بیماری پارکینسون با علائم مشخصی همراه است که عمدتاً حرکت را تحت تأثیر قرار میدهند و همچنین بر سایر جنبههای زندگی روزمره اثر میگذارند. این علائم معمولاً بهصورت تدریجی آغاز میشوند و با گذشت زمان شدت مییابند، بهطوریکه هر فرد میتواند ترکیبی متفاوت از این نشانهها را تجربه کند.
به دلیل ماهیت پیشرونده این بیماری، شناسایی زودهنگام نشانهها میتواند نقش تعیینکنندهای در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی بیمار داشته باشد. در ادامه به بررسی ۱۱ نشانه اولیه مهم این بیماری میپردازیم.
۱. لرزش
حدود ۸۰ درصد از افراد مبتلا به پارکینسون دچار لرزش میشوند.¹ این لرزشها معمولاً با نام «لرزش قرصگردان» شناخته میشوند که با فرکانس پایین و دامنهای متغیر همراهاند و اغلب ابتدا در یک دست ظاهر شده و سپس به سمت دیگر بدن گسترش مییابند، هرچند که معمولاً نامتقارن باقی میمانند.
لرزشها بیشتر در ناحیه دست و بازو دیده میشوند، اما میتوانند چانه یا پاها را نیز درگیر کنند. لرزش پارکینسونی از نوع لرزش در حال استراحت است، به این معنا که در زمان حرکت کاهش مییابد اما در حالت ثابت مثل نگهداشتن قاشق ظاهر میشود که میتواند باعث ریختن غذا شود.
۲. سفتی عضلات
یکی از نشانههای شایع بیماری پارکینسون سفتی بدن یا همان سفتی وضعیتی است. این سفتی، مانند لرزش، اغلب از یک سمت بدن آغاز میشود و معمولاً با سمتی که لرزش دارد همزمان است، ولی بهمرور هر دو سمت بدن را درگیر میکند.
حدود ۶۰ درصد از افراد مبتلا به پارکینسون به دلیل سفتی و انقباض عضلات دچار درد میشوند.² این درد معمولاً در عضلات یا مفاصل حس میشود، حتی بدون وجود آسیب مشخصی که بتوان علت آن را توضیح داد.
۳. گامبرداشتن کشیده (راه رفتن کششی)
افرادی که به پارکینسون مبتلا هستند، اغلب بهصورت آهسته راه میروند و پای خود را روی زمین میکشند، بدون آنکه زانوهایشان خم شود یا قدمهای بلندی بردارند. این الگوی حرکتی باعث میشود پاها به سطح زمین نزدیکتر باقی بمانند و احتمال افتادن بیشتر شود.
راه رفتن کششی میتواند به اختلال در تعادل و ناتوانی در آغاز حرکت منجر شود. در مراحل پیشرفتهتر، فرد ممکن است حتی برای برداشتن اولین قدم نیاز به تمرکز و تلاش زیادی داشته باشد.
۴. کندی حرکت
اکثر افراد مبتلا به بیماری پارکینسون دچار کندی در حرکت یا «برادیکینزی» میشوند. این کندی معمولاً از مراحل اولیه بیماری آغاز میشود، اما در بسیاری از موارد تا زمانی که فرد تشخیص پزشکی دریافت نکرده، ممکن است متوجه آن نشود.
کندی حرکات شامل انجام حرکات ساده مثل لباس پوشیدن یا گرفتن اشیاء با سرعت بسیار کم میشود. این موضوع میتواند بهمرور فرد را از انجام کارهای روزمره بازدارد و احساس ناتوانی ایجاد کند.
۵. مشکلات گفتاری
اختلالات گفتاری یکی از علائم رایج بیماری پارکینسون است که بهصورت صدای ضعیف، گاهی بینیدار یا یکنواخت با تلفظ نامشخص ظاهر میشود. گفتار برخی بیماران کند و در برخی دیگر تند و نامفهوم است.
این مشکلات گفتاری معمولاً به دلیل کاهش کنترل عضلات مربوط به صحبتکردن بهوجود میآید. بهمرور، تعامل اجتماعی فرد کاهش مییابد، زیرا دیگران ممکن است نتوانند او را بهخوبی درک کنند.
۶. تغییر در دستخط
دیسگرافیا به تغییر در شیوه نوشتن، از جمله سرعت و روانی نوشتار، اطلاق میشود و در پارکینسون بهصورت میکروگرافیا یا ریزنویسی دیده میشود.³
در میکروگرافیای پارکینسون، نوشتهها بسیار کوچک اما قابلخواندن هستند.⁴ با ادامه نوشتن، اندازه حروف و کلمات کاهش مییابد و تمایل دارند که به سمت پایین کاغذ کج شوند، که این تغییرات بیانگر کاهش کنترل حرکتی ظریف در فرد است.
۷. چهره بیاحساس (صورت ماسکمانند)
یکی از نشانههای قابلتوجه بیماری پارکینسون، کاهش حرکات چهره یا «صورت ماسکمانند» است. فرد ممکن است خودش متوجه این موضوع نشود، اما اطرافیان او تغییر را احساس میکنند، چراکه این حالت باعث میشود فرد بیعلاقه یا بیاحساس بهنظر برسد.
عدم تحرک عضلات صورت میتواند بر ارتباطات اجتماعی فرد اثر بگذارد. دیگران ممکن است حالتهای احساسی فرد را اشتباه تفسیر کنند، درحالیکه او کاملاً درگیر تعاملات است.
۸. بیانگیزگی (آپاتی)
آپاتی یا بیانگیزگی به معنای نداشتن علاقه واقعی به فعالیتهاست و بسیاری از بیماران پارکینسون این حالت را تجربه میکنند. جالب آنکه، بیانگیزگی میتواند یکی از اولین علائم بیماری باشد و پیش از دیگر نشانههای حرکتی ظاهر شود.
این حالت ممکن است با افسردگی اشتباه گرفته شود، اما تفاوت آن در این است که فرد دچار آپاتی احساس ناراحتی یا غم ندارد، بلکه صرفاً بیتفاوت است. این میتواند در شناسایی بیماری و شروع درمان نقش کلیدی داشته باشد.
۹. کاهش پلکزدن
یکی از نشانههای شایع بیماری پارکینسون کاهش در دفعات پلکزدن است. این موضوع باعث میشود فرد طوری بهنظر برسد که در حال زُل زدن است یا نگاه خیره دارد.
کاهش پلکزدن میتواند موجب خشکی چشم و تحریکپذیری قرنیه شود. در بلندمدت، ممکن است فرد به خشکی مزمن چشم و نیاز به درمانهای چشمی دچار شود.
۱۰. خشکی پوست
بسیاری از افراد مبتلا به پارکینسون دچار خشکی و پوستهپوسته شدن پوست، بهویژه در ناحیه پوست سر میشوند. این تغییر ممکن است به دلیل تغییرات سیستم عصبی خودکار بدن باشد که بر عملکرد غدد چربی تأثیر میگذارد.
خشکی پوست ممکن است با خارش یا حساسیت همراه باشد و نیاز به مراقبتهای پوستی منظم داشته باشد. این علامت گاهی جزو اولین نشانههای مشاهدهشده است که توسط فرد نادیده گرفته میشود.
۱۱. مشکلات خواب
اکثریت افراد مبتلا به پارکینسون با مشکل در خوابیدن یا حفظ خواب مواجه میشوند.⁵ این مشکلات ممکن است به صورت بیخوابی شبانه یا خوابآلودگی شدید در طول روز ظاهر شوند.
سندرم پاهای بیقرار و اختلال خواب REM که در آن فرد در خواب حرکات فیزیکی ناشی از رؤیاهایش را انجام میدهد، بسیار رایج هستند. این اختلالات خواب باعث ایجاد خستگی مزمن و کاهش کیفیت زندگی روزمره میشوند.
علائم نادر بیماری پارکینسون
- گریههای غیرقابلتوضیح: پارکینسون میتواند باعث بروز اشکریزیهای غیرارادی شود، معمولاً بهشکل خفیف و بدون دلیل مشخص.
- افت یا نوسان فشار خون: برخی از بیماران دچار افت فشار وضعیتی (OH) میشوند که منجر به سرگیجه، سبکی سر و اختلال در تعادل میگردد.
- فراموشی: نوع خاصی از زوال عقل به نام «زوال عقل زیرقشری» ممکن است در پارکینسون ایجاد شود که با کندی ذهن، دشواری در تصمیمگیری و تغییر شخصیت همراه است.
aldomurillo / Getty Images
تفاوت علائم در مردان و زنان
مردان معمولاً با مشکلات شناختی شدیدتری در بیماری پارکینسون مواجه هستند و علائمی مانند خشکی حرکت، آبریزش دهان و خمشدگی ستون فقرات در آنها بارزتر است.⁶
در مقابل، زنان بیشتر دچار خستگی، افسردگی، سندرم پای بیقرار، درد و لرزش میشوند و همچنین در معرض خطر بالاتری برای زمینخوردن قرار دارند.
علائم پیشرفته و عوارض در مراحل نهایی
- قامت خمیده
- انجماد عضلات
- مشکلات بلع
- اختلال تعادل
- یبوست و احتباس ادرار
- نوسانات احساسی
- دیسکینزی
- توهم
از دست دادن حس بویایی
از دست رفتن تدریجی حس بویایی در پارکینسون شایع است، اگرچه بیماریهای دیگر نیز میتوانند چنین اثری داشته باشند.⁹ این تغییر بهطور آهسته رخ میدهد و بسیاری از افراد تا بروز علائم دیگر متوجه آن نمیشوند.
تغییر در بویایی ممکن است یکی از اولین علائم مغفولمانده باشد که میتواند سالها قبل از بروز لرزش یا سفتی عضلات ظاهر شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر دچار علائمی مانند لرزش، سفتی عضلات، مشکلات تعادلی، فراموشی یا اختلال خواب شدهاید، لازم است با یک پزشک مشورت کنید. این نشانهها ممکن است ناشی از بیماری پارکینسون یا شرایط دیگر باشند و ارزیابی پزشکی دقیق نیاز دارند.
درمان زودهنگام میتواند تأثیر زیادی در کنترل پیشرفت بیماری و ارتقای کیفیت زندگی داشته باشد، بنابراین تعلل در مراجعه به پزشک توصیه نمیشود.
نکات کلیدی
- لرزشهای «قرصگردان» در حالت استراحت یکی از علائم اصلی پارکینسون هستند.
- سفتی، راه رفتن کششی، کندی حرکت، و تغییر در گفتار و نوشتار از دیگر علائم شایع بیماریاند.
- با مشاهده هرگونه نشانه احتمالی پارکینسون، مراجعه به پزشک بهترین راه برای تشخیص زودهنگام و کنترل مؤثر بیماری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- American Parkinson’s Disease Association. Tremors in Parkinson’s.
- Young Blood MR, Ferro MM, Munhoz RP, Teive HA, Camargo CH. Classification and characteristics of pain associated with Parkinson's disease. Parkinsons Dis. 2016;2016:6067132. doi:10.1155/2016/6067132
- Pinto S, Velay JL. Handwriting as a marker for PD progression: a shift in paradigm. Neurodegener Dis Manag. 2015;5(5):367-9. doi:10.2217/nmt.15.29
- Letanneux, A, Danna, J, Velay, JL, Viallet, F, Pinto, S. From micrographia to Parkinson’s disease dysgraphia. Mov Disord. 2014;29:1467-1475. doi:10.1002/mds.25990
- Ylikoski A, Martikainen K, Sieminski M, Partinen M. Sleeping difficulties and health-related quality of life in Parkinson's disease. Acta Neurol Scand. 2017;135(4):459-468. doi:10.1111/ane.12620
- Cerri S, Mus L, Blandini F. Parkinson’s disease in women and men: What’s the difference? J Parkinsons Dis. 9(3):501-515.. doi:10.3233%2FJPD-191683
- Pandey S, Srivanitchapoom P. Levodopa-induced dyskinesia: clinical features, pathophysiology, and medical management. Ann Indian Acad Neurol. 2017;20(3):190-198. doi:10.4103/aian.AIAN_239_17
- Diederich NJ, Fénelon G, Stebbins G, Goetz CG. Hallucinations in Parkinson disease. Nat Rev Neurol. 2009;5(6):331-42. doi:10.1038/nrneurol.2009.62
- Haehner A, Hummel T, Reichmann H. A clinical approach towards smell loss in parkinson’s disease. Journal of Parkinson’s Disease. 2014;4(2):189-195. doi:10.3233/jpd-130278
- https://www.verywellhealth.com/parkinsons-symptoms-11780324
Additional Reading
- Ozturk EA, Gundogdu I, Kocer B, Comoglu S, Cakci A. Chronic pain in Parkinson's disease: Frequency, characteristics, independent factors, and relationship with health-related quality of life. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation. 2016; 30(1):101-108. doi:10.3233/BMR-160720
- Pagonabarraga J, Kulisevsky J. Apathy in Parkinson's disease. Int Rev Neurobiol. 2017;133:657-678. doi:10.1016/bs.irn.2017.05.025
- Schapira AHV, Chaudhuri KR, Jenner P. Non-motor features of Parkinson disease. Nat Rev Neurosci. 2017;18(8):509. doi:10.1038/nrn.2017.62
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
