نکات کلیدی: تشخیص یک اختلال سلامت روان مانند اختلال شخصیت مرزی می‌تواند علت نوسانات خلقی باشد. این شرایط نیاز به درمان توسط متخصص سلامت روان دارند. مشکلات سلامتی از جمله اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) نیز می‌توانند منجر به نوسانات خلقی شوند. سایر علل مانند تغییرات هورمونی، بیماری‌های زمینه‌ای، استرس، یا مصرف دوز بالای برخی داروها مانند استروئیدها نیز می‌توانند باعث تغییرات در حالت عاطفی شما شوند. درمان نوسانات خلقی به علت خاص آن بستگی دارد.
علل نوسانات خلقی می‌تواند شامل مشکلات سلامت روان مانند اختلال شخصیت مرزی یا اختلال دوقطبی باشد، با نوسانات بسیار شدید و خفیف خلقی که می‌تواند خطرات تهدیدکننده زندگی ایجاد کند. در موارد دیگر، تغییرات سریع خلقی می‌توانند پاسخ طبیعی به استرس یا تغییرات هورمونی باشند.
اختلالات خلقی
علائم نوسانات خلقی در برخی اختلالات خلقی شایع است. با این حال، این شرایط یکسان نیستند و رویکردهای درمانی متفاوتی دارند.
اختلال شخصیت مرزی
اختلال شخصیت مرزی (BPD) با دشواری در تنظیم احساسات و همچنین نوسانات شدید خلقی در عرض چند ساعت یا چند روز مشخص می‌شود. این اپیزودها به‌راحتی تحریک می‌شوند.
علائم شایع مرتبط با خلق در BPD عبارتند از:
- تغییرات شدید در روابط، از دیدگاه‌های مثبت به منفی نسبت به دیگران
- تغییرات هویتی که منجر به تغییر سریع اهداف یا ارزش‌ها می‌شوند
- الگوهای رفتاری تکانشی، مانند ولخرجی، سوءمصرف مواد، یا رفتارهای جنسی پرخطر
- خشم ناگهانی، عصبانیت، یا مشکلات در کنترل خشم
- افکار خودکشی یا رفتارهای خودآزاری مانند بریدن
- مشکل در تنظیم احساسات
اختلال دوقطبی
اختلال دوقطبی شامل اپیزودهای شدید افسردگی و شیدایی یا هیپومانیا (شکل خفیف‌تر شیدایی) است. این تغییرات خلقی می‌توانند چند روز تا چند ماه طول بکشند و ممکن است دوره‌های طولانی بدون هیچ علائم خلقی وجود داشته باشد.
علائم اپیزود افسردگی عبارتند از:
- صحبت آهسته‌تر از حد معمول
- احساس غم، ناامیدی، و بی‌ارزشی
- مشکل در خواب، بیدار شدن زودهنگام، یا خواب زیاد
- افزایش اشتها و اضافه‌وزن
- مشکل در تمرکز
- خستگی
- عدم علاقه به فعالیت‌هایی که معمولاً لذت‌بخش هستند
- افکار خودکشی یا خودآزاری
علائم اپیزود شیدایی عبارتند از:
- صحبت سریع‌تر یا بیشتر از حد معمول
- درگیر شدن در رفتارهای پرخطر
- ظاهر شدن تحریک‌پذیر یا سرخوش
- انجام فعالیت‌های هدفمند با انرژی و شدت بیشتر
- کم‌خوابی
- احساس افکار تند و سریع
- احساس قدرت یا اهمیت غیرعادی
اختلال سیکلوتایمیک
اختلال سیکلوتایمیک مرتبط با اختلال دوقطبی است. در این اختلال، ناپایداری خلقی با دوره‌های هیپومانیا و افسردگی خفیف می‌تواند دو سال یا بیشتر طول بکشد. این اختلال می‌تواند روابط و زندگی روزمره را مختل کند و حتی به اختلال دوقطبی تبدیل شود.
افسردگی
افسردگی می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله:
- نوسانات خلقی پس از زایمان
- بیماری‌های نورودژنراتیو مانند بیماری هانتینگتون
- اختلال عاطفی فصلی، معمولاً در زمستان
اختلالات مصرف مواد
اختلالات مصرف مواد اغلب با اختلالات سلامت روان همراه هستند و می‌توانند باعث نوسانات خلقی شدید شوند. تحقیقات ارتباطی بین اختلالات مصرف مواد و اختلالات روانی مانند اسکیزوفرنی یا اختلال دوقطبی نشان داده‌اند.
اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD)
نیمی از بزرگسالان مبتلا به ADHD نوسانات خلقی را تجربه می‌کنند. این علائم معمولاً از کودکی شروع شده و در بزرگسالی ادامه می‌یابند و باعث مشکلات کاری، تحصیلی و اجتماعی می‌شوند.
verywellhealth
دلایل دیگر نوسانات خلقی
- استرس: تغییر شغل، مرگ عزیز، مشکلات مالی، و جدایی می‌توانند باعث نوسانات خلقی شوند.
- تغییرات هورمونی: یائسگی، سندرم پیش‌قاعدگی (PMS)، اختلال دیسفوریک پیش‌قاعدگی (PMDD)، و کاهش تستوسترون می‌توانند عامل باشند.
- مشکلات تیروئید: کم‌کاری و پرکاری تیروئید هر دو می‌توانند باعث نوسانات خلقی شوند.
- قند خون پایین: تغییرات سطح گلوکز خون، به‌ویژه در افراد مبتلا به دیابت، می‌توانند باعث نوسانات خلقی شوند.
- آسیب‌ها و بیماری‌های مغزی: آسیب مغزی، پارکینسون، آلزایمر، سکته مغزی و تومورهای مغزی می‌توانند باعث نوسانات خلقی شوند.
- میگرن: برخی افراد در طول حملات میگرن نوسانات خلقی را تجربه می‌کنند.
داروها و نوسانات خلقی
داروهای استروئیدی، از جمله کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزون و داروهای آنابولیک مشابه تستوسترون، می‌توانند باعث نوسانات خلقی شوند. سایر داروها مانند ایزوترتینوئین و برخی داروهای ضدافسردگی نیز ممکن است این عارضه را ایجاد کنند.
روش‌های درمان
- داروها: تثبیت‌کننده‌های خلقی مانند لیتیوم، داروهای ضدروان‌پریشی و داروهای ضدافسردگی
- درمان شناختی رفتاری (CBT): کمک به شناسایی محرک‌ها و تغییر الگوهای فکری
- درمان دیالکتیکی رفتاری (DBT): آموزش مهارت‌های مقابله با احساسات شدید
- عادات سبک زندگی سالم: ورزش منظم، خواب کافی، و یادداشت‌برداری از علائم
تشخیص و زمان مراجعه به پزشک
آزمایش خاصی برای تشخیص نوسانات خلقی وجود ندارد، اما پزشک می‌تواند با بررسی سابقه پزشکی و روانی، علت را شناسایی کند. در صورت بروز علائم شدید، مراجعه به روانپزشک ضروری است.
علائم هشداردهنده
- احساس تحریک بیش‌ازحد و رفتارهای پرخطر
- افسردگی شدید به حدی که مانع انجام فعالیت‌های روزانه شود
- افکار خودکشی یا خودآزاری
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Johns Hopkins Medicine. Mood disorders.
- National Alliance on Mental Illness. Bipolar disorder.
- National Alliance on Mental Illness. Borderline personality disorder.
- Johns Hopkins Medicine. Borderline Personality Disorder.
- National Institute of Mental Health. Bipolar disorder.
- National Health Service. Cyclothymia.
- Liu X, Wang S, Wang G. Prevalence and Risk Factors of Postpartum Depression in Women: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Nurs. 2022 Oct;31(19-20):2665-2677. doi:10.1111/jocn.16121
- Kumar A, Kumar V, Singh K, Kumar S, Kim YS, Lee YM, et al. Therapeutic Advances for Huntington's Disease. Brain Sci. 2020 Jan 12;10(1):43. doi:10.3390/brainsci10010043.
- Johnson EC, Chang Y, Agrawal A. An update on the role of common genetic variation underlying substance use disorders. Curr Genet Med Rep. 2020 Jun;8(2):35-46. doi:10.1007/s40142-020-00184-w.
- Icick R, Shadrin A, Holen B, Karadag N, Lin A, Hindley G, et al. Genetic overlap between mood instability and alcohol-related phenotypes suggests shared biological underpinnings. Neuropsychopharmacology. 2022 Oct;47(11):1883-1891. doi: 10.1038/s41386-022-01401-6.
- Chetty A, Guse T, Malema M. Integrated vs non-integrated treatment outcomes in dual diagnosis disorders: A systematic review. Health SA. 2023 Apr 25;28:2094. doi:10.4102/hsag.v28i0.2094.
- Lundervold AJ, Halmøy A, Nordby ES, Haavik J, Meza JI. Current and Retrospective Childhood Ratings of Emotional Fluctuations in Adults With ADHD. Front Psychol. 2020 Dec 15;11:571101. doi:10.3389/fpsyg.2020.571101.
- Ojezele MO, Eduviere AT, Adedapo EA, Wool TK. Mood Swing during Menstruation: Confounding Factors and Drug Use. Ethiop J Health Sci. 2022 Jul;32(4):681-688. doi:10.4314/ejhs.v32i4.3.
- Jung SJ, Park EO, Chae SW, Lee SO, Kwon JW, You JH, et al. Effects of Unripe Black Raspberry Extract Supplementation on Male Climacteric Syndrome and Voiding Dysfunction: A Pilot, Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients. 2023 Jul 26;15(15):3313. doi:10.3390/nu15153313.
- Lyu N, Zhao Q, Fu B, Li J, Wang H, Yang F, et al. Hormonal and inflammatory signatures of different mood episodes in bipolar disorder: a large-scale clinical study. BMC Psychiatry. 2023 Jun 20;23(1):449. doi:10.1186/s12888-023-04846-1.
- Frontiers for Young Minds. Puberty: Your Brain on Hormones.
- St. Luke's Health. Is thyroid disease behind your mood swings?
- Kuś A, Kjaergaard AD, Marouli E, Del Greco M F, Sterenborg RBTM, Chaker L, et al. Thyroid Function and Mood Disorders: A Mendelian Randomization Study. Thyroid. 2021 Aug;31(8):1171-1181. doi:10.1089/thy.2020.0884
- University of Michigan School of Public Health. Is Your Mood Disorder a Symptom of Unstable Blood Sugar?
- Fanelli G, Raschi E, Hafez G, Matura S, Schiweck C, Poluzzi E, et al. The interface of depression and diabetes: treatment considerations. Transl Psychiatry. 2025 Jan 24;15(1):22. doi:10.1038/s41398-025-03234-5.
- Liu L, Jia P, Liu T, Liang J, Dang Y, Rastegar-Kashkooli Y, et al. Metabolic dysfunction contributes to mood disorders after traumatic brain injury. Ageing Res Rev. 2025 Feb;104:102652. doi: 10.1016/j.arr.2024.102652
- Munoz-Ballester C, Mahmutovic D, Rafiqzad Y, Korot A, Robel S. Mild Traumatic Brain Injury-Induced Disruption of the Blood-Brain Barrier Triggers an Atypical Neuronal Response. Front Cell Neurosci. 2022 Feb 18;16:821885. doi: 10.3389/fncel.2022.821885
- Kalbe E, Folkerts AK, Witt K, Buhmann C, Liepelt-Scarfone I; German Parkinson’s Guidelines Group. German Society of Neurology guidelines for the diagnosis and treatment of cognitive impairment and affective disorders in people with Parkinson's disease: new spotlights on diagnostic procedures and non-pharmacological interventions. J Neurol. 2024 Nov;271(11):7330-7357. doi: 10.1007/s00415-024-12503-0
- Al-Sawasany AS, Fayed HM, Mahmoud BF, Elblehi SS, Ghazal NA. Evaluation of the Neurotherapeutic Effect of Quercetin on Neuronal miR-124 and β-Site Amyloid Precursor Protein Cleaving Enzyme 1 (BACE1) in an Experimental Alzheimer's Disease Model. J Biochem Mol Toxicol. 2025 May;39(5):e70290. doi:10.1002/jbt.70290
- American Stroke Association. Changes in Personality and Mood.
- Moffitt Cancer Center. Can Brain Tumors Cause Mood Changes?
- American Migraine Foundation. 9 Surprising Symptoms of a Migraine Attack.
- Peres MFP, Mercante JPP, Tobo PR, et al. Anxiety and depression symptoms and migraine: a symptom-based approach research. J Headache Pain. 2017;18(1):37. doi:10.1186/s10194-017-0742-1
- Iff S, Gähwiler R, Butzke I, Quednow BB, Claussen MC. Recognizing IPED Use in Clinical Practice. Praxis (Bern 1994). 2022 Apr;111(6):e333-e337. doi:10.1024/1661-8157/a003874
- Kusljic N, Manias E, Gogos A. Corticosteroid-induced psychiatric disturbances: It is time for pharmacists to take notice. Research in Social and Administrative Pharmacy. 2016;12(2):355-60. doi:10.1016/j.sapharm.2015.05.012
- National Institute on Drug Abuse. Anabolic steroids and other appearance and performance enhancing drugs.
- Bremner, JD. Isotretinoin and neuropsychiatric side effects: Continued vigilance is needed. Journal of Affective Disorders Reports. Volume 6. 2021. doi:10.1016/j.jadr.2021.100230
- Benarous X, Consoli A, Cohen D. Quelle prescription d’antidépresseurs chez l’enfant ? [Antidepressant medication in children]. Rev Prat. 2020 May;70(5):496-501. French. PMID: 33058633
- https://www.verywellhealth.com/rapid-and-extreme-mood-swings-5193418
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
