درد مزمن و گسترده اغلب نشانه اصلی فیبرومیالژیا است، اما بسیاری از افراد از خستگی مداوم نیز به عنوان یک جنبه چالشبرانگیز این بیماری یاد میکنند¹. در حقیقت، تحقیقات نشان میدهند که بیش از ۸۰ درصد افراد مبتلا به فیبرومیالژیا با خستگی دست و پنجه نرم میکنند¹. بسیار مهم است که خستگی ناشی از فیبرومیالژیا به عنوان یک علامت بسیار واقعی و مخرب، که تشخیص و درمان آن دشوار است، شناخته شود.
دکتر جرارد لیمریک، استادیار دانشکده پزشکی جانز هاپکینز، توضیح میدهد که حتی پس از یک خواب شبانه خوب، فرد مبتلا با احساس «تازگی نیافتن» از خواب بیدار میشود. این وضعیت به چرخه متداول درد و خستگی در فیبرومیالژیا دامن میزند. وی میگوید: «اگر در کسب استراحت کافی مشکل داشته باشید، تجربه درد شما بدتر میشود. همچنین اگر درد به خوبی مدیریت نشود، به خواب رفتن و در خواب ماندن دشوار خواهد بود.» اگرچه ممکن است رفع کامل خستگی فیبرومیالژیا امکانپذیر نباشد، اما میتوانید عادات روزانه خود را تغییر دهید تا از شدت فرسودگی بکاهید و انرژی خود را حفظ کنید.
۳ استراتژی برای مدیریت خستگی ناشی از فیبرومیالژیا
خستگی فیبرومیالژیا میتواند طاقتفرسا باشد و وظایف ساده روزانه را به کارهایی زمانبر و انرژیبَر تبدیل کند. یافتن راههایی برای کاهش فشار عاطفی ناشی از خستگی و حمایت از سلامت کلی میتواند بسیار کمککننده باشد. در اینجا سه نکته مهم برای امتحان کردن آورده شده است:
۱. اولویتبندی سلامت روان
فیبرومیالژیا و افسردگی اغلب دست در دست هم پیش میروند. دکتر لیمریک میگوید: «زمانی که افسردگی شما مدیریت نمیشود، غلبه بر علائم فیبرومیالژیا اغلب بسیار چالشبرانگیز است².» این وضعیت میتواند به یک چرخه معیوب تبدیل شود؛ یعنی اگر درد و خستگی مدیریت نشوند، میتوانند افسردگی را بدتر کنند. اگر علائم افسردگی مانند احساس مداوم ناامیدی، از دست دادن علاقه به فعالیتهای لذتبخش یا خلق و خوی پایین پایدار را مشاهده کردهاید، بهتر است با یک درمانگر یا روانپزشک ارتباط برقرار کنید.
۲. تکیه بر عزیزان و شبکه حمایتی
به احتمال زیاد، دوستان و خانواده شما میخواهند به شما کمک کنند، اما نمیدانند چطور. دکتر لیمریک میگوید: «داشتن یک شبکه حمایتی بخش بزرگی از کمک به مدیریت خستگی فیبرومیالژیا است.» بنابراین، از درخواست کمک نترسید. تحقیقات نشان میدهد که حمایت ملموس از سوی نزدیکترین افراد به شما (مانند کمک گرفتن برای رانندگی در زمانهایی که حال مساعدی ندارید) میتواند اثرات منفی فیبرومیالژیا را تعدیل کرده و از بروز افسردگی جلوگیری کند³. عزیزان شما میتوانند به پایبندی شما به برنامه درمانی و مدیریتی کمک کنند.
۳. ارتباط با افرادی که شما را درک میکنند
حفظ ارتباطات اجتماعی از طریق شبکههای حمایتی فیبرومیالژیا نه تنها به بهبود رفاه ذهنی، جسمی و اجتماعی کمک میکند، بلکه میتواند قدرت مدیریت بهتر فیبرومیالژیا را نیز به شما بدهد⁴. علاوه بر این، گروههای حمایتی مکانی عالی برای درخواست مشاوره و کسب نکات از دیگران در مورد مدیریت خستگی هستند. دکتر لیمریک توصیه میکند که از پزشک خود درباره گروههای حمایتی محلی بپرسید و از آنها استفاده کنید. شما همچنین میتوانید به انجمنهای آنلاین مرتبط با فیبرومیالژیا بپیوندید.

۳ روش برای کسب انرژی بیشتر در مواجهه با فیبرومیالژیا
ایجاد تغییرات کوچک و آگاهانه در عادات روزانه میتواند به شما کمک کند تا استقامت خود را بازسازی کرده و احساس شادابی بیشتری داشته باشید. این سه استراتژی، نقطه شروع بسیار خوبی برای این مسیر هستند:
۱. رعایت بهداشت خواب مناسب
درد فیبرومیالژیا میتواند گرفتن یک خواب خوب را دشوار سازد، اما میتوانید تاکتیکهایی را بیاموزید که به آرامش شما کمک کنند. این تاکتیکها که به عنوان بهداشت خواب شناخته میشوند، ذهن و بدن شما را برای استراحت آماده میکنند. بر اساس تحقیقات، کسب اطلاعات بیشتر در مورد بهداشت خواب میتواند به بهبود کیفیت خواب و کاهش علائم فیبرومیالژیا کمک کند⁵.
عادات خوب بهداشت خواب شامل موارد زیر است:
- خوابیدن و بیدار شدن در ساعتهای ثابت هر روز برای حمایت از ریتم شبانهروزی بدن (ساعت داخلی بدن که چرخه خواب و بیداری را تنظیم میکند)⁶.
- خودداری از مصرف الکل، کافئین و وعدههای غذایی سنگین حداقل سه ساعت قبل از خواب.
- ایجاد یک روال آرامشبخش قبل از خواب که شامل فعالیتهایی مانند یادداشتبرداری، مطالعه یا حمام آب گرم باشد⁷.
- یافتن راههایی برای آرام کردن ذهن، مانند تمرینات تنفسی، مدیتیشن یا یوگا.
- تبدیل اتاق به مکانی آرام و مناسب برای خواب با کم کردن نور، حفظ دمای خنک و حذف وسایل الکترونیکی.
دکتر لیمریک میگوید: «در صورت نیاز از ماسک خواب یا صدای سفید (White Noise) استفاده کنید؛ هر آنچه برای تسهیل یک استراحت خوب لازم است.»
۲. فعال ماندن
اگرچه ممکن است غیرمنطقی به نظر برسد، اما فعالیت بدنی در واقع میتواند به شما کمک کند تا احساس خستگی کمتری داشته باشید. فعالیت فیزیکی جریان خون را تقویت کرده و اندورفینها را به جریان میاندازد که میتواند به شما احساس انرژی بیشتری بدهد. مطالعات نشان میدهند که انجام ورزش به مدت ۲۵ تا ۴۰ دقیقه، دو یا سه بار در هفته، و افزایش تدریجی شدت آن در طول زمان، میتواند به بهبود علائم فیبرومیالژیا کمک کند⁸.
اگر نمیدانید از کجا شروع کنید، پیادهروی، دویدن آهسته یا دوچرخهسواری را در نظر بگیرید. دکتر لیمریک میگوید هر فعالیت هوازی به کاهش خستگی فیبرومیالژیا کمک میکند. او همچنین توصیه میکند: «اغلب، افرادی که فیبرومیالژیا دارند از ورزش در استخر سود میبرند، زیرا آب از وزن بدن حمایت میکند و به کاهش درد کمک کرده، در عین حال کالری نیز سوزانده میشود.» مهم است ورزشی را انتخاب کنید که از آن لذت میبرید، زیرا باید بتوانید در درازمدت به آن پایبند باشید. با این حال، دکتر کوین وی. هاکشاو، متخصص روماتولوژی، توصیه میکند که بیش از حد به خود فشار نیاورید و باید در حین ورزش قادر باشید به صورت جملات کامل صحبت کنید.
۳. برنامهریزی استراتژیک روزانه
ایجاد تعادل در برنامه روزانه با در نظر گرفتن دورههای فعالیت و استراحت، میتواند به شما کمک کند تا سطح انرژی خود را تنظیم و خستگی را مدیریت کنید¹⁰. دکتر لیمریک میگوید: «اگر متوجه شدید که در زمانهای خاصی از روز انرژی بیشتری دارید، سعی کنید از آن زمانها برای برنامهریزی فعالیتهای پرانرژی استفاده کنید.» به این ترتیب، کمتر برخلاف تواناییهای طبیعی بدن خود عمل میکنید. به عنوان مثال، اگر فرد سحرخیزی هستید، ممکن است بخواهید کارهایی را که نیاز به تمرکز زیادی دارند در بخش اول روز برنامهریزی کرده و بعد از ظهر و عصر را برای فعالیتهای کمتر شدید و استراحت نگه دارید.
نتیجهگیری
خستگی ناشی از فیبرومیالژیا فراتر از یک احساس خستگی ساده است. این حالت شامل انرژی پایین پایدار است که با وجود استراحت نیز برطرف نمیشود و انجام فعالیتهای روزمره را دشوار میسازد. اولویتبندی سلامت روان، تکیه بر عزیزان و مشارکت در شبکههای حمایتی فیبرومیالژیا میتواند تأثیر خستگی را کاهش دهد. همچنین استراتژیهای عملی مانند رعایت بهداشت خواب مناسب، فعال ماندن و تنظیم سرعت انرژی در طول روز میتواند به کاهش خستگی و بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند. دکتر هاکشاو میگوید که این اقدامات اساس درمان فیبرومیالژیا هستند، حتی پیش از آنکه به افزودن داروها فکر شود.
- McToal M et al. The Impact of Fatigue on People With Fibromyalgia Syndrome: A Survey. Musculoskeletal Care. December 2023.
- Malka T et al. Fibromyalgia and Depression: A Network Analysis Approach. Behavior Therapy. November 2025.
- Sadler MS et al. A Secondary Analysis of Three Types of Social Support in Relation to Self-Efficacy, Disease Impact, and Depression in Fibromyalgia. Journal of Psychosomatic Research. September 2024.
- Reig-Garcia G et al. The Impact of a Peer Social Support Network From the Perspective of Women With Fibromyalgia: A Qualitative Study. International Journal of Environmental Research and Public Health. December 4, 2021.
- Başar Okul E et al. The Effects of Sleep Hygiene Education on Sleep Quality, Pain, and Depression in Individuals With Fibromyalgia. Pain Management Nursing. June 2025.
- Sleep Hygiene: 7 Tips for a Better Bedtime Routine. Cleveland Clinic. September 25, 2023.
- Suni E. Mastering Sleep Hygiene: Your Path to Quality Sleep. SleepFoundation.org. July 7, 2025.
- Casanova-Rodríguez D et al. Aerobic Exercise Prescription for Pain Reduction in Fibromyalgia: A Systematic Review and Meta-Analysis. European Journal of Pain. February 2025.
- Niu G et al. Effects of Exercise Dosage on the Treatment of Fibromyalgia: A Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Musculoskeletal Care. September 2024.
- Barakou I et al. Self-Regulation of Effort for a Better Health-Related Quality of Life: A Multidimensional Activity Pacing Model for Chronic Pain and Fatigue Management. Annals of Medicine. October 23, 2023.
- https://www.everydayhealth.com/fibromyalgia/tips-to-ease-the-impact-of-fibromyalgia-fatigue/
