- داروهای GLP-1 که برای کاهش وزن تجویز میشوند، به نظر میرسد بتوانند سطح تستوسترون را در مردانی که به دلیل چاقی یا دیابت نوع ۲ دچار کاهش این هورمون هستند، بهبود بخشند.
- این داروها ممکن است جایگزینی برای درمانهای جایگزین تستوسترون در مردانی باشند که دچار کاهش سطح این هورمون شدهاند.
- عامل اصلی بهبود سطح تستوسترون، کاهش وزن است نه تأثیر مستقیم داروها.
تأثیر چاقی و دیابت بر کاهش تستوسترون و نقش داروهای جدید
کاهش تستوسترون یا Low T یکی از مشکلات شایع در میان مردانی است که با چاقی یا دیابت نوع ۲ مواجه هستند. اما تحقیقات جدید نشان میدهد که داروهای محبوب گروه GLP-1 مانند اوزِمپیک (Ozempic) و مونجارو (Mounjaro) میتوانند سطح تستوسترون را به محدوده سالم بازگردانند.[1]
دکتر شلسیا پورتیو کانالس، محقق اصلی و متخصص غدد درونریز در بیمارستان دانشگاهی SSM Health سنتلوئیس، میگوید: مطالعه ما نشان میدهد که درمان با GLP-1 نه تنها در کنترل وزن و قند خون مؤثر است، بلکه میتواند سطح تستوسترون را در مردان مبتلا به چاقی یا دیابت نیز افزایش دهد — گروهی که در معرض خطر بالای هیپوگونادیسم (کاهش عملکرد غدد جنسی) قرار دارند.
Adobe Stock
مزایای گستردهتر داروهای GLP-1 در سلامت هورمونی مردان
پورتیو کانالس در ادامه میافزاید: «این یافتهها دامنه فواید شناختهشده داروهای GLP-1 را به حوزه سلامت تولیدمثل و هورمونی گسترش میدهد و نوید بهبود کیفیت زندگی را میدهد.»
این سخنان حاکی از آن است که کاربرد داروهای GLP-1 ممکن است فراتر از کاهش وزن و کنترل دیابت بوده و شامل بهبود عملکرد هورمونی نیز بشود که تأثیر مستقیم بر سلامت جنسی و جسمی مردان دارد.
افزایش سطح تستوسترون پس از مصرف داروهای GLP-1
پیشتر مشخص شده بود که کاهش وزن با روشهایی مانند رژیم غذایی، ورزش یا جراحی میتواند سطح تستوسترون را افزایش دهد — اما شواهدی مبنی بر اینکه داروهای ضدچاقی نیز همین تأثیر را دارند، محدود بوده است.[2][3]
در مطالعهای که اخیراً در نشست سالانه انجمن غدد درونریز در سانفرانسیسکو ارائه شد، تیم تحقیقاتی به سرپرستی دکتر پورتیو کانالس سوابق سلامت الکترونیکی ۱۱۰ مرد بالغ مبتلا به چاقی یا دیابت نوع ۲ را بررسی کردند.
مشخصات شرکتکنندگان و داروهای مورد استفاده
در شروع مطالعه، بیش از نیمی از این مردان که میانگین سنیشان ۵۴ سال بود، سطح تستوسترون پایینی داشتند.
تمام شرکتکنندگان از داروهای کاهش وزن استفاده میکردند، از جمله: سماگلوتید (اوزمپیک یا وِگووی)، دولاگلوتید (ترولیسیتی)، یا تیرزپاتید (زپبوند یا مونجارو). حدود ۷۰ درصد از آنها داروی سماگلوتید مصرف میکردند. هیچکدام از شرکتکنندگان تحت درمان با تستوسترون یا هورموندرمانی نبودند.
نتایج مطالعه در طول ۱۸ ماه پیگیری
تیم تحقیقاتی وزن و سطح تستوسترون شرکتکنندگان را قبل و در طول ۱۸ ماه پس از شروع داروها ثبت کردند.
در پایان دوره مطالعه، شرکتکنندگان بهطور متوسط حدود ۱۰ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند — از ۲۵۶ پوند به ۲۲۹ پوند، که معادل کاهش حدود ۲۵ پوند بود.
افزایش قابل توجه در سطح تستوسترون
بهطور متوسط، تستوسترون کل حدود ۱۸ درصد افزایش یافت (از ۳۲۲ نانوگرم در دسیلیتر به ۳۸۰ ng/dL) و تستوسترون آزاد نیز حدود ۱۷ درصد رشد کرد (از ۷ ng/dL به ۸.۲ ng/dL).
تستوسترون کل به کل میزان هورمون در خون اطلاق میشود، در حالیکه تستوسترون آزاد فقط بخشی از آن است که به پروتئینها متصل نیست و مستقیماً در بدن فعال است.[4]
کاهش شیوع Low T پس از کاهش وزن
همزمان با کاهش ۱۰ درصدی وزن، نسبت مردانی که سطح نرمال تستوسترون کل و آزاد داشتند از ۵۳ درصد به ۷۷ درصد افزایش یافت — یعنی شیوع Low T از حدود نصف به کمتر از یکچهارم کاهش پیدا کرد.
پورتیو کانالس میگوید افزایش تستوسترون آزاد اهمیت ویژهای دارد، زیرا این شاخص، تصویر واضحتری از وضعیت واقعی هورمونی در شرایط مختلف وزن ارائه میدهد.
محدودیتهای مطالعه و اهمیت دادههای آینده
یکی از محدودیتهای این تحقیق، ماهیت آن بود؛ مطالعه به صورت گذشتهنگر انجام شده بود، یعنی دادهها بر پایه سوابق پزشکی موجود بودند نه یک کارآزمایی بالینی تصادفی کنترلشده.
این موضوع به معنای آن است که علیرغم اهمیت یافتهها، همچنان نیاز به بررسیهای دقیقتر و ساختاریافتهتر برای اثبات علت و معلول وجود دارد.
مکانیسم تأثیر کاهش وزن بر تستوسترون
دکتر آرثی تیرومالای، پژوهشگر بالینی در حوزه تولیدمثل مردان و سلامت متابولیک در دانشگاه واشنگتن و رئیس بخش غدد درونریز مرکز پزشکی هاربرویو در سیاتل میگوید نتایج جدید به شواهد در حال افزایش مبنی بر تأثیر مثبت GLP-1ها بر سطح تستوسترون میافزاید.
او اشاره میکند که یک متاآنالیز که اوایل امسال منتشر شد و شامل هفت مطالعه گذشته بود، نشان داد که مصرف GLP-1 بهطور معناداری سطح تستوسترون کل را در مردان دارای اضافهوزن یا چاقی افزایش داده است.[5]
کاهش وزن عامل اصلی بهبود هورمونی است.
دکتر تیرومالای که در این مطالعه مشارکت نداشت، تأکید میکند که عامل اصلی در بهبود هورمونی، کاهش وزن است نه خود داروها.
وی توضیح میدهد که هنوز بهطور کامل مشخص نیست که چرا چاقی میتواند به کاهش تستوسترون منجر شود، اما یکی از نظریهها این است که سلولهای چربی تمایل دارند تستوسترون را به استروژن تبدیل کنند و در نتیجه مقدار تستوسترون در دسترس را کاهش دهند.
نقش پروتئین حامل و التهاب چربی
او همچنین میگوید مردان چاق ممکن است سطح کمتری از پروتئینی به نام گلوبولین متصلشونده به هورمونهای جنسی (SHGB) داشته باشند که باعث میشود تستوسترون کمتری در گردش خون قابل استفاده باشد.
علاوه بر این، التهاب در سلولهای چربی منجر به آزاد شدن مواد شیمیاییای میشود که میتوانند بر تولید تستوسترون تأثیر منفی بگذارند.
مزایای کاهش وزن نسبت به درمان جایگزین تستوسترون
تیرومالای معتقد است مردانی که سطح تستوسترون پایینی دارند، ممکن است کاهش وزن را به درمان جایگزینی ترجیح دهند، چراکه این روش اجازه میدهد تولید طبیعی هورمون بدن به حالت عادی بازگردد.
از سوی دیگر، درمان جایگزینی تستوسترون ممکن است با عوارضی مانند تشدید آپنه خواب، مشکلات قلبی و پروستات همراه باشد که برای بسیاری از مردان نگرانکننده است.[6]
چرا حفظ سطح طبیعی تستوسترون مهم است؟
سطح نرمال تستوسترون از توده عضلانی، استحکام استخوانها، سلامت جنسی و بهزیستی کلی حمایت میکند. کاهش تستوسترون، بهویژه در مردان چاق یا دیابتی، میتواند به کاهش میل جنسی و افت عملکرد جسمی منجر شود.[7]
پورتیو کانالس میگوید: «افزایش تستوسترون میتواند کیفیت زندگی را بهبود بخشد و احتمالاً خطرات سلامتی ناشی از سطوح پایین این هورمون را کاهش دهد.» هرچند تیم او در این مطالعه به بررسی این عوامل نپرداخت، اما بررسی آنها در آینده ضروری است.
جمعبندی: راهی طبیعی برای بازگرداندن تستوسترون
به گفته پورتیو کانالس، داروهای GLP-1 ممکن است سطح تستوسترون را بهطور طبیعی به محدوده نرمال بازگردانند.
او تأکید میکند که «مردانی که به دلیل چاقی دچار کاهش تستوسترون هستند، ممکن است بدون نیاز به درمان جایگزینی از این مزیت بهرهمند شوند، اما مراقبت باید بهصورت فردی تنظیم شود.»
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Wang C et al. Low Testosterone Associated With Obesity and the Metabolic Syndrome Contributes to Sexual Dysfunction and Cardiovascular Disease Risk in Men With Type 2 Diabetes. Diabetes Care. June 17, 2011.
- Kumagai H et al. Increased Physical Activity Has a Greater Effect Than Reduced Energy Intake on Lifestyle Modification-Induced Increases in Testosterone. Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition. November 27, 2015.
- Pozzi E et al. Testosterone Levels Increase Following Bariatric Surgery — Validation of Preceding Literature in a Large-Scale Population Analysis. Andrology. March 2025.
- Understanding Total Testosterone vs. Free Testosterone. Labcorp. May 30, 2024.
- Salvio G et al. Effects of Glucagon-like Peptide 1 Receptor Agonists on Testicular Dysfunction: A Systematic Review and Meta-Analysis. Andrology. March 19, 2025.
- Testosterone Therapy: Potential Benefits and Risks as You Age. Mayo Clinic. January 19, 2024.
- Low Testosterone (Male Hypogonadism). Cleveland Clinic. September 2, 2022.
- https://www.everydayhealth.com/mens-health/weight-loss-drugs-may-help-men-living-with-low-testosterone/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
