تهوع، که می‌تواند ناشی از عواملی مانند بیماری حرکت، استرس، غذاها، داروها، شیمی‌درمانی یا بارداری باشد، یک تجربه ناخوشایند است که نیاز به تسکین سریع دارد. استفاده از درمان‌های طبیعی می‌تواند به کاهش این عارضه کمک کند و در عین حال از عوارض جانبی داروهای شیمیایی جلوگیری نماید.
درمان‌های طبیعی
مصرف زنجبیل
زنجبیل حاوی ترکیبات فعالی مانند جینجرول، شوگائول و زینگرون است که با تأثیر بر گیرنده‌های مغزی و معده‌ای به کاهش تهوع کمک می‌کنند. تحقیقات نشان داده‌اند که زنجبیل در کاهش تهوع ناشی از شیمی‌درمانی، بارداری و بیماری حرکت مؤثر است، زیرا این ترکیبات با تنظیم سیگنال‌های عصبی، پاسخ‌های تهوع را مهار می‌کنند.
نحوه استفاده:
- چند برش زنجبیل تازه را به مدت 15 تا 20 دقیقه در آب داغ دم کنید تا چای زنجبیل تهیه شود.
- آب‌نبات زنجبیلی را برای تسکین سریع و راحت در حال حرکت بجوید.
- کپسول‌های زنجبیل را از فروشگاه‌های مواد غذایی سالم تهیه کنید، هرچند چای یا آب‌نبات برای افرادی که بلع کپسول در حالت تهوع دشوار است مناسب‌تر است.
- برای تأثیر سریع‌تر، می‌توانید زنجبیل تازه را مستقیماً بجوید یا به اسموتی اضافه کنید.
خطرات:
زنجبیل به‌طور کلی بی‌خطر است، اما ممکن است باعث سوزش سر دل، ناراحتی معده یا اسهال شود. همچنین، این گیاه می‌تواند با داروهای رقیق‌کننده خون تداخل داشته باشد، بنابراین پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
استفاده از نعناع فلفلی
نعناع فلفلی با داشتن منتول، می‌تواند عضلات دستگاه گوارش را شل کرده و علائم تهوع را کاهش دهد. همچنین، عطر نعناع با تحریک مراکز کنترل تهوع در مغز، اثرات آرام‌بخشی دارد که در مطالعات به‌عنوان آروماتراپی مؤثر گزارش شده است.
نحوه استفاده:
- چند قطره اسانس نعناع فلفلی را به دیفیوزر اضافه کنید یا روی پنبه بمالید و به مدت چند دقیقه عمیق استنشاق کنید.
- چای نعناع فلفلی را با استفاده از کیسه چای یا برگ‌های تازه دم کرده و به‌آرامی بنوشید.
- آب‌نبات نعناع فلفلی را برای تسکین سریع بمکید.
- چند قطره عصاره نعناع فلفلی را در یک لیوان آب مخلوط کرده و به‌آرامی بنوشید.
خطرات:
نعناع فلفلی معمولاً بی‌خطر است، اما اسانس آن ممکن است در صورت تماس مستقیم با پوست باعث تحریک شود. مصرف خوراکی آن نیز می‌تواند رفلاکس اسید یا درد معده ایجاد کند.
مصرف ویتامین B6
ویتامین B6 یا پیریدوکسین به‌ویژه در کاهش تهوع مرتبط با بارداری مؤثر است، زیرا به تنظیم متابولیسم هورمون‌ها و کاهش پاسخ‌های تهوع در مغز کمک می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که این ویتامین، چه به‌تنهایی یا همراه با سایر درمان‌ها، علائم تهوع را در زنان باردار بهبود می‌بخشد.
نحوه استفاده:
- قرص‌ها، کپسول‌ها یا پاستیل‌های ویتامین B6 را از داروخانه‌ها تهیه کنید و برای تهوع بارداری، روزانه 10 تا 25 میلی‌گرم، سه یا چهار بار مصرف کنید.
- بررسی کنید که ویتامین‌های پریناتال شما حاوی B6 نباشند تا از مصرف بیش از حد جلوگیری شود.
خطرات:
مصرف بیش از حد ویتامین B6 ممکن است علائم عصبی مانند گزگز، سوزش یا بی‌حسی ایجاد کند و در موارد نادر با پیامدهای جدی‌تری مانند سقط جنین مرتبط باشد. همیشه پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید، به‌ویژه در دوران بارداری یا شیردهی.
تمرینات تنفسی
تمرینات تنفسی با تحریک ترشح اندورفین‌ها و آرام‌سازی عضلات معده به کاهش تهوع کمک می‌کنند. این تمرینات همچنین با کاهش استرس، که می‌تواند تهوع را تشدید کند، اثرات مثبت خود را تقویت می‌کنند.
نحوه استفاده:
- تنفس جعبه‌ای را امتحان کنید: به مدت چهار ثانیه از بینی دم کنید، نفس خود را چهار ثانیه نگه دارید، چهار ثانیه بازدم کنید و دوباره چهار ثانیه مکث کنید.
- این چرخه را تا کاهش علائم تکرار کنید، که می‌تواند به‌صورت روزانه و در هر مکان انجام شود.
خطرات:
تمرینات تنفسی کاملاً بی‌خطر بوده و می‌توانند به‌عنوان مکمل سایر درمان‌ها استفاده شوند.
آروماتراپی با مرکبات
بوی مرکبات مانند لیمو می‌تواند با تحریک گیرنده‌های بویایی و کاهش سیگنال‌های تهوع در مغز به تسکین این عارضه کمک کند. مطالعات نشان داده‌اند که آروماتراپی لیمو و نعناع فلفلی به‌ویژه در زنان باردار و بیماران پس از جراحی مؤثر است.
نحوه استفاده:
- چند قطره اسانس لیمو را روی پنبه بمالید و مقابل بینی نگه دارید یا از دیفیوزر استفاده کنید.
- در صورت عدم دسترسی به اسانس، پوست لیمو یا پرتقال تازه را جدا کنید تا عطر طبیعی آن آزاد شود.
خطرات:
آروماتراپی مرکبات به‌طور کلی بی‌خطر است و عوارض جانبی قابل توجهی ندارد.
طب سوزنی
طب سوزنی با تحریک نقاط خاصی از بدن به تنظیم سیستم عصبی و گوارشی کمک کرده و تهوع را کاهش می‌دهد. این روش به‌ویژه در ترکیب با درمان‌های پزشکی برای تهوع بارداری و شیمی‌درمانی مؤثر است، هرچند نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
نحوه استفاده:
- به دنبال یک متخصص طب سوزنی دارای مجوز باشید که در بسیاری از مراکز پزشکی خدمات ارائه می‌دهد.
- پزشک شما ممکن است مراکز معتبری را برای این درمان توصیه کند.
خطiliansررات:
برخی افراد ممکن است کبودی یا درد خفیف در محل سوزن‌ها تجربه کنند، اما عوارض جدی در صورت انجام توسط متخصص نادر است.
تنظیم رژیم غذایی
تنظیم رژیم غذایی می‌تواند به مدیریت تهوع کمک کند، زیرا برخی غذاها و نوشیدنی‌ها علائم را تسکین داده یا تشدید می‌کنند. انتخاب غذاهای مناسب و اجتناب از محرک‌ها می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش تهوع داشته باشد.
نحوه استفاده:
- مایعات خنک و شفاف مانند آب، جینجر اِیل، آب سیب یا آبگوشت را به‌آرامی در طول روز بنوشید.
- وعده‌های کوچک و مکرر مانند کراکر ساده، نان تست یا آبگوشت مصرف کنید.
- غذاهای ترش مانند برش لیمو، ترشی یا آب‌نبات ترش را امتحان کنید.
- از غذاهای چرب، تند یا پر ادویه که هضمشان طولانی‌تر است پرهیز کنید.
- دمای غذاها را خنک یا در دمای اتاق نگه دارید تا بوی قوی آن‌ها تهوع را تحریک نکند.
- دسرهای یخ‌زده مانند بستنی یخی یا ژله را برای هیدراتاسیون و تسکین انتخاب کنید.
bymuratdeniz / Getty Images
زمان مراجعه به پزشک
اکثر موارد تهوع با درمان‌های خانگی قابل کنترل هستند، اما علائم هشداردهنده نیاز به توجه پزشکی دارند. اگر تهوع بیش از دو روز طول بکشد، با درد شدید معده، استفراغ مکرر، خون در استفراغ یا علائم کم‌آبی مانند تشنگی شدید، خشکی دهان یا سرگیجه همراه باشد، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
مرور سریع
درمان‌هایی مانند زنجبیل، نعناع فلفلی، آروماتراپی و تنفس عمیق می‌توانند به کنترل تهوع کمک کنند. در صورت تداوم تهوع یا ناتوانی در حفظ غذا و مایعات، مشورت با پزشک برای تشخیص و درمان مناسب ضروری است.
سؤالات متداول
زنجبیل یا نعناع فلفلی برای تهوع بهتر است؟
هر دو زنجبیل و نعناع فلفلی در کاهش تهوع مؤثرند، اما تحقیقات بیشتری از اثربخشی زنجبیل برای انواع مختلف تهوع پشتیبانی می‌کنند. انتخاب بین این دو به ترجیح شخصی و دسترسی به محصول بستگی دارد.
چه چیزی تهوع را بدتر می‌کند؟
بوهای قوی، معده خالی، استرس و غذاهای چرب یا تند می‌توانند تهوع را تشدید کنند. اجتناب از این محرک‌ها می‌تواند به مدیریت بهتر علائم کمک کند.
آیا کنترل تهوع می‌تواند از استفراغ جلوگیری کند؟
مدیریت زودهنگام تهوع می‌تواند از استفراغ جلوگیری کند، اما گاهی استفراغ به‌عنوان پاسخ طبیعی بدن اجتناب‌ناپذیر است. استفاده از درمان‌های طبیعی می‌تواند شدت و دفعات آن را کاهش دهد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Nausea and vomiting - Adults.
- MedlinePlus. Nausea and vomiting.
- Heckroth M, Luckett RT, Moser C, Parajuli D, Abell TL. Nausea and vomiting in 2021: A comprehensive update. J Clin Gastroenterol. 2021;55(4):279-299. doi:10.1097/MCG.0000000000001485
- National Center for Complementary and Integrative Health. Ginger.
- Li Z, Wu J, Song J, Wen Y. Ginger for treating nausea and vomiting: An overview of systematic reviews and meta-analyses. Int J Food Sci Nutr. 2024;75(2):122-133. doi:10.1080/09637486.2023.2284647
- Anh NH, Kim SJ, Long NP, et al. Ginger on human health: A comprehensive systematic review of 109 randomized controlled trials. Nutrients. 2020;12(1):157. doi:10.3390/nu12010157
- Crichton M, Davidson AR, Innerarity C, et al. Orally consumed ginger and human health: an umbrella review. Am J Clin Nutr. 2022;115(6):1511-1527. doi:10.1093/ajcn/nqac035
- Chumpitazi BP, Kearns GL, Shulman RJ. Review article: the physiological effects and safety of peppermint oil and its efficacy in irritable bowel syndrome and other functional disorders. Aliment Pharmacol Ther. 2018;47(6):738-752. doi:10.1111/apt.14519
- Mohr C, Jensen C, Padden N, Besel JM, Brant JM. Peppermint essential oil for nausea and vomiting in hospitalized patients: incorporating holistic patient decision making into the research design. J Holist Nurs. 2021;39(2):126-134. doi:10.1177/0898010120961579
- Ahn JH, Kim M, Kim RW. Effects of aromatherapy on nausea and vomiting in patients with cancer: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Complement Ther Clin Pract. 2024;55:101838. doi:10.1016/j.ctcp.2024.101838
- National Cancer Institute. Aromatherapy with essential oils (PDQ®)–Patient version.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Peppermint oil.
- American Cancer Society. Managing nausea and vomiting at home.
- National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. Vitamin B6.
- Jayawardena R, Majeed S, Sooriyaarachchi P, Abeywarne U, Ranaweera P. The effects of pyridoxine (vitamin B6) supplementation in nausea and vomiting during pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Arch Gynecol Obstet. 2023;308(4):1075-1084. doi:10.1007/s00404-023-06925-w
- American Pregnancy Association. Natural sources of vitamin B during pregnancy.
- He L, Fan Y, Hu Y, et al. The potential hazards of high doses of vitamin B6 in treating nausea and vomiting in pregnancy: A systematic review. Int J Gynaecol Obstet. 2025;169(1):38-50. doi:10.1002/ijgo.16032
- National Center for Complementary and Integrative Health. Know the science: How medications and supplements can interact.
- Nelwati N, Noviyani D. The effect of diaphragmatic breathing on nausea, vomiting and functional status among breast cancer patients undergoing chemotherapy. Eur J Oncol Nurs. 2024;70:102548. doi:10.1016/j.ejon.2024.102548
- Aybar DO, Kılıc SP, Çınkır HY. The effect of breathing exercise on nausea, vomiting and functional status in breast cancer patients undergoing chemotherapy. Complement Ther Clin Pract. 2020;40:101213. doi:10.1016/j.ctcp.2020.101213
- Genç Z, Can G, Koç Uyan E, Üre ÜB. The effect of breathing exercises on chemotherapy-induced nausea and vomiting in autologous hematopoietic stem cell transplantation patients: A randomized controlled trial. Eur J Oncol Nurs. 2024;70:102618. doi:10.1016/j.ejon.2024.102618
- Norelli SK, Long A, Krepps JM. Relaxation techniques. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- Safajou F, Soltani N, Taghizadeh M, Amouzeshi Z, Sandrous M. The effect of combined inhalation aromatherapy with lemon and peppermint on nausea and vomiting of pregnancy: A double-blind, randomized clinical trial. Iran J Nurs Midwifery Res. 2020;25(5):401-406. doi:10.4103/ijnmr.IJNMR_11_19
- Rambod M, Pasyar N, Karimian Z, Farbood A. The effect of lemon inhalation aromatherapy on pain, nausea, as well as vomiting and neurovascular assessment in patients for lower extremity fracture surgery: a randomized trial. BMC Complement Med Ther. 2023;23(1):208. doi:10.1186/s12906-023-04047-z
- Morehead A, Salmon G. Efficacy of acupuncture/acupressure in the prevention and treatment of nausea and vomiting across multiple patient populations: Implications for practice. Nurs Clin North Am. 2020;55(4):571-580. doi:10.1016/j.cnur.2020.07.001
- Jin B, Han Y, Jiang Y, Zhang J, Shen W, Zhang Y. Acupuncture for nausea and vomiting during pregnancy: A systematic review and meta-analysis. Complement Ther Med. 2024;85:103079. doi:10.1016/j.ctim.2024.103079
- Yan Y, López-Alcalde J, Zhang L, Siebenhüner AR, Witt CM, Barth J. Acupuncture for the prevention of chemotherapy-induced nausea and vomiting in cancer patients: A systematic review and meta-analysis. Cancer Med. 2023;12(11):12504-12517. doi:10.1002/cam4.5962
- National Center for Complementary and Integrative Health. 6 things to know when selecting a complementary health practitioner.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Acupuncture: Effectiveness and safety.
- MedlinePlus. When you have nausea and vomiting.
- https://www.health.com/natural-remedies-for-nausea-11729823
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
