۹ دلیل افزایش وزن و خستگی بدون توضیح

چرا افزایش وزن و خستگی اهمیت دارند؟

افزایش وزن غیرقابل توضیح همراه با خستگی می‌تواند نشانه‌ای از بیماری‌های زمینه‌ای مانند کم‌کاری تیروئید یا افسردگی باشد. این علائم ممکن است به مشکلات جدی‌تری اشاره کنند که نیاز به بررسی پزشکی دارند. اگر با رژیم غذایی سالم و خواب کافی همچنان این علائم را تجربه می‌کنید، مشورت با پزشک ضروری است.

تشخیص زودهنگام می‌تواند به مدیریت بهتر بیماری‌هایی مانند تیروئیدیت هاشیموتو یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک کمک کند. در این مقاله، ۹ دلیل اصلی این علائم بررسی می‌شود تا درک بهتری از این موضوع داشته باشید.

۱. کم‌کاری تیروئید

نقش تیروئید در بدن

غده تیروئید هورمون‌هایی تولید می‌کند که متابولیسم بدن را تنظیم می‌کنند. در کم‌کاری تیروئید، تولید این هورمون‌ها کاهش می‌یابد که منجر به کند شدن متابولیسم می‌شود[1]. این کاهش می‌تواند باعث افزایش وزن و احساس خستگی مداوم شود.

علائم کم‌کاری تیروئید

علائم دیگر این بیماری شامل موارد زیر است[1]:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

بی‌حسی و گزگز دست‌ها: این مشکل به دلیل تأثیر هورمون‌های تیروئید بر سیستم عصبی رخ می‌دهد.
یبوست: کند شدن متابولیسم می‌تواند عملکرد روده‌ها را مختل کند.
درد عضلانی و بدنی: کمبود هورمون تیروئید باعث ضعف عضلانی می‌شود.
کلسترول بالا: این وضعیت خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد.
عدم تحمل سرما: بیماران اغلب احساس سرمای بیشتری می‌کنند.
پوست و موی خشک: پوست ممکن است زبر و موها شکننده شوند.
کاهش میل جنسی: این مشکل به دلیل تغییرات هورمونی رخ می‌دهد.
پریودهای سنگین و مکرر: این علامت در زنان شایع است.
پلک‌های افتاده یا پف اطراف چشم: این علائم به دلیل تجمع مایعات ایجاد می‌شوند.
صدای پایین و خشن: این تغییر به دلیل تأثیر بر تارهای صوتی است.
فراموشی یا مشکل در به خاطر آوردن: این مشکل به دلیل کاهش متابولیسم مغز رخ می‌دهد.

درمان کم‌کاری تیروئید

درمان شامل هورمون‌درمانی جایگزین است که هورمون‌های مورد نیاز بدن را تأمین می‌کند[2]. مصرف دقیق داروها طبق دستور پزشک برای جلوگیری از عوارض مانند خستگی یا افزایش اشتها حیاتی است.

آیا پرکاری تیروئید باعث افزایش وزن می‌شود؟

پرکاری تیروئید معمولاً با کاهش وزن همراه است، اما سطوح بالای هورمون تیروئید می‌تواند اشتها را افزایش داده و منجر به افزایش وزن شود[3]. التهاب تیروئید (تیروئیدیت) نیز ممکن است باعث نوسانات هورمونی و افزایش وزن شود.

۲. تیروئیدیت هاشیموتو

چیستی تیروئیدیت هاشیموتو

تیروئیدیت هاشیموتو یک بیماری خودایمنی است که در آن بدن آنتی‌بادی‌هایی تولید می‌کند که به سلول‌های تیروئید حمله می‌کنند[4]. این امر باعث التهاب یا زخم غده تیروئید و کاهش تولید هورمون می‌شود که منجر به خستگی و افزایش وزن می‌گردد.

علائم تیروئیدیت هاشیموتو

علائم دیگر شامل موارد زیر است[4]:

ضعف عضلانی و درد مفاصل: این مشکل به دلیل کمبود هورمون تیروئید رخ می‌دهد.
یبوست: کاهش متابولیسم روده‌ها را کند می‌کند.
عدم تحمل سرما: بیماران اغلب در محیط‌های سرد احساس ناراحتی می‌کنند.
افسردگی: این بیماری می‌تواند بر سلامت روان تأثیر بگذارد.
تغییرات پوست و مو: موها ممکن است نازک و پوست خشک شود.

درمان تیروئیدیت هاشیموتو

درمان معمولاً شامل داروهای هورمونی برای جبران کمبود تیروئید است. در صورت بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)، جراحی برای برداشتن آن ممکن است لازم باشد تا مشکلات بلع، تنفس یا صحبت کردن رفع شود[4].

۳. سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

چیستی PCOS

سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) به دلیل عدم تعادل هورمون‌های تولیدمثلی در افراد دارای تخمدان رخ می‌دهد[5]. افزایش وزن و دشواری در کاهش وزن از ویژگی‌های شایع این بیماری است.

مقاومت به انسولین و افزایش وزن

افزایش وزن در PCOS اغلب به دلیل مقاومت به انسولین است که در این بیماری شایع است[6]. مقاومت به انسولین باعث می‌شود بدن در استفاده از گلوکز خون برای تولید انرژی مشکل داشته باشد. این امر منجر به تولید بیش از حد انسولین می‌شود که می‌تواند باعث افزایش وزن و دیابت نوع دوم شود.

علائم دیگر PCOS

علاوه بر افزایش وزن و خستگی، علائم دیگر شامل موارد زیر است[5]:

پریودهای نامنظم یا غایب: این مشکل به دلیل عدم تعادل هورمونی رخ می‌دهد.
ناباروری: مشکلات تخمک‌گذاری بارداری را دشوار می‌کند.
کلسترول بالا: این وضعیت خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد.
سطوح بالای آندروژن: این امر باعث رشد بیش از حد مو در صورت و بدن می‌شود.
افسردگی: تغییرات هورمونی می‌توانند بر خلق‌وخو تأثیر بگذارند.

مدیریت PCOS

هیچ درمانی برای PCOS وجود ندارد، اما علائم با داروهایی مانند متفورمین، قرص‌های ضدبارداری، داروهای کاهش وزن، هورمون‌درمانی پروژسترون و درمان‌های باروری قابل مدیریت است. رژیم غذایی سالم با غذاهای طبیعی، ماهی‌های چرب، سبزیجات برگ‌دار و غذاهای غنی از فیبر نیز می‌تواند علائم را کاهش دهد.

۴. افسردگی

افسردگی و تأثیرات آن

افسردگی یا اختلال افسردگی عمده، یک اختلال خلقی است که احساس غم شدید بر توانایی عملکرد فرد تأثیر می‌گذارد. خستگی مزمن یکی از علائم شایع افسردگی است[7,8]. داروهای ضدافسردگی مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRI) نیز می‌توانند باعث خستگی شوند.

افسردگی و افزایش وزن

افسردگی می‌تواند باعث تغییر اشتها و افزایش یا کاهش وزن بدون ارتباط با رفتارهای غذایی شود[9]. افزایش سطح سروتونین ناشی از SSRI‌ها می‌تواند اشتها را تحریک کرده و منجر به افزایش وزن شود. طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، حدود ۴۳ درصد از افراد مبتلا به افسردگی چاق هستند[10].

علائم دیگر افسردگی

علائم دیگر شامل موارد زیر است[11]:

از دست دادن علاقه به فعالیت‌های لذت‌بخش: افراد ممکن است از سرگرمی‌ها لذت نبرند.
مشکلات خواب: بی‌خوابی یا خواب بیش از حد شایع است.
بی‌قراری یا کندی حرکات: این علائم می‌توانند متناوب باشند.
احساس بی‌ارزشی یا گناه: این احساسات بر سلامت روان تأثیر می‌گذارند.
مشکل در تمرکز یا تصمیم‌گیری: این مشکل عملکرد روزانه را مختل می‌کند.
افکار مرگ یا خودکشی: این علامت نیاز به توجه فوری دارد.

درمان افسردگی

درمان شامل روان‌درمانی، داروهای ضدافسردگی و تغییرات سبک زندگی است. در صورت تجربه افسردگی، با شماره ۱-۸۰۰-۶۶۲-HELP تماس بگیرید یا در صورت افکار خودکشی با خط ۹۸۸ (خط بحران خودکشی) تماس بگیرید. در شرایط اضطراری، با ۹۱۱ تماس بگیرید.

۵. بی‌خوابی

تأثیر بی‌خوابی بر بدن

بی‌خوابی یک اختلال خواب است که باعث مشکل در به خواب رفتن، ماندن در خواب یا بیدار شدن زودهنگام می‌شود. این مشکل باعث خستگی شدید می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که بی‌خوابی با افزایش وزن و چاقی مرتبط است[12,13].

افزایش اشتها

تحقیقات نشان می‌دهد که کم‌خوابی اثرات مشابهی با فعال شدن سیستم اندوکانابینوئید (ECS) دارد که در تنظیم اشتها و انرژی نقش دارد[14]. در افراد محروم از خواب، سطح ECS در بعدازظهرها بالاتر است که با افزایش گرسنگی و مصرف میان‌وعده‌های ناسالم همراه است.

ارتباط با افسردگی

بی‌خوابی یکی از معیارهای تشخیص افسردگی است و ۸۰ تا ۹۰ درصد افراد مبتلا به افسردگی آن را تجربه می‌کنند[15]. این ارتباط می‌تواند چرخه‌ای از خستگی و افزایش وزن ایجاد کند.

۶. یائسگی

تغییرات هورمونی در یائسگی

یائسگی زمانی رخ می‌دهد که پریودها به مدت ۱۲ ماه متوالی متوقف شوند، معمولاً پس از ۴۵ سالگی. در این دوره، تولید استروژن و پروژسترون به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد[16]. این تغییرات هورمونی متابولیسم را کند کرده و باعث افزایش وزن می‌شود.

خستگی و یائسگی

استروژن در تنظیم چرخه خواب و بیداری نقش دارد و کاهش آن می‌تواند باعث خستگی شود. گرگرفتگی‌های شبانه (تعریق شبانه) نیز خواب را مختل کرده و منجر به بی‌خوابی می‌شود[17]. این مشکلات می‌توانند کیفیت زندگی را کاهش دهند.

علائم دیگر یائسگی

علائم دیگر شامل موارد زیر است[18]:

تغییرات پریود: پریودها ممکن است کوتاه‌تر یا طولانی‌تر شوند.
گرگرفتگی و تعریق شبانه: این علائم خواب را مختل می‌کنند.
خشکی واژن: این مشکل می‌تواند باعث ناراحتی شود.
نوسانات خلقی: تغییرات هورمونی بر خلق‌وخو تأثیر می‌گذارند.
تغییرات مو: کاهش موی سر و افزایش موی صورت شایع است.
کاهش میل جنسی: این مشکل به دلیل تغییرات هورمونی رخ می‌دهد.
درد مفاصل و سردرد: این علائم در برخی افراد دیده می‌شود.

درمان یائسگی

پزشک ممکن است هورمون‌درمانی یا داروهای غیرهورمونی برای کاهش گرگرفتگی، افسردگی یا خشکی واژن تجویز کند. تغییر سبک زندگی نیز می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.

۷. بیماری کوشینگ

چیستی بیماری کوشینگ

بیماری کوشینگ، زیرمجموعه‌ای از سندرم کوشینگ، به دلیل تولید بیش از حد هورمون استرس کورتیزول رخ می‌دهد[19]. این مشکل اغلب به دلیل تومور در غده هیپوفیز ایجاد می‌شود که تولید کورتیزول را تحریک می‌کند.

افزایش وزن و کوشینگ

افزایش وزن اولین علامت این بیماری است و چربی اغلب در صورت (“چهره ماه‌مانند”)، شکم، بالای کمر و بین شانه‌ها (“کوهان بوفالو”) تجمع می‌یابد[19]. این توزیع غیرعادی چربی به تشخیص کمک می‌کند.

علائم دیگر کوشینگ

علائم دیگر شامل موارد زیر است[19]:

ضعف عضلانی: کورتیزول بیش از حد باعث کاهش قدرت عضلات می‌شود.
پوکی استخوان: استخوان‌ها نازک و شکننده می‌شوند.
ضعف سیستم ایمنی: این امر خطر عفونت را افزایش می‌دهد.
اختلالات خلقی و مشکلات تمرکز: این علائم کیفیت زندگی را کاهش می‌دهند.
فشار خون بالا: این مشکل خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد.
پوست نازک و کبودی آسان: این علائم به دلیل تغییرات پوستی است.
افزایش رشد مو در صورت: این مشکل در زنان شایع‌تر است.

درمان کوشینگ

اگر تومور هیپوفیز عامل بیماری باشد، جراحی، پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی ممکن است لازم باشد. داروهای مهارکننده هورمون نیز می‌توانند سطح کورتیزول را کاهش دهند.

۸. مشکلات قلبی

نارسایی احتقانی قلب

نارسایی احتقانی قلب (CHF) زمانی رخ می‌دهد که قلب نتواند خون کافی به بدن پمپ کند[22]. این مشکل می‌تواند باعث تجمع مایعات در ریه‌ها و بافت‌ها شود که منجر به افزایش وزن ناگهانی (۲ تا ۳ پوند در ۲۴ ساعت یا ۵ پوند در چند هفته) می‌شود.

خستگی و قلب

وقتی قلب خون را به‌طور مؤثر پمپ نکند، اکسیژن و خون کمتری به مغز می‌رسد که باعث خستگی می‌شود[22]. این خستگی می‌تواند فعالیت‌های روزانه را دشوار کند.

علائم دیگر CHF

علائم دیگر شامل موارد زیر است[22]:

تنگی نفس: این مشکل به‌ویژه در حین فعالیت رخ می‌دهد.
ضعف پاها: کاهش جریان خون باعث ضعف می‌شود.
سرگیجه یا گیجی: این علائم ممکن است با غش همراه باشند.
ضربان قلب نامنظم یا سریع: این مشکل نیاز به توجه فوری دارد.

درمان CHF

درمان شامل تغییرات سبک زندگی و داروهایی برای کاهش مایعات و بهبود عملکرد قلب است. این اقدامات می‌توانند از آسیب بیشتر قلب جلوگیری کنند.

۹. سرطان

سرطان و افزایش وزن

اگرچه کاهش وزن در سرطان شایع‌تر است، درمان‌های سرطان مانند هورمون‌درمانی برای سرطان سینه، پروستات یا تخمدان می‌تواند باعث افزایش وزن شود[23]. لنف‌ادم (تجمع مایع در بافت‌های چربی) نیز می‌تواند باعث افزایش وزن آب شود.

خستگی و سرطان

خستگی یکی از عوارض شایع سرطان و درمان‌های آن است[23]. این خستگی می‌تواند به دلیل خود بیماری یا عوارض درمان باشد.

علائم دیگر

برخی سرطان‌ها ممکن است باعث نفخ شکمی شوند که احساس تنگی در کمر ایجاد می‌کند. خوردن برای کاهش تهوع یا استرس نیز می‌تواند به افزایش وزن منجر شود[23].

زمان مراجعه به پزشک

اگر افزایش وزن غیرقابل توضیح و خستگی مداوم دارید، به پزشک مراجعه کنید. علائم زیر نیز نیاز به بررسی دارند:

مشکلات تنفسی
خستگی شدید که زندگی روزانه را مختل می‌کند
تب
تپش قلب
پریودهای نامنظم
افزایش وزن سریع (بیش از ۵ پوند در یک هفته)
تعریق
تغییرات بینایی

نکات کلیدی

افزایش وزن و خستگی غیرقابل توضیح می‌تواند ناشی از بیماری‌هایی مانند کم‌کاری تیروئید، PCOS یا افسردگی باشد. اگر این علائم با رژیم غذایی سالم و خواب کافی ادامه یافت، مشورت با پزشک برای تشخیص و درمان ضروری است. تشخیص زودهنگام می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: