آنفلوآنزای معده (گاستروانتریت ویروسی) معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، اما برخی درمانهای خانگی میتوانند روند بهبودی را سریعتر کنند. نوشیدن مایعات کافی، استراحت زیاد، و شروع تدریجی مصرف غذا از جمله راهکارهای مؤثر هستند.1
1. هیدراتهماندن
کمآبی بدن زمانی ایجاد میشود که نتوانید مایعات و الکترولیتهای از دسترفته را جبران کنید.1 این وضعیت بهویژه در نوزادان، کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف شایعتر است.2
مایعات مفید برای جلوگیری از کمآبی بدن شامل موارد زیر هستند:1
- آب گوشت
- آبمیوه
- نوشیدنیهای ورزشی حاوی الکترولیت
- آب ساده
برای کودکان و افراد با علائم شدید، استفاده از محلولهای الکترولیتی حاوی گلوکز توصیه میشود، مانند CeraLyte، Naturalyte، Infalyte و Pedialyte.1

Prostock-Studio / Getty Images
2. استراحت کافی
علائم آنفلوآنزای معده معمولاً با استراحت کافی بهطور طبیعی فروکش میکنند.2 خواب کافی به کاهش باکتریها و التهاب کمک میکند. برعکس، کمخوابی ممکن است التهاب را افزایش داده و روند بیماری را تشدید کند.3
3. شروع تدریجی غذاخوردن
با کاهش علائم، میتوانید کمکم به رژیم غذایی بازگردید. غذاهای ساده و شور مانند بیسکویت نمکی به جبران سدیم و تأمین انرژی کمک میکنند.1
غذاهای ملایمی مانند سوپ شفاف یا بلغور جو دوسر ممکن است حالت تهوع را کاهش دهند.4 معمولاً خوردن غذاهای ملایم به مدت ۱ تا ۲ روز بیخطر است.5
4. پرهیز از برخی غذاها
برخی خوراکیها ممکن است علائم آنفلوآنزای معده را بدتر کنند، از جمله:6 7
- الکل
- لبنیات
- نوشیدنیهای کافئینه
- غذاهای تخمیرشده (مثل خیارشور و کلم ترش)
- غذاهای پرچرب (مثل فستفود، غذاهای سرخشده و پیتزا)
- سبزیجات خام یا پرفیبر (مثل کلم، بروکلی و ذرت)
- غذاهای تند یا شیرین
- غلات کامل که فیبر زیادی دارند
5. مصرف دارو
داروهای بدون نسخه ممکن است به بهبود اسهال کمک کنند، ولی برای کودکان یا افرادی با تب یا اسهال خونی توصیه نمیشوند.8 9
ایمودیوم (لوپرامید) با کاهش حرکت روده به درمان اسهال کمک میکند.8 پپتو بیسمول (بیسموت سابسالیسيلات) ممکن است در کاهش اسهال خفیف، گاز معده و تهوع مفید باشد.9
پیش از مصرف این داروها یا تجویز آنها به کودکان، حتماً با پزشک مشورت کنید. این داروها ممکن است برای برخی افراد، از جمله زنان باردار یا شیرده یا مبتلایان به بیماریهای خاص، ایمن نباشند.81
6. استفاده از پروبیوتیکها
پروبیوتیکها میکروبهای زندهای هستند که در دستگاه گوارش یا برخی غذاها وجود دارند. مکملهای پروبیوتیک ممکن است مدت زمان اسهال را کوتاه کنند.10 11
پروبیوتیکهایی که ممکن است در درمان آنفلوآنزای معده مفید باشند شامل Bifidobacterium infantis و Lactobacillus rhamnosus هستند.10 11 پیش از مصرف مکمل پروبیوتیک با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
علائم رایج آنفلوآنزای معده
علائم آنفلوآنزای معده شدت متفاوتی دارند و شامل موارد زیر میشوند:12
- درد یا گرفتگی شکم
- تب
- حالت تهوع یا استفراغ
- اسهال آبکی
کمآبی میتواند در مبتلایان شایع باشد و علائمی مانند موارد زیر ایجاد کند:12
- ادرار تیرهرنگ
- تشنگی شدید یا خشکی دهان
- خستگی یا بیحالی
- سرگیجه یا غش
- چشمهای فرو رفته
- کاهش دفعات ادرار
مدت زمان بیماری
آنفلوآنزای معده بهطور ناگهانی آغاز شده و معمولاً کمتر از یک هفته طول میکشد.13 مدتزمان علائم به نوع ویروس بستگی دارد.
| ویروس | دوره نهفتگی | مدت علائم |
|---|---|---|
| نورویروس | ۱۲–۴۸ ساعت | ۱–۳ روز |
| روتاویروس | ۲ روز | ۳–۸ روز |
| آدنوویروس | ۳–۱۰ روز | ۱–۲ هفته |
| آستروویروس | ۴–۵ روز | ۱–۴ روز |
چه زمانی دیگر مسری نیستید؟
مدت زمان سرایتپذیری به نوع ویروس بستگی دارد. نورویروس بسیار مسری است و در مدفوع افراد حتی پیش از ظهور علائم و تا دو هفته پس از بهبودی وجود دارد.12
چگونه از آنفلوآنزای معده پیشگیری کنیم؟
ویروسها از طریق مدفوع یا استفراغ فرد مبتلا منتقل میشوند. آمادهسازی غذا یا نوشیدنی، دست دادن یا لمس اشیاء بدون شستوشوی دست میتواند بیماری را انتقال دهد.12
مصرف غذا یا نوشیدنی آلوده یا شنا در آب آلوده نیز ممکن است باعث انتقال شود.12
اگرچه همیشه نمیتوان از ابتلا جلوگیری کرد، ولی اقداماتی برای کاهش خطر وجود دارد:2
- تمیز و ضدعفونی کردن سطوح پرتماس
- واکسیناسیون (برخی واکسنها از نوزادان در برابر روتاویروس محافظت میکنند)
- شستوشوی منظم دستها
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد، آنفلوآنزای معده طی چند روز خودبهخود برطرف میشود. اما علائم شدید کمآبی نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارند.12
در صورت بروز علائم شدید زیر، سریعاً با پزشک مشورت کنید:14 12
- مدفوع سیاهرنگ، قیری یا حاوی خون یا چرک
- تغییر در وضعیت ذهنی
- اسهال بیش از دو روز
- تب بالا
- درد شدید شکم یا ناحیه مقعد
- علائم کمآبی (مانند غش، سرگیجه و تپش قلب بالا)
سالمندان، زنان باردار و افراد با سیستم ایمنی ضعیف باید در صورت بروز علائم برای پیشگیری از عوارض شدید به پزشک مراجعه کنند.12
نکات ویژه برای نوزادان و کودکان
در صورتی که نوزاد یا کودک خردسال علائم کمآبی نشان دهد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم شامل بیقراری، گریه بدون اشک و نداشتن پوشک خیس برای بیش از سه ساعت است.15
مروری سریع
با نوشیدن مایعات کافی، استراحت زیاد، و بازگشت تدریجی به رژیم غذایی ساده میتوانید در خانه از آنفلوآنزای معده بهبود یابید. بیشتر افراد طی چند روز بهبود پیدا میکنند.
در صورت تب بالا، علائم شدید یا نشانههای کمآبی، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Treatment of viral gastroenteritis ("stomach flu").
- MedlinePlus. Gastroenteritis.
- Garbarino S, Lanteri P, Bragazzi NL, Magnavita N, Scoditti E. Role of sleep deprivation in immune-related disease risk and outcomes. Commun Biol. 2021;4(1):1304. doi:10.1038/s42003-021-02825-4
- Nemeth V, Pfleghaar N. Diarrhea. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2022.
- Carson RA, Mudd SS, Madati PJ. Clinical practice guideline for the treatment of pediatric acute gastroenteritis in the outpatient setting. J Pediatr Health Care. 2016;30(6):610-616. doi:10.1016/j.pedhc.2016.04.012
- MedlinePlus. Bland diet.
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Eating, diet, & nutrition for viral gastroenteritis ("stomach flu").
- MedlinePlus. Loperamide.
- MedlinePlus. Bismuth subsalicyclate.
- Ansari F, Pashazadeh F, Nourollahi E, Hajebrahimi S, Munn Z, Pourjafar H. A systematic review and meta-analysis: The effectiveness of probiotics for viral gastroenteritis. Curr Pharm Biotechnol. 2020;21(11):1042-1051. doi:10.2174/1389201021666200416123931
- Kluijfhout S, Trieu TV, Vandenplas Y. Efficacy of the probiotic Probiotical confirmed in acute gastroenteritis. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2020;23(5):464-471. doi:10.5223/pghn.2020.23.5.464
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Symptoms & causes of viral gastroenteritis ("stomach flu").
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Definition and facts for viral gastroenteritis ("stomach flu").
- American Academy of Family Physicians. Dehydration.
- MedlinePlus. Dehydration.
- https://www.health.com/condition/digestive-health/stomach-flu-remedies
