چرا برخی افراد ناگهان به غذای تند علاقهمند میشوند؟
گاهی ممکن است بیهیچ هشدار قبلی دلتان بخواهد یک غذای تند و آتشین بخورید. این هوس ناگهانی ممکن است از عوامل مختلفی مانند تغییرات هورمونی، استرس یا حتی محرکهای محیطی نشئت بگیرد.¹
این واکنش گاه آنقدر شدید است که فرد احساس میکند نمیتواند بدون رفع آن میل ادامه دهد، که در واقع ناشی از تعامل پیچیده بین مغز، سیستم عصبی و عوامل روانشناختی و فیزیولوژیکی است. چنین میلهایی معمولاً با غذاهایی با ویژگیهای حسی برجسته مانند تندی، شوری یا شیرینی همراه میشود که مراکز پاداش مغز را تحریک میکنند.
Georgijevic / Getty Images
محرکهای دیداری و بویایی میتوانند میل شدید به غذا ایجاد کنند
برای برخی افراد، دیدن تبلیغ تلویزیونی یا بوی غذاهای خاص کافی است تا میل شدیدی برای خوردن آن غذا در آنها ایجاد شود.²
بهگفتهی شایلجا ماتور، استادیار تغذیه در دانشگاه راتگرز، دیدن تصویری از یک غذای محبوب یا عبور از کنار یک رستوران زنجیرهای ممکن است میل شدیدی برای خوردن غذاهایی مانند سیبزمینی سرخکرده ایجاد کند. این واکنشها معمولاً به غذاهای «فوقالعاده لذیذ» (hyperpalatable) مانند چیپس شور یا بستنی مربوط میشود که مراکز پاداش مغز را فعال میکنند و باعث حس لذت شده و میل به تکرار آن را افزایش میدهند.²
جالب آنکه تحقیقات اخیر نشان دادهاند که افراد علاقهمند به غذاهای تند نیز هنگام مواجهه با محرکهای مرتبط با غذای تند، واکنشهای فیزیولوژیکی مانند افزایش ترشح بزاق و ضربان قلب از خود نشان میدهند.³ همچنین این افراد پس از مشاهده محرکهای بصری غذای تند، مصرف بیشتری از روغن فلفل (chili oil) داشتهاند که نشاندهنده تأثیر واقعی محرکهای بیرونی بر رفتار تغذیهای است.
هوای گرم میتواند میل به غذای تند را افزایش دهد
در هوای گرم، برخی افراد بیشتر به خوردن غذای تند تمایل پیدا میکنند زیرا این غذاها باعث تعریق میشوند.⁴
دیانا گوئهوارا، متخصص تغذیه از دانشگاه سلامت تگزاس، توضیح میدهد که ترکیب کپسایسین (capsaicin) که عامل اصلی تندی فلفلهاست، به گیرندهای در بدن متصل میشود که گرما را حس میکند.⁵ این ماده اندکی دمای داخلی بدن را افزایش داده و سپس باعث شروع تعریق میشود که این تعریق احساس خنکشدن نسبی را ایجاد میکند.
از منظر فیزیولوژی، این فرآیند مشابه همان مکانیسمی است که بدن هنگام ورزش یا قرار گرفتن در دمای بالا از آن برای تنظیم حرارت استفاده میکند. همین واکنش تعریق در برخی افراد باعث احساس آرامش و کاهش دمای روانی در هوای گرم میشود، که میل به غذای تند را بیشتر میکند.
استرس میتواند میل به غذاهای آرامبخش را تحریک کند
افراد در زمان استرس بیشتر به سمت غذاهای خاصی متمایل میشوند، بهویژه خوراکیهای شیرین یا فستفود.⁶
این رفتار بهعنوان راهی برای مقابله با احساسات منفی شناخته میشود و ممکن است شامل غذاهای تند نیز باشد، هرچند هنوز تحقیقات کافی درباره ارتباط مستقیم استرس و غذای تند وجود ندارد. بهگفتهی گوئهوارا، اگر غذای تند جزو خاطرات خوب شما یا غذاهای موردعلاقهتان باشد، احتمالاً در فهرست «غذاهای آرامبخش» ذهن شما قرار میگیرد و هنگام استرس به آن پناه میبرید.
از نظر نوروشیمیایی، غذاهای تند میتوانند با تحریک گیرندههای درد، منجر به آزادسازی اندورفین و دوپامین شوند؛ دو ماده شیمیایی که باعث بهبود خلقوخو و ایجاد احساس لذت میشوند.⁷⁸ به همین دلیل، برخی افراد بعد از خوردن غذاهای تند احساس شادی یا حتی سرخوشی خفیفی را تجربه میکنند که بسیار مشابه تأثیر داروهای شادیآور طبیعی در بدن است.
تغییرات هورمونی میتوانند بر میل به غذا تأثیر بگذارند
در بسیاری از افراد، بهویژه زنان، تغییرات هورمونی میتواند میل به غذاهای خاصی را در دورههایی مانند قاعدگی، بارداری یا یائسگی افزایش دهد.²
تحقیقات نشان میدهند که در مراحل مختلف چرخه قاعدگی، میل به غذاهایی با چربی، قند، نمک و کالری بالا افزایش مییابد، هرچند اثر این تغییرات بر میل به غذای تند نیاز به بررسی بیشتری دارد.¹ در مورد بارداری، یافتهها متفاوت هستند؛ برخی زنان از غذای تند اجتناب میکنند و برخی دیگر به شدت آن را طلب میکنند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۶ نشان داد که از میان زنانی که در دوران بارداری دچار هوس غذایی شده بودند، ۳.۳٪ به غذاهای تند مانند فلفل، کاری و ادویهها علاقهمند بودند.⁹ گوئهوارا معتقد است کاهش حس چشایی (hypogeusia) در دوران بارداری یا پیری میتواند باعث تمایل به طعمهای قویتر مانند تندی شود.
آیا غذاهای تند برای سلامتی مفیدند؟
غذاهای تند اغلب حاوی ترکیبات ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی هستند و برخی مطالعات آنها را با افزایش طول عمر و کاهش سرعت غذا خوردن مرتبط دانستهاند.¹⁰¹¹
کاهش سرعت خوردن میتواند به تنظیم بهتر اشتها کمک کند و از پرخوری جلوگیری نماید، که در بلندمدت برای کنترل وزن و بهبود گوارش مفید است. برای افزودن غذاهای تند و مغذی به رژیم غذایی، میتوانید غذاهایی مانند توفو گریلشده با سس سriracha، نان تست آووکادو با فلفل قرمز یا هوموس با سیر و ادویه امتحان کنید.
با این حال، پاسخ به این هوس همیشه بهترین انتخاب نیست.¹² بهگفتهی جودی سایمون، کارشناس تغذیه در دانشگاه واشنگتن، غذاهای تند ممکن است در افرادی که به رفلاکس معده یا GERD مبتلا هستند، ناراحتی ایجاد کنند یا دهان، لبها، مری و مقعد را تحریک کنند.
سایمون هشدار میدهد که این غذاها ممکن است التهاب در پرزهای چشایی ایجاد کرده و منجر به سوءهاضمه شوند که حتی میتواند بر کیفیت خواب شبانه تأثیر منفی بگذارد. همچنین، برخی هوسها میتوانند نشانهای از کمبودهای تغذیهای باشند، مانند پیکا که فرد دچار میل شدید به خوردن خاک یا گل میشود که اغلب به کمبود آهن یا روی نسبت داده میشود.¹³² اما تاکنون هیچ تحقیق معتبری، ارتباط قوی بین میل به غذای تند و کمبودهای تغذیهای را اثبات نکرده است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- De Souza LB, Martins KA, Cordeiro MM, De Souza Rodrigues Y, Rafacho BPM, Bomfim RA. Do food intake and food cravings change during the menstrual cycle of young women? Rev Bras Ginecol Obstet. 2018;40(11):686-692. doi:10.1055/s-0038-1675831
- Harvard T. H. Chan School of Public Health. Cravings.
- Zhou Y, Liu Y, Yang C, Chen H. Reactivity to food cues in spicy food cravers: physiological and behavioral responses. Physiol Behav. 2023;265:114157. doi:10.1016/j.physbeh.2023.114157
- Qiu H, Rui Y, Zhang Y, et al. The curvilinear relationship between perceived stress and spicy food craving in young females: a non-linear mediation effect of positive emotional experience of spicy food consumption. Food Qual Prefer. 2024;126:105412. doi:10.1016/j.foodqual.2024.105412
- Petran EM, Periferakis A, Troumpata L, et al. Capsaicin: emerging pharmacological and therapeutic insights. Curr Issues Mol Biol. 2024;46(8):7895-7943. doi:10.3390/cimb46080468
- Leow S, Beer NJ, Guelfi KJ, et al. Perceived daily tension and food cravings and consumption: a within- and between-person investigation. Eat Behav. 2020;40:101473. doi:10.1016/j.eatbeh.2020.101473
- Harvard Health Publishing. Dopamine: the pathway to pleasure.
- Choy M, Fassi SE, Treur J. An adaptive network model for pain and pleasure through spicy food and its desensitization. Cogn Syst Res. 2020;66:211-220. doi:10.1016/j.cogsys.2020.10.006
- Hill AJ, Cairnduff V, McCance DR. Nutritional and clinical associations of food cravings in pregnancy. J Hum Nutr Diet. 2016;29(3):281-289. doi:10.1111/jhn.12333
- Azlan A, Sultana S, Huei CS, Razman MR. Antioxidant, anti-obesity, nutritional and other beneficial effects of different chili pepper: a review. Molecules. 2022;27(3):898. doi:10.3390/molecules27030898
- Cunningham PM, Smith IM, Hayes JE. Increasing the spiciness of a lunch meal influences oral processing behaviors and increases food and energy intake. Food Qual Prefer. 2025;131:105566. doi:10.1016/j.foodqual.2025.105566
- Meule A. The psychology of food cravings: the role of food deprivation. Curr Nutr Rep. 2020;9(3):251-257. doi:10.1007/s13668-020-00326-0
- MedlinePlus. Pica.
- https://www.verywellhealth.com/sudden-spicy-food-craving-11776710
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
