استفاده از راهکارها و وضعیتهای خواب مناسب برای کاهش علائم ساکرولئیت یا سایر دلایل درد مفصل خاجی-تهیگاهی (Sacroiliac Joint Pain) میتواند به شما کمک کند تا استراحت مورد نیاز خود را به دست آورید. معمولاً دراز کشیدن به پشت، در مقایسه با خوابیدن به پهلو، برای این افراد راحتتر است. علاوه بر این، تنظیم و امتحان وضعیتهای جدید در حین رابطه جنسی میتواند باعث شود که تجربه جنسی برای افرادی که از درد مفصل SI رنج میبرند، آسانتر و لذتبخشتر باشد.
آناتومی و عملکرد مفصل خاجی-تهیگاهی
ساختار پیچیده مفصل SI
آناتومی و عملکرد مفصل خاجی-تهیگاهی (SI) بسیار پیچیده است، که این مفصل از دو استخوان ایلیوم (تهیگاهی) و ساکروم (خاجی) تشکیل شده است. اگر این استخوانها به درستی در کنار هم قرار نگیرند، ممکن است منجر به کشیدگی مفصل و ایجاد درد در ناحیه کمر شود². عوامل کلیدی متعددی وجود دارند که از قرارگیری صحیح این استخوانها در کنار یکدیگر اطمینان حاصل میکنند.
عوامل ثبات و حرکت مفصل
ثبات مفصل SI به سه عامل مهم بستگی دارد³؛ اول، نحوه طبیعی قرارگیری استخوانها در کنار هم که به آن (Form Closure) گفته میشود. دوم، کشش مکانیکی در عضلات اطراف مفصل یا عضلاتی که بر آن تأثیر میگذارند (Force Closure) و سوم، ورودی سیستم عصبی به این عضلات (Motor Control). علاوه بر این، سطوح استخوانهای ایلیوم و ساکروم ناهموار بوده و دارای برجستگیها و فرورفتگیهایی هستند که تناسب آنها را پیچیدهتر میکند. در نتیجه، یک سوم بالایی مفصل SI ثابت و غیرمتحرک است، در حالی که دو سوم پایینی آن قابلیت حرکت دارد.
اختلال در تعادل و درد
مفصل SI میتواند هم دچار هایپرموبیلیتی (تحرک بیش از حد) شود که با بیثباتی ستون فقرات مرتبط است، و هم ممکن است دچار هایپوموبیلیتی (تحرک کم) گردد که میتواند منجر به جبرانهای حرکتی و خشکی شود⁴. اگر تعادل بین استخوانهای مفصل SI به هر دلیلی مختل شود، این مسئله به اختلال عملکرد و در نهایت درد منجر خواهد شد. این نوع درد میتواند بر زندگی روزمره، از جمله خواب و فعالیت جنسی، تأثیر بگذارد.
نحوه کاهش درد مفصل SI در هنگام خواب و رابطه جنسی
توصیههای کلیدی برای خواب راحت
هنگامی که اختلال عملکرد مفصل SI در یک سمت بدن رخ میدهد، ممکن است به دلیل درد خوابیدن در شب برای فرد دشوار شود. برای کمک به پیشگیری یا کاهش درد در هنگام خواب، چند راهکار وجود دارد⁵. ابتدا باید مطمئن شوید که تشک و بالش شما حمایت کافی را فراهم میکنند، همچنین انجام برخی حرکات کششی ملایم به عنوان بخشی از روال قبل از خواب میتواند مفید باشد.
بهترین حالت این است که از خوابیدن روی سمتی که درد دارد یا خوابیدن روی شکم خودداری کنید، چرا که این وضعیتها بر لگن فشار وارد میکنند. خوابیدن به پشت ممکن است راحتترین حالت باشد، و اگر در این وضعیت همچنان درد دارید، قرار دادن یک بالش زیر لگن میتواند کمککننده باشد. اگر ترجیح میدهید به پهلو بخوابید، قرار دادن یک بالش بین زانوها به تراز نگه داشتن ستون فقرات و کاهش فشار کمک شایانی خواهد کرد.
تنظیم وضعیتهای رابطه جنسی
درد مفصل SI میتواند در طول رابطه جنسی نیز احساس شود، اما ایجاد چند تنظیم کوچک در وضعیتهای رایج یا امتحان وضعیتهای جدید میتواند داشتن رابطه جنسی با ساکرولئیت را آسانتر سازد. یکی از این تنظیمات، تغییر وضعیت میسیونری گیرنده (پایین) است، به طوری که یک پا خم شده و روی قسمت بیرونی پای شریک قرار میگیرد.
همچنین میتوانید لبه یک صندلی بنشینید، به طوری که پای سمت دردناک بالا بوده و پاشنه روی صندلی قرار گیرد و پای دیگر روی زمین باشد، در حالی که شریک فعال روی زمین زانو میزند. اگر شما شریک فعال (بالا) هستید، میتوانید با قرار دادن بالش زیر شریک، موقعیت میسیونری را تنظیم کنید و پای سمت دردناک خود را خم کنید. در نهایت، خوابیدن به پهلو به همراه شریک، میتواند به کاهش درد کمک کند و صمیمیت را نیز افزایش دهد؛ اگر شما شریک فعال هستید، پای خم شده خود را زیر پای شریک قرار دهید و اگر شریک گیرنده هستید، پای سمت دردناک خود را خم کنید.
تقویت کف لگن
توصیه میشود که از پزشک خود در مورد برنامه تقویت عضلات کف لگن سؤال کنید⁶. انجام تمرینات مربوط به کف لگن میتواند به ایجاد تعادل و ثبات در لگن، باسن و کمر کمک شایانی نماید. علاوه بر مزایای درمانی، تقویت کف لگن میتواند مزایای مثبتی برای بهبود کیفیت زندگی جنسی شما داشته باشد⁷.
سؤالات متداول (FAQ)
H2
- مفصل خاجی-تهیگاهی (SI) دقیقاً در کجای بدن قرار دارد و علت اصلی درد آن چیست؟مفصل SI از اتصال استخوان خاجی (Sacrum) به استخوان تهیگاهی (Ilium) تشکیل شده و در انتهای ستون فقرات و بالای لگن قرار دارد. درد SI معمولاً زمانی رخ میدهد که تعادل بین استخوانها به دلیل تحرک بیش از حد (هایپرموبیلیتی) یا تحرک کم (هایپوموبیلیتی) یا عدم هماهنگی در نحوه قرارگیری آنها مختل شود.
- بهترین وضعیت خواب برای کاهش درد مفصل SI چیست؟خوابیدن به پشت معمولاً راحتترین وضعیت است، زیرا فشار کمتری بر لگن وارد میکند. اگر هنگام خوابیدن به پشت باز هم درد دارید، قرار دادن یک بالش کوچک زیر لگن میتواند به تسکین کمک کند. همچنین، خوابیدن به پهلو با قرار دادن بالش بین زانوها برای حفظ تراز ستون فقرات توصیه میشود.
- چگونه میتوان وضعیت میسیونری را برای کاهش درد SI در شریک گیرنده تغییر داد؟شریک گیرنده (پایین) در وضعیت میسیونری میتواند با خم کردن یک پا و قرار دادن آن روی قسمت بیرونی پای شریک، فشار کمتری به مفصل SI خود وارد کند. این تنظیم، به جای صاف و ثابت نگه داشتن کمر، آزادی حرکت کنترلشدهای را فراهم میکند که درد را کاهش میدهد.
- تقویت عضلات کف لگن چه نقشی در مدیریت درد مفصل SI دارد؟عضلات کف لگن نقش حیاتی در ثبات ناحیه لگن، باسن و کمر دارند. انجام تمرینات تقویتی کف لگن میتواند به ایجاد تعادل و ثبات ساختاری کمک کند، که در نتیجه فشار وارده بر مفصل SI کاهش یافته و به مدیریت علائم درد کمک شایانی مینماید.

خلاصه و جمعبندی
مدیریت درد مفصل خاجی-تهیگاهی (SI) نیازمند ترکیبی از درمانها و تنظیمات سبک زندگی است، و تنظیم وضعیتهای خواب و رابطه جنسی نقش مهمی ایفا میکند. خوابیدن به پشت با حمایت بالش زیر لگن و یا خوابیدن به پهلو با بالش بین زانوها میتواند به حفظ تراز ستون فقرات کمک کند. همچنین، اصلاح وضعیتهای جنسی رایج، مانند تغییر در وضعیت میسیونری یا استفاده از وضعیتهای پهلو به پهلو، میتواند تجربه جنسی را با وجود درد SI راحتتر سازد. علاوه بر این، تقویت عضلات کف لگن یک استراتژی مهم برای بهبود ثبات کلی ناحیه لگن و کمر است.
- Chuang CW, Hung SK, Pan PT, Kao MC. Diagnosis and interventional pain management options for sacroiliac joint pain. Ci Ji Yi Xue Za Zhi. 2019;31(4):207–210. Published 2019 Sep 16. doi:10.4103/tcmj.tcmj_54_19
- Weill Cornell Medicine. Sacroiliac joint dysfunction.
- Kiapour A, Joukar A, Elgafy H, Erbulut DU, Agarwal AK, Goel VK. Biomechanics of the sacroiliac joint: Anatomy, function, biomechanics, sexual dimorphism, and causes of pain. Int J Spine Surg. 2020;14(Suppl 1):3-13. Published 2020 Feb 10. doi:10.14444/6077
- Kiapour A, Joukar A, Elgafy H, Erbulut DU, Agarwal AK, Goel VK. Biomechanics of the sacroiliac joint: Anatomy, function, biomechanics, sexual dimorphism, and causes of pain. Int J Spine Surg. 2020;14(Suppl 1):3-13. doi:10.14444/6077
- Weill Cornell Medicine. Why is my sacroiliac joint pain worse at night?
- Yoo WG. Effects of individual strengthening exercises for the stabilization muscles on the nutation torque of the sacroiliac joint in a sedentary worker with nonspecific sacroiliac joint pain. J Phys Ther Sci. 2015;27(1):313-4. doi:10.1589/jpts.27.313
- Jonely H, Brismée JM, Desai MJ, Reoli R. Chronic sacroiliac joint and pelvic girdle dysfunction in a 35-year-old nulliparous woman successfully managed with multimodal and multidisciplinary approach. J Man Manip Ther. 2015;23(1):20-26. doi:10.1179/2042618614Y.0000000086
- https://www.verywellhealth.com/sacroiliac-joint-instability-and-sex-297256
