعالیتها به تجهیزات خاصی نیاز ندارند و برای افرادی که انجام حرکات روی زمین برایشان دشوار است، گزینهای ساده و قابلاجرا محسوب میشوند.
کشش دستها به سمت بالای سر
برای انجام این حرکت، صاف بایستید و کف پاها را محکم روی زمین قرار دهید و همزمان عضلات شکم را بهآرامی منقبض کنید. سپس دستها را بالای سر ببرید و بدن را در وضعیت کشیده نگه دارید، بدون اینکه کمر را بیش از حد به عقب ببرید.
این حرکت بیشتر یک فعالیت کششی و فعالسازی عضلات مرکزی بدن است تا یک تمرین شدید شکمی. اجرای آرام آن میتواند به افزایش تحرک بدن کمک کند و در قالب یک برنامه حرکتی روزانه، برای افرادی که مدت زیادی مینشینند مفید باشد.
خم شدن به طرفین
در حالت ایستاده قرار بگیرید و دستها را بالای سر ببرید، سپس مچ دست چپ را با دست راست بگیرید و تنه را بهآرامی به سمت راست خم کنید. در طول حرکت عضلات شکم را فعال نگه دارید و اجازه ندهید بدن به سمت جلو یا عقب بچرخد، سپس به وضعیت اولیه برگردید و حرکت را برای سمت مقابل تکرار کنید.
این حرکت عضلات کناری شکم را درگیر میکند و بدون نیاز به تجهیزات قابل انجام است. دامنه حرکت باید کنترلشده باشد و در صورت ایجاد درد در کمر یا پهلو، شدت یا دامنه حرکت کاهش پیدا کند.
چرخش تنه در حالت ایستاده
چرخش تنه نیز یکی از گزینههای ساده برای فعال کردن عضلات مرکزی بدن است که میتوان آن را در حالت ایستاده انجام داد. پاها را محکم روی زمین قرار دهید، دستها را در طرفین بدن و تقریباً موازی با سطح زمین نگه دارید و آرنجها را خم کنید تا دستها در مقابل قفسه سینه قرار بگیرند.
سپس قسمت بالایی بدن را بهآرامی به یک سمت بچرخانید و در همان حال عضلات شکم را فعال نگه دارید تا لگن و پایینتنه تا حد امکان ثابت بمانند. پس از بازگشت به مرکز، حرکت را در سمت دیگر تکرار کنید و از چرخش ناگهانی یا بیش از حد ستون فقرات خودداری کنید.

آیا تمرین شکمی میتواند یبوست را کاهش دهد؟
فعالیت بدنی منظم یکی از راهکارهای ساده و کمهزینه برای کمک به عملکرد طبیعی روده است. افزایش فعالیت بدنی میتواند حرکات روده را تحریک کند و در برخی افراد به منظمتر شدن اجابت مزاج و کاهش یبوست کمک کند.
با این حال، میزان اثرگذاری تمرینات شکمی ایستاده بهطور اختصاصی بر یبوست هنوز به اندازهای نیست که بتوان آنها را یک درمان مستقل برای یبوست دانست. اگر یبوست مداوم است، باید عوامل مهمتری مانند دریافت فیبر، مصرف مایعات، میزان فعالیت روزانه، عادات دفع، داروها و بیماریهای زمینهای نیز بررسی شوند.
شدت تمرین را بهتدریج افزایش دهید
افزایش تدریجی شدت فعالیت بدنی معمولاً رویکرد مناسبتری نسبت به شروع ناگهانی تمرینات سنگین است. بدن با افزایش آمادگی میتواند بهتدریج حجم و شدت بیشتری از فعالیت را تحمل کند و این روند احتمال آسیب و ناراحتیهای گوارشی ناشی از تمرین را نیز کاهش میدهد.
فعالیت بدنی برای بدن نوعی فشار فیزیولوژیک ایجاد میکند که در مقدار مناسب میتواند مفید باشد، اما تمرین بسیار شدید یا طولانی ممکن است در برخی افراد علائم گوارشی ایجاد کند. تهوع، اسهال، استفراغ و در موارد شدیدتر خونریزی گوارشی از جمله مشکلاتی هستند که میتوانند در ارتباط با فعالیتهای بسیار شدید مشاهده شوند.
بنابراین اگر هدف شما بهبود گوارش است، افزایش تدریجی فعالیت روزانه معمولاً منطقیتر از انجام تمرینات شکمی شدید است. پیادهروی منظم، تمرینات قدرتی، فعالیتهای هوازی و حرکات تقویتکننده عضلات مرکزی میتوانند در کنار یکدیگر برنامه مؤثرتری ایجاد کنند.
تمرینات شکم را با سایر فعالیتها ترکیب کنید
تقویت عضلات شکم بخش مفیدی از آمادگی جسمانی است، اما نباید تمام برنامه ورزشی به این حرکات محدود شود. برای بزرگسالان، هدف مناسب میتواند حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه فعالیت بدنی هوازی با شدت متوسط در هفته، همراه با تمرینات تقویت عضلات باشد.
فعالیت بدنی منظم میتواند حرکات دستگاه گوارش را بهبود دهد و احتمالاً بر تنوع میکروبی روده نیز اثرات مثبتی داشته باشد. با این حال، انجام چند حرکت شکمی بهتنهایی احتمالاً تغییر چشمگیری در سلامت گوارش ایجاد نمیکند و اثر قابلتوجهتر زمانی انتظار میرود که این حرکات بخشی از یک سبک زندگی فعال باشند.
برای بهبود گوارش فقط روی ورزش تمرکز نکنید
اگر هدف کاهش یبوست یا بهبود عملکرد روده است، ورزش باید در کنار سایر عوامل سبک زندگی قرار گیرد. مصرف کافی فیبر از منابعی مانند سبزیجات، میوهها، حبوبات و غلات کامل، دریافت مایعات کافی و داشتن الگوی منظم دفع میتوانند در کنار فعالیت بدنی اهمیت زیادی داشته باشند.
همچنین افزایش ناگهانی فیبر بدون افزایش مناسب مایعات یا فعالیت بدنی ممکن است در بعضی افراد باعث نفخ و ناراحتی گوارشی شود. بنابراین بهتر است تغییرات غذایی و ورزشی بهصورت تدریجی و متناسب با شرایط فرد انجام شوند.
نکته کاربردی: اگر بیشتر روز را پشت میز مینشینید، لازم نیست برای شروع به سراغ تمرینات سنگین شکم بروید؛ چند دقیقه حرکت در طول روز و یک پیادهروی تند کوتاه میتواند نقطه شروع عملیتری باشد.
پرسشهای متداول
آیا تمرینات شکمی ایستاده واقعاً برای یبوست مفید هستند؟
ممکن است بهطور غیرمستقیم کمککننده باشند، اما شواهد قویتر مربوط به نقش فعالیت بدنی منظم در بهبود حرکات روده است، نه اثر اختصاصی یک یا چند حرکت شکمی. بنابراین بهتر است این تمرینات بخشی از یک برنامه فعال روزانه باشند، نه درمان اصلی یبوست.
بهترین ورزش برای تحریک حرکات روده چیست؟
برای بسیاری از افراد، پیادهروی منظم و فعالیت هوازی با شدت متوسط گزینهای ساده و قابلتحمل است. تمرینات قدرتی و حرکات تقویتکننده عضلات مرکزی نیز میتوانند در کنار آن قرار بگیرند، اما شواهد موجود از برتری قطعی یک نوع ورزش نسبت به همه انواع دیگر حمایت نمیکنند.
آیا میتوان بعد از غذا تمرین شکمی انجام داد؟
فعالیت سبک مانند پیادهروی معمولاً برای بیشتر افراد قابلتحمل است، اما تمرین شدید بلافاصله پس از غذا ممکن است باعث نفخ، تهوع، دلدرد یا سایر ناراحتیهای گوارشی شود. بهتر است شدت تمرین بر اساس حجم وعده غذایی و تحمل فرد تنظیم شود و برای تمرینات شدیدتر فاصله بیشتری از وعده غذایی در نظر گرفته شود.
آیا تمرینات شکمی ایستاده برای لاغری شکم مؤثر هستند؟
این تمرینات عضلات شکم را تقویت میکنند، اما بهتنهایی باعث چربیسوزی موضعی شکم نمیشوند. کاهش چربی شکمی بیشتر به کاهش چربی بدن در مجموع، از طریق ترکیبی از تغذیه مناسب، فعالیت هوازی، تمرینات قدرتی و ایجاد تعادل انرژی پایدار وابسته است.
چه زمانی یبوست نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
اگر یبوست مداوم، شدید یا رو به بدتر شدن باشد، بهتر است علت آن بررسی شود. وجود خون در مدفوع، کاهش وزن بدون علت مشخص، درد شدید شکم، استفراغ، تب یا تغییر جدید و پایدار در الگوی دفع نیز از علائمی هستند که نباید صرفاً با افزایش ورزش یا تغییر رژیم غذایی نادیده گرفته شوند.
جمعبندی
تمرینات شکمی ایستاده مانند کشش دستها به سمت بالا، خم شدن به طرفین و چرخش کنترلشده تنه میتوانند راهی ساده برای فعال کردن عضلات مرکزی بدن و افزایش تحرک روزانه باشند. فعالیت بدنی منظم نیز میتواند با تحریک حرکات دستگاه گوارش به منظمتر شدن اجابت مزاج و کاهش یبوست در برخی افراد کمک کند.
با این حال، نباید اثر چند حرکت شکمی را بیش از اندازه بزرگ جلوه داد؛ شواهد علمی بیشتر از یک الگوی کلی شامل فعالیت بدنی منظم، تغذیه مناسب، دریافت کافی فیبر و مایعات و خواب و سبک زندگی سالم حمایت میکنند. اگر هدف شما سلامت گوارش است، تمرینات شکمی ایستاده را بهعنوان بخشی از یک برنامه جامع در نظر بگیرید، نه یک راهکار مستقل یا درمان قطعی.
- Severo JS, Silva ACAD, Santos BLBD, et al. Physical exercise as a therapeutic approach in gastrointestinal diseases. J Clin Med. 2025;14(5):1708. doi:10.3390/jcm14051708
- Li C, Li J, Zhou Q, Wang C, Hu J, Liu C. Effects of physical exercise on the microbiota in irritable bowel syndrome. Nutrients. 2024;16(16):2657. doi:10.3390/nu16162657
- Katagiri K, Koyama S, Takeda K, et al. Immediate effect of physical activity on gut motility in healthy adults. Sci Rep. 2025;15(1):33423. doi:10.1038/s41598-025-18860-8
- Severo JS, Silva ACAD, Santos BLBD, et al. Physical exercise as a therapeutic approach in gastrointestinal diseases. J Clin Med. 2025;14(5):1708. doi:10.3390/jcm14051708
- U.S. Department of Health and Human Services. Physical Activity Guidelines for Americans, 2nd ed.
- Al-Beltagi M, Saeed NK, Bediwy AS, El-Sawaf Y, Elbatarny A, Elbeltagi R. Exploring the gut-exercise link: A systematic review of gastrointestinal disorders in physical activity. World J Gastroenterol. 2025;31(22):106835. doi:10.3748/wjg.v31.i22.106835
- https://www.verywellhealth.com/standing-ab-exercise-for-digestion-12035169
