منظور از «هوشیار و آگاه (Alert and Oriented)» در مراقبت‌های اورژانسی و زوال عقل

نکات کلیدی

• عبارت «هوشیار و آگاه (A&O)» یک یادداشت بالینی است که در شرایط اورژانسی برای تعیین این‌که آیا فرد بیدار و آگاه به‌اندازه‌ای هست که بتواند برای خود تصمیم بگیرد، به‌کار می‌رود.

• هوشیاری بر اساس میزان واکنش‌پذیری فرد به محرک‌های فیزیکی یا کلامی ارزیابی می‌شود، در حالی که آگاهی بر اساس آگاهی فرد نسبت به شخص، مکان، زمان یا رویدادها سنجیده می‌شود.

• ارزیابی A&O همچنین می‌تواند به‌عنوان بخشی از آزمون وضعیت روانی برای مشخص کردن میزان پیشرفت زوال عقل یا غربالگری آن استفاده شود.

عبارت «هوشیار و آگاه» یک یادداشت پزشکی رایج است که اغلب در شرایط اورژانسی برای سنجش سطح هوشیاری و آگاهی فرد استفاده می‌شود. این ارزیابی تصویری اولیه ارائه می‌دهد که آیا فرد دچار اختلال شناختی هست و آیا توانایی تصمیم‌گیری برای خود را دارد یا خیر. همچنین می‌تواند در شرایط غیر اورژانسی برای غربالگری یا ارزیابی زوال عقل مورد استفاده قرار گیرد.

verywellhealth

هدف از یادداشت A&O

A&O یک تشخیص نیست. بلکه یک ارزیابی است که در پاسخ به مجموعه‌ای از پرسش‌ها یا محرک‌های فیزیکی برای تعیین این‌که فرد در همان لحظه ظرفیت ذهنی کافی برای تصمیم‌گیری دارد یا نه، انجام می‌شود.

این ارزیابی شامل بررسی ذهنی موارد زیر است:

• هوشیاری: سطح آگاهی که از وضعیت بیدار تا بی‌واکنشی متغیر است.

• آگاهی: میزان شناخت نسبت به مکان، شخص، زمان و موقعیت.

ارزیابی A&O در شرایطی کاربرد دارد که تکنسین اورژانس (EMT) به فردی ناشناس که به نظر گیج است یا آسیب به سر دیده نزدیک می‌شود.

همچنین، در شرایط غیر اورژانسی، مددکاران اجتماعی می‌توانند از این ارزیابی برای تعیین سریع سطح شناخت در فردی که مبتلا یا مشکوک به زوال عقل است، استفاده کنند.

ارزیابی A&O همچنین در موقعیت‌های حقوقی به‌کار می‌رود تا مشخص شود فرد به اندازه کافی هوشیار و آگاه هست که توانایی قانونی برای امضای اسناد را داشته باشد.

انواع ابزارهای ارزیابی

ارزیابی A&O ابزاری مهم برای سنجش هوشیاری و آگاهی است، اما تنها ابزار موجود نیست. ابزارهای دیگر ممکن است در موقعیت‌های مختلف مناسب‌تر باشند.

برای مثال، تکنسین‌های اورژانس در شرایط اضطراری نیاز به ابزارهایی دارند که سریع و کیفی باشند (یعنی بتوانند مشخص کنند چه اتفاقی در حال رخ دادن است)، در حالی که ارائه‌دهندگان مراقبت از بیماران زوال عقل ممکن است به ابزارهایی نیاز داشته باشند که بیشتر کمی و ارزیابانه باشند (یعنی بتوانند اندازه‌گیری کنند چه اتفاقی رخ می‌دهد).

مقیاس AVPU

در شرایط اورژانسی، اصلی‌ترین چیزی که تکنسین اورژانس باید ارزیابی کند، سطح هوشیاری فرد است. این کار کمک می‌کند تا مشخص شود فرد تا چه اندازه واکنش‌پذیر است، پیش از آن‌که حتی آگاهی او بررسی شود.

این ارزیابی معمولاً با استفاده از مقیاس AVPU انجام می‌شود که یک سرواژه است از:

• Alert (هوشیار): فرد به‌راحتی به پرسش‌ها پاسخ می‌دهد یا وارد مکالمه می‌شود.

• Verbal (واکنش کلامی): فرد تنها هنگام تحریک کلامی پاسخ می‌دهد.

• Pain (واکنش به درد): فرد هنگام نیشگون یا تحریک فیزیکی ملایم واکنش نشان می‌دهد، اما به محرک کلامی پاسخ نمی‌دهد.

• Unresponsive (بی‌پاسخ): فرد به محرک‌های کلامی یا فیزیکی پاسخ نمی‌دهد.

بر اساس این ارزیابی ذهنی، تکنسین اورژانس ممکن است وضعیت فرد را این‌گونه ثبت کند:

• هوشیار: چشمان فرد باز است و او تعاملی و پاسخگو است.

• خواب‌آلود: فرد خواب‌آلوده و کم‌انرژی است، اما می‌توان او را بیدار کرد.

• کند (Obtunded): فرد به سختی بیدار می‌شود.

• گیج عمیق (Stuporous): تنها با تحریک شدید بیدار می‌شود.

• کما: فرد بی‌پاسخ است و هیچ تعاملی با محیط ندارد.

ارزیابی A&O

ارزیابی A&O از مقیاس AVPU دقیق‌تر است و وضعیت ذهنی فرد را بررسی می‌کند، نه فقط سطح هوشیاری او. این ارزیابی شامل پرسش‌های باز برای سنجش حافظه و توانایی‌های فکری فرد است.

پرسش‌های ارزیابی A&O چهار حوزه آگاهی را بررسی می‌کنند:

• شخص: مانند پرسیدن «نام شما چیست؟» یا «چه کسی شما را به اینجا آورده است؟»

• مکان: مانند پرسیدن «در چه شهر و ایالتی زندگی می‌کنید؟» یا «الان کجا هستید؟»

• زمان: مانند پرسیدن «امروز چه روزی از هفته است؟» یا «امسال چه سالی است؟»

• رویداد: مانند پرسیدن «می‌دانید چرا امروز اینجا هستید؟» یا «چه اتفاقی برایتان افتاده است؟»

بر اساس پاسخ‌ها، تکنسین اورژانس یا پزشک وضعیت A&O را این‌گونه یادداشت می‌کند:

• AOx1: فرد فقط می‌داند چه کسی است، اما مکان، زمان یا رویداد را نمی‌داند.

• AOx2: فرد می‌داند چه کسی و کجاست، اما زمان یا رویداد را نمی‌داند.

• AOx3: فرد می‌داند چه کسی است، کجاست و چه زمانی است، اما نمی‌داند چه اتفاقی افتاده.

• AOx4: فرد کاملاً هوشیار و آگاه به شخص، مکان، زمان و رویداد است.

در کاربردهای حقوقی، هر چیزی کمتر از AOx3 ممکن است توانایی فرد برای امضای اسناد قانونی را محدود کند.

مقیاس کمای گلاسکو (GCS)

ارزیابی A&O اغلب همراه با مقیاس کمای گلاسکو (GCS) استفاده می‌شود تا یک ارزیابی کمی از عملکرد شناختی فرد ارائه دهد، به‌ویژه پس از آسیب مغزی.

این مقیاس برای سه جنبه کلیدی واکنش‌پذیری امتیاز تعیین می‌کند:

• باز شدن چشم‌ها: از ۱ (هیچ پاسخی) تا ۴ (پاسخ خودبه‌خودی).

• پاسخ کلامی: از ۱ (هیچ پاسخی) تا ۵ (هوشیار و آگاه).

• پاسخ حرکتی: از ۱ (هیچ پاسخی) تا ۶ (توانایی انجام دستورات حرکتی).

مجموع امتیاز می‌تواند از ۳ برای کمای عمیق تا ۱۵ برای فردی که کاملاً بیدار و هوشیار است متغیر باشد.

نقش A&O در زوال عقل

هوشیاری و آگاهی اغلب به‌عنوان بخشی از آزمون وضعیت روانی (MSE) برای ارزیابی عملکرد شناختی در افراد مبتلا به زوال عقل بررسی می‌شود. همچنین ممکن است برای غربالگری اولیه استفاده شود.

زوال عقل به‌عنوان کاهش غیرقابل بازگشت در دو یا چند حوزه عملکرد شناختی (حافظه، مهارت‌های زبانی، توانایی تمرکز، قدرت استدلال و درک بصری) تعریف می‌شود که بر توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزانه اثر می‌گذارد.

ارزیابی A&O ممکن است در افراد مبتلا به موارد زیر انجام شود:

• بیماری آلزایمر

• زوال عقل عروقی

• زوال عقل لویی‌بادی

• زوال عقل فرونتوتمپورال

• آسیب مغزی تروماتیک

• بیماری هانتینگتون

• زوال عقل پارکینسونی

اگرچه ارزیابی A&O برای تشخیص زوال عقل طراحی نشده، اما می‌تواند بینش‌هایی در مورد مرحله بیماری آلزایمر فرد ارائه دهد.

در انواع پیشرونده زوال عقل مانند آلزایمر، از دست دادن آگاهی معمولاً الگوی ثابتی را دنبال می‌کند: ابتدا از دست دادن آگاهی نسبت به رویداد، سپس زمان، بعد مکان و در نهایت شخص.

کاربردهای دیگر

آگاهی می‌تواند تحت‌تأثیر دلیریوم نیز قرار گیرد؛ وضعیتی که در آن کاهش ناگهانی عملکرد شناختی رخ می‌دهد.

دلیریوم اغلب ناشی از عواملی است که قابل بازگشت هستند. در چنین مواردی، ارزیابی A&O می‌تواند کمک کند تا مشخص شود چه میزان مداخله برای فرد لازم است.

علل دلیریوم شامل موارد زیر است:

• سقوط یا ضربه به سر

• بدتر شدن بیماری مزمن کبد یا کلیه

• عفونت شدید دستگاه ادراری

• عوارض جانبی داروها

• ترک الکل یا مواد مخدر

• عدم تعادل شدید الکترولیت‌ها

• مسمومیت با دی‌اکسید کربن

• کمبود شدید خواب

• تب بسیار بالا

• وخامت سریع وضعیت

کاهش سریع آگاهی فرد، یکی از نشانه‌های کلیدی دلیریوم است.