کدام گیاهان دارویی می‌توانند به کاهش کلسترول کمک کنند؟

برخی گیاهان دارویی مانند زردچوبه و رزماری ممکن است به کاهش سطح کلسترول خون کمک کنند. با این حال، هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است تا اثرگذاری دقیق آن‌ها بر کلسترول به‌طور قطعی مشخص شود.

روش‌های مختلفی برای کاهش کلسترول LDL یا همان کلسترول «بد» وجود دارد که شامل مصرف داروها، اصلاح سبک زندگی و تغییر الگوی غذایی است.
در کنار این روش‌ها، برخی افراد به استفاده از گیاهان دارویی و مکمل‌های گیاهی برای کمک به کنترل کلسترول علاقه‌مند هستند.

نکته مهم این است که شواهد علمی درباره بسیاری از این گیاهان هنوز محدود است، بنابراین قبل از افزودن هر نوع گیاه دارویی یا مکمل گیاهی به برنامه درمانی، مشورت با پزشک ضروری است.

در این مقاله، گیاهانی معرفی می‌شوند که شواهدی (هرچند محدود) درباره نقش احتمالی آن‌ها در کاهش کلسترول وجود دارد.

دانه و برگ شنبلیله (Fenugreek)

برخی مطالعات نشان داده‌اند که مکمل‌های شنبلیله می‌توانند به کاهش سطح کلسترول خون کمک کنند.

طبق یک متاآنالیز در سال ۲۰۲۰، شواهدی وجود دارد که مصرف شنبلیله می‌تواند در افراد مبتلا به دیابت باعث کاهش کلسترول شود.
با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که برای تأیید قطعی این اثر، مطالعات با کیفیت بالاتر و طراحی دقیق‌تر مورد نیاز است.

شنبلیله حاوی فیبر محلول، ساپونین‌ها و ترکیبات گیاهی فعالی است که می‌توانند جذب کلسترول در روده را کاهش دهند.

عصاره برگ کنگر فرنگی (Artichoke Leaf Extract)

کنگر فرنگی یکی از اجزای رایج رژیم غذایی مدیترانه‌ای است و سال‌هاست که اثر آن بر سلامت قلب مورد توجه پژوهشگران قرار دارد.

یک متاآنالیز در سال ۲۰۱۸ نشان داد که مصرف عصاره برگ کنگر فرنگی با کاهش کلسترول LDL و تری‌گلیسرید مرتبط است.

بر اساس این نتایج، محققان معتقدند که عصاره برگ کنگر فرنگی می‌تواند در کنار درمان‌های دارویی کاهش‌دهنده چربی خون، به‌ویژه در افراد مبتلا به هیپرلیپیدمی (افزایش چربی‌های خون)، مؤثر باشد.

بومادران (Yarrow)

بومادران گیاهی گل‌دار است که از دیرباز در طب سنتی استفاده می‌شود.

برخی شواهد اولیه نشان می‌دهد که این گیاه ممکن است بر متابولیسم چربی‌ها تأثیر بگذارد:

• یک مطالعه در سال ۲۰۱۲ نشان داد که بومادران باعث کاهش کلسترول در جوجه‌های گوشتی شد، اما این نتایج قابل تعمیم مستقیم به انسان نیست.
• یک مطالعه آزمایشگاهی در سال ۲۰۱۹ نشان داد که عصاره بومادران می‌تواند بر لیپیدها اثر بگذارد، هرچند هدف اصلی این مطالعه بررسی کاربرد آن در درمان سرطان پانکراس بود، نه کاهش کلسترول.

در حال حاضر، مطالعات انسانی کافی برای تأیید اثر بومادران بر کاهش کلسترول وجود ندارد.

ریحان مقدس (Holy Basil یا Tulsi)

ریحان مقدس یا تولسی، گیاهی با طعمی کمی تند و تلخ است که هم به‌صورت خام و هم در غذاها مصرف می‌شود.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ روی افراد بالای ۴۰ سال مبتلا به اختلالات متابولیک مشخص شد که مصرف دوزهای بالاتر ریحان مقدس می‌تواند باعث کاهش کلسترول تام و LDL شود.

برای مشاهده این اثر، مصرف حداقل ۱ گرم در روز ضروری بود.
با این حال، محققان اشاره کردند که این اثر کوتاه‌مدت بوده و تأثیر مصرف طولانی‌مدت آن هنوز مشخص نیست.

زنجبیل (Ginger)

زنجبیل یکی از پرکاربردترین گیاهان دارویی در آشپزی آسیایی و طب سنتی است و خواص ضدالتهابی شناخته‌شده‌ای دارد.

در یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز در سال ۲۰۱۸ که ۱۲ مطالعه را بررسی کرد، مشخص شد که مصرف دوزهای پایین زنجبیل (کمتر از ۲ گرم در روز) می‌تواند باعث کاهش تری‌گلیسرید و کلسترول LDL شود.

با این حال، پژوهشگران تأکید کردند که برای اثبات قطعی این اثر، مطالعات با کیفیت بالاتر لازم است.

زردچوبه (Turmeric)

زردچوبه ادویه‌ای پرمصرف در آشپزی خاورمیانه و هند است که ماده فعال آن کورکومین نقش مهمی در خواص ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی دارد.

در یک مطالعه در سال ۲۰۱۷، محققان دریافتند که زردچوبه و کورکومین می‌توانند با بهبود پروفایل چربی خون، خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهند.

با این حال، همچنان به مطالعات گسترده‌تر برای تعیین:

• دوز مناسب
• ایمنی مصرف
• و اثربخشی قطعی

نیاز است.

رزماری (Rosemary)

رزماری نیز ممکن است اثرات مثبتی بر سطح کلسترول داشته باشد.

در یک مطالعه کوچک در سال ۲۰۱۴، افرادی که روزانه ۲، ۵ یا ۱۰ گرم پودر رزماری مصرف کردند، کاهش کلسترول تام را تجربه کردند.

با وجود نتایج امیدوارکننده، به دلیل حجم نمونه محدود، برای نتیجه‌گیری قطعی به تحقیقات بیشتری نیاز است.

پرسش‌های متداول

سریع‌ترین راه طبیعی برای کاهش کلسترول چیست؟

راهکارهای طبیعی شامل:

• مصرف ماهی‌های چرب، مغزها، دانه‌ها، میوه‌ها و سبزیجات
• فعالیت بدنی منظم
• ترک سیگار
• کاهش مصرف الکل

چه نوشیدنی‌هایی می‌توانند به کاهش کلسترول کمک کنند؟

کلسترول را نمی‌توان «شست‌وشو» داد، اما دمنوش زنجبیل ممکن است به کاهش LDL و تری‌گلیسرید کمک کند.

بهترین ویتامین برای کاهش کلسترول چیست؟

برخی ویتامین‌ها و مکمل‌ها مانند:

• نیاسین
• امگا ۳

ممکن است مفید باشند، اما مصرف آن‌ها حتماً باید با نظر پزشک انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت نگرانی درباره سطح کلسترول:

• حتماً با پزشک مشورت کنید
• بدون نظر پزشک مصرف داروهای کاهنده کلسترول را قطع نکنید
• درباره مصرف مکمل‌ها و تداخل احتمالی آن‌ها سؤال بپرسید

جمع‌بندی

برخی گیاهان دارویی مانند زردچوبه، زنجبیل، شنبلیله و رزماری ممکن است در بهبود پروفایل چربی خون نقش داشته باشند، اما شواهد علمی هنوز محدود است.

این گیاهان جایگزین درمان دارویی نیستند و باید به‌عنوان مکمل در کنار اصلاح سبک زندگی و تحت نظر پزشک استفاده شوند.