واکسن‌های کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۶–۲۰۲۷؛ چه کسانی باید واکسینه شوند؟

با ادامه گردش ویروس کرونا و ظهور سویه‌های جدید، واکسن‌های کووید-۱۹ نیز به‌طور دوره‌ای به‌روزرسانی می‌شوند تا با گونه‌های در گردش هماهنگ‌تر باشند. برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷، چهار واکسن به‌روزشده مجوز گرفته‌اند که همگی سویه‌ای از دودمان JN.1، یعنی XFG، را هدف قرار می‌دهند.

با این حال، همه افراد شرایط یکسانی برای دریافت این واکسن‌ها ندارند. سن، وجود بیماری‌های زمینه‌ای و نوع واکسن در تعیین واجد شرایط بودن فرد نقش دارند.

چه واکسن‌هایی برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ به‌روزرسانی شده‌اند؟

چهار واکسن به‌روزشده برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ شامل دو واکسن از شرکت مدرنا، یک واکسن از فایزر-بیون‌تک و یک واکسن از نوواوکس هستند:

• کومیرناتی: تولید فایزر-بیون‌تک
• اسپایک‌وکس: تولید مدرنا
• ام‌نکس‌اسپایک: تولید مدرنا
• نوواکسووید: تولید نوواوکس

هر چهار واکسن برای بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر مجوز دریافت کرده‌اند. برخی از آنها برای افراد جوان‌تر مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای که خطر ابتلا به نوع شدید کووید-۱۹ را افزایش می‌دهند نیز قابل استفاده هستند.

این واکسن‌ها پس از شناسایی سویه XFG در اوایل سال ۲۰۲۵ به‌روزرسانی شدند. علائم بیماری ناشی از این سویه همچنان می‌تواند مشابه سویه‌های قبلی اُمیکرون باشد؛ از جمله گلودرد، سرفه، گرفتگی بینی، خستگی و سردرد. از دست دادن حس بویایی یا چشایی نیز ممکن است رخ دهد، اما نسبت به گذشته کمتر دیده می‌شود.

چه کسانی می‌توانند واکسن جدید کووید-۱۹ را دریافت کنند؟

شرایط دریافت بسته به نوع واکسن متفاوت است.

کومیرناتی

این واکسن برای موارد زیر مجوز دارد:

• بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر
• افراد ۵ ساله و بالاتر که بیماری زمینه‌ای دارند و به دلیل آن در معرض خطر بالاتر ابتلا به کووید-۱۹ شدید هستند.

اسپایک‌وکس

اسپایک‌وکس برای بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر مجوز دارد و همچنین برای افراد ۶ ماهه و بالاتر که دارای بیماری زمینه‌ای و در معرض خطر بالاتر بیماری شدید هستند، قابل استفاده است.

ام‌نکس‌اسپایک

این واکسن برای افراد ۶۵ سال و بالاتر و همچنین افراد ۱۲ ساله و بالاتر دارای بیماری زمینه‌ای مجوز دارد.

نوواکسووید

نوواکسووید نیز برای بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر و افراد ۱۲ ساله و بالاتر که بیماری زمینه‌ای و خطر بیشتر بیماری شدید دارند، مجوز گرفته است.

بنابراین صرفاً دانستن سن برای تصمیم‌گیری کافی نیست و باید نوع واکسن و وضعیت سلامت فرد نیز در نظر گرفته شود.

تفاوت واکسن‌های ام‌آر‌ان‌ای و پروتئینی چیست؟

سه واکسن اسپایک‌وکس، ام‌نکس‌اسپایک و کومیرناتی از فناوری ام‌آر‌ان‌ای استفاده می‌کنند. این واکسن‌ها اطلاعات لازم را در اختیار سلول‌ها قرار می‌دهند تا پروتئین خاصی را تولید کنند و سیستم ایمنی در برابر آن پاسخ ایجاد کند.

نوواکسووید از نوع واکسن پروتئینی است. در این واکسن از ذرات پروتئینی مرتبط با ویروس برای تحریک پاسخ ایمنی استفاده می‌شود.

هدف هر دو فناوری، آموزش سیستم ایمنی برای شناسایی ویروس و آماده‌سازی بدن برای مقابله مؤثرتر با عفونت است.

واکسن‌های جدید چقدر مؤثر خواهند بود؟

هنوز برای تعیین میزان دقیق اثربخشی واکسن‌های به‌روزشده فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ زود است، زیرا این واکسن‌ها هنوز به‌طور گسترده در جمعیت آمریکا استفاده نشده‌اند.

با این حال، تجربه واکسن‌های قبلی نشان داده است که مهم‌ترین مزیت واکسیناسیون، به‌ویژه برای سالمندان و افراد آسیب‌پذیر، کاهش خطر بیماری شدید و بستری شدن است.

واکسن لزوماً به این معنا نیست که فرد دیگر به کووید-۱۹ مبتلا نمی‌شود. هدف واکسیناسیون تنفسی می‌تواند کاهش احتمال ابتلا و مهم‌تر از آن، کاهش احتمال پیامدهای شدید بیماری باشد.

برای مثال، بر اساس داده‌های مربوط به واکسن‌های فصل ۲۰۲۳–۲۰۲۴، واکسیناسیون در بزرگسالان ۱۸ سال و بالاتر طی دو ماه نخست پس از دریافت واکسن با حدود ۷۰ درصد کاهش خطر بیماری بحرانی همراه بود.

بنابراین نباید اثربخشی واکسن را فقط با این معیار سنجید که آیا فرد پس از واکسیناسیون باز هم ممکن است به کرونا مبتلا شود یا نه. کاهش شدت بیماری و خطر بستری نیز از اهداف مهم واکسیناسیون است.

آیا واکسن می‌تواند از کووید طولانی‌مدت پیشگیری کند؟

برخی شواهد نشان می‌دهند که واکسیناسیون می‌تواند احتمال بروز علائم طولانی‌مدت پس از کووید-۱۹ را کاهش دهد. بااین‌حال، این موضوع به معنای حذف کامل خطر کووید طولانی‌مدت نیست.

حتی فرد واکسینه‌شده نیز ممکن است به کووید-۱۹ مبتلا شود و علائم طولانی‌مدت داشته باشد؛ بنابراین واکسن را نباید محافظت صددرصدی در برابر عوارض طولانی‌مدت بیماری دانست.

عوارض واکسن‌های جدید چیست؟

عوارض واکسن‌های کووید-۱۹ معمولاً خفیف تا متوسط هستند و در مدت کوتاهی برطرف می‌شوند.

شایع‌ترین موارد عبارت‌اند از:

• درد یا حساسیت محل تزریق
• خستگی
• سردرد
• تب خفیف
• لرز
• بدن‌درد

این علائم معمولاً در یکی دو روز نخست پس از واکسیناسیون بیشتر احساس می‌شوند و سپس برطرف می‌شوند.

شدت و نوع واکنش می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

آیا واکسن جدید تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد؟

واکسن‌های به‌روزشده فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ در برخی داروخانه‌ها در دسترس قرار گرفته‌اند و برخی بیمه‌ها هزینه آن را پوشش می‌دهند. بااین‌حال، شرایط پوشش بیمه می‌تواند به نوع بیمه و قوانین محل زندگی فرد بستگی داشته باشد.

در زمان انتشار این اطلاعات، توصیه‌های رسمی نهایی مربوط به فصل پاییز از سوی مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها هنوز منتشر نشده بود. این موضوع می‌تواند بر شرایط پوشش برخی بیمه‌ها نیز تأثیر بگذارد.

همچنین قوانین مربوط به واکسیناسیون ممکن است در ایالت‌ها یا مناطق مختلف متفاوت باشد؛ بنابراین شرایط دریافت واکسن برای کودکان و بزرگسالان جوانی که بیماری زمینه‌ای ندارند، می‌تواند بسته به محل زندگی متفاوت باشد.

توصیه واکسیناسیون برای کودکان چیست؟

آکادمی اطفال آمریکا برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ واکسیناسیون کووید-۱۹ را برای موارد زیر توصیه کرده است:

• همه شیرخواران ۶ تا ۲۳ ماهه که منع مصرف واکسن ندارند
• کودکان و نوجوانان ۲ تا ۱۸ ساله‌ای که در معرض خطر بالاتر ابتلا به کووید-۱۹ شدید هستند

برای کودکان و نوجوانان ۲ تا ۱۸ ساله‌ای که در گروه پرخطر قرار ندارند نیز امکان دریافت واکسن در صورت تمایل والد یا سرپرست آنها در نظر گرفته شده است.

البته تصمیم نهایی باید با توجه به شرایط فرد، سابقه پزشکی و توصیه‌های به‌روز پزشک و مراجع بهداشتی محل زندگی انجام شود.

چه کسانی بیشتر از واکسن سود می‌برند؟

در میان گروه‌های واجد شرایط، توجه ویژه به افراد ۶۵ سال و بالاتر و افراد جوان‌تری که سیستم ایمنی ضعیف دارند یا به بیماری‌های زمینه‌ای مبتلا هستند اهمیت دارد؛ زیرا خطر بروز بیماری شدید در این گروه‌ها بیشتر است.

به همین دلیل، تصمیم درباره واکسیناسیون نباید صرفاً بر اساس احتمال ابتلا به عفونت خفیف گرفته شود. برای افراد پرخطر، جلوگیری از بستری شدن و عوارض شدید اهمیت بیشتری دارد.

یک نکته مهم

دریافت واکسن به معنای مصونیت کامل در برابر عفونت نیست. حتی پس از واکسیناسیون ممکن است فرد به کووید-۱۹ مبتلا شود، اما واکسن می‌تواند خطر پیامدهای شدید را کاهش دهد.

جمع‌بندی

واکسن‌های کووید-۱۹ برای فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ به‌روزرسانی شده‌اند تا با سویه‌های در گردش، از جمله XFG از دودمان JN.1، هماهنگ‌تر باشند. چهار واکسن جدید برای بزرگسالان ۶۵ سال و بالاتر مجوز دارند و برخی از آنها برای افراد جوان‌تر دارای بیماری‌های زمینه‌ای نیز قابل استفاده‌اند.

در حال حاضر، هنوز نمی‌توان میزان دقیق اثربخشی این نسخه‌های جدید را با اطمینان تعیین کرد، اما تجربه واکسن‌های قبلی نشان می‌دهد که ارزش اصلی واکسیناسیون، به‌ویژه در سالمندان و افراد پرخطر، در کاهش احتمال بیماری شدید و بستری شدن است.

در نهایت، انتخاب واکسن و زمان دریافت آن باید بر اساس سن، بیماری‌های زمینه‌ای، نوع واکسن در دسترس و توصیه‌های به‌روز مراجع بهداشتی انجام شود؛ نه صرفاً بر اساس این تصور که واکسن باید از هرگونه ابتلا به کووید-۱۹ جلوگیری کند.