گلیسین یکی از اسیدهای آمینه طبیعی در بدن است که نقشهای حیاتی در عملکرد مغز، خواب و سلامت متابولیک دارد. تحقیقات اخیر نشان میدهد که مصرف مکملهای گلیسین میتواند کیفیت خواب را بهبود دهد، خطر بیماریهای قلبی را کاهش دهد و از عملکرد شناختی و متابولیسم بدن پشتیبانی کند. هرچند هنوز شواهد علمی برای برخی از این اثرات در حال گسترش است، اما یافتههای کنونی نویدبخش هستند.
۱. گلیسین چگونه خواب شما را بهبود میبخشد
مطالعات نشان دادهاند که مصرف گلیسین پیش از خواب میتواند کیفیت خواب را افزایش دهد، بهویژه در افرادی که از بیخوابی یا اختلالات خواب رنج میبرند¹. این اسید آمینه با کاهش دمای مرکزی بدن به القای حس خوابآلودگی و تداوم خواب کمک میکند.
در یک مطالعه، افرادی که سه گرم گلیسین پیش از خواب مصرف کرده بودند، خواب عمیقتر و احساس خستگی کمتری در روز بعد گزارش کردند². همچنین ترکیب گلیسین با مکملهایی مانند منیزیم، تریپتوفان و ال-تیانین، زمان خواب را افزایش داده و خوابآلودگی صبحگاهی را کاهش داده است³.

۲. حمایت از سلامت قلب با گلیسین
گلیسین دارای خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی است که میتواند از آسیب سلولی جلوگیری کرده و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش دهد⁴. این ترکیب به بهبود عملکرد عروق و پیشگیری از سختی و تنگی شریانها کمک میکند⁵.
برخی شواهد نشان دادهاند که گلیسین ممکن است از طریق بهبود سیگنالدهی نیتریک اکسید در بدن، جریان خون را افزایش و فشار خون را کاهش دهد⁶. در مطالعهای مشاهده شد افرادی که سطح گلیسین خون بالاتری داشتند، خطر سکته قلبی کمتری داشتند و پروفایل چربی خون آنها مطلوبتر بود⁷.
۳. نقش گلیسین در کنترل دیابت نوع ۲
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، حساسیت به انسولین کاهش مییابد که موجب افزایش قند خون میشود⁸. تحقیقات اولیه نشان داده است که گلیسین میتواند حساسیت بدن به انسولین را بهبود بخشد و استفاده از گلوکز به عنوان منبع انرژی را افزایش دهد³.
در نتیجه، گلیسین ممکن است به کاهش سطح قند خون کمک کند و از تجمع چربی جلوگیری نماید⁹. با این حال، هنوز شواهد کافی برای توصیه قطعی مصرف گلیسین در بیماران دیابتی وجود ندارد و پیروی از برنامه درمانی پزشک ضروری است.
۴. کاربرد گلیسین در درمان اسکیزوفرنی
برخی پژوهشها حاکی از آن است که گلیسین میتواند به عنوان درمان کمکی در بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی مؤثر باشد¹⁰. این ترکیب در ترکیب با داروهای ضدروانپریشی میتواند علائمی مانند انزوا و بیعلاقگی اجتماعی را بهبود بخشد.
با این حال، گلیسین تأثیری بر علائم مثبت اسکیزوفرنی مانند توهم یا هذیان نشان نداده است¹¹. بنابراین، بیماران باید تنها با مشورت پزشک و بدون تغییر خودسرانه داروهای تجویزی از گلیسین استفاده کنند.
۵. تأثیر گلیسین بر عملکرد ذهن و حافظه
مصرف مکمل گلیسین میتواند عملکرد شناختی و حافظه کوتاهمدت را بهبود بخشد¹². شواهد نشان میدهد که این اثر در افرادی با کاهش حافظه مرتبط با سن بیشتر مشاهده میشود.
در مطالعات محدود، افرادی که به مدت ۲۴ هفته روزانه مقدار کمی گلیسین مصرف کردند، بهبود قابلتوجهی در تمرکز و عملکرد شناختی نشان دادند³. با این حال، پژوهشهای گستردهتری برای تأیید این نتایج مورد نیاز است.
نحوه مصرف گلیسین
گلیسین به صورت مکمل خوراکی در قالب کپسول یا پودر محلول در دسترس است. بسیاری از افراد ترجیح میدهند آن را همراه غذا یا پیش از خواب مصرف کنند تا از بروز ناراحتی گوارشی جلوگیری شود³.
دوز مصرفی معمول بین ۳ تا ۶ گرم در روز است و مصرف آن تا ۲۴ هفته ایمن گزارش شده است³. توصیه میشود دستورالعمل روی بسته یا نظر پزشک را رعایت کنید.
ایمنی و عوارض احتمالی
گلیسین در دوزهای معمول برای بزرگسالان سالم ایمن تلقی میشود³. با این حال، اطلاعات کافی درباره مصرف طولانیمدت یا استفاده در دوران بارداری و شیردهی وجود ندارد، بنابراین بهتر است در این دوران از آن پرهیز شود¹³.
از آنجا که مکملها تحت نظارت مستقیم سازمان غذا و داروی آمریکا نیستند، کیفیت محصولات ممکن است متفاوت باشد. توصیه میشود از مکملهایی با برچسبهای معتبر مانند NSF، USP یا ConsumerLab استفاده شود تا از خلوص و ایمنی آن اطمینان حاصل گردد.
تداخلات دارویی
گلیسین ممکن است با داروی ضدروانپریشی کلوزاپین (Clozaril) تداخل داشته و اثربخشی آن را کاهش دهد¹⁴. در یک مطالعه کوچک، مصرف همزمان این دو ماده موجب تشدید علائم اسکیزوفرنی شد³.
بنابراین، در صورت مصرف هرگونه دارو، پیش از افزودن گلیسین به رژیم خود با پزشک مشورت کنید تا از تداخلات احتمالی پیشگیری شود.
منابع غذایی حاوی گلیسین
گلیسین به طور طبیعی در منابع پروتئینی مانند گوشت، ماهی، مرغ، لبنیات، حبوبات و عدس وجود دارد³. همچنین، مصرف مکملهای کلاژن نیز میتواند میزان گلیسین دریافتی بدن را افزایش دهد.
مصرف بیش از حد گلیسین
محدودیت مشخصی برای حداکثر دوز گلیسین تعیین نشده است، اما مصرف تا ۹ گرم در روز به مدت سه روز ایمن گزارش شده است¹³. توجه داشته باشید که رژیم غذایی معمولی نیز حدود ۲ گرم گلیسین از طریق غذاهای غنی از پروتئین فراهم میکند.
عوارض جانبی احتمالی
گلیسین معمولاً بدون عارضه جدی تحمل میشود، اما در برخی افراد ممکن است عوارض خفیفی مانند خوابآلودگی، تهوع، مدفوع نرم یا ناراحتی معده ایجاد کند³¹³. در صورت بروز علائم مداوم، مصرف مکمل باید متوقف و با پزشک مشورت شود.
سؤالات متداول
آیا گلیسین برای همه مناسب است؟
گلیسین برای بیشتر بزرگسالان سالم ایمن است، اما در افراد باردار، شیرده یا مبتلا به بیماریهای مزمن باید با احتیاط مصرف شود و نیاز به مشورت پزشک دارد.
چه زمانی بهترین زمان مصرف گلیسین است؟
مصرف گلیسین پیش از خواب میتواند بیشترین تأثیر را بر بهبود کیفیت خواب داشته باشد. با این حال، مصرف آن همراه غذا نیز ممکن است جذب و تحمل گوارشی بهتری داشته باشد.
آیا گلیسین باعث افزایش وزن میشود؟
خیر، گلیسین تأثیری در افزایش وزن ندارد و حتی میتواند با بهبود استفاده از گلوکز در بدن، به تنظیم متابولیسم کمک کند.
آیا میتوان گلیسین را با سایر مکملها مصرف کرد؟
بله، گلیسین اغلب با مکملهایی مانند منیزیم یا ال-تیانین ترکیب میشود تا اثر آرامبخش و بهبود خواب را تقویت کند، اما پیش از مصرف ترکیبی باید با پزشک مشورت شود.
آیا گلیسین میتواند جایگزین داروهای خوابآور باشد؟
گلیسین ممکن است در بهبود خواب مؤثر باشد، اما جایگزین داروهای تجویزی نیست. در موارد بیخوابی مزمن، باید علت اصلی بررسی و درمان تخصصی انجام شود.
نتیجهگیری
گلیسین یک اسید آمینه ساده اما قدرتمند است که میتواند کیفیت خواب، عملکرد قلب و کارکرد ذهنی را بهبود بخشد. شواهد علمی فعلی استفاده از آن را در دوزهای پایین برای کوتاهمدت ایمن میدانند. با این حال، برای اثبات اثرات طولانیمدت آن به تحقیقات بیشتری نیاز است. پیش از افزودن هر مکملی به برنامه روزانه، مشورت با پزشک یا متخصص تغذیه توصیه میشود تا از ایمنی و سازگاری آن با وضعیت سلامت فرد اطمینان حاصل شود.
- Razak MA, Begum PS, Viswanath B, Rajagopal S. Multifarious beneficial effect of nonessential amino acid, glycine: A review. Oxid Med Cell Longev. Oxid Med Cell Longev. 2022;2022:9857645. doi:10.1155/2022/9857645
- Soh J, Raventhiran S, Lee JH, et al. The effect of glycine administration on the characteristics of physiological systems in human adults: A systematic review. Geroscience. 2024;46(1):219-239. doi:10.1007/s11357-023-00970-8
- Aguayo-Cerón KA et al. Glycine: The smallest anti-inflammatory micronutrient. Int J Mol Sci. 2023;24(14):11236. doi:10.3390/ijms241411236
- American Heart Association. Inflammation and heart disease.
- Tan HC, Hsu JW, Tai ES, et al. The impact of obesity-associated glycine deficiency on the elimination of endogenous and exogenous metabolites via the glycine conjugation pathway. Front Endocrinol (Lausanne). 2024;15:1343738. doi:10.3389/fendo.2024.1343738
- Biswas S, Hilser JR, Woodward NC, et al. Effect of genetic and dietary perturbation of glycine metabolism on atherosclerosis in humans and mice. medRxiv [Preprint]. 2023:2023.12.08.23299748. doi:10.1101/2023.12.08.23299748
- Kiani AK, Bonetti G, Medori MC, et al. Dietary supplements for improving nitric-oxide synthesis. J Prev Med Hyg. 2022;63(2 Suppl 3):E239-E245. doi:10.15167/2421-4248/jpmh2022.63.2S3.2766
- Grajeda-Iglesias C, Aviram M. Specific amino acids affect cardiovascular diseases and atherogenesis via protection against macrophage foam cell formation: Review article. Rambam Maimonides Med J. 2018;9(3):e0022. doi:10.5041/RMMJ.10337
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Type 2 diabetes.
- Yan-Do R, MacDonald PE. Impaired "glycine"-mia in type 2 diabetes and potential mechanisms contributing to glucose homeostasis. Endocrinology. 2017;158(5):1064-1073. doi:10.1210/en.2017-00148
- National Institute of Mental Health. Schizophrenia.
- Correll CU, Schooler NR. Negative symptoms in schizophrenia: A review and clinical guide for recognition, assessment, and treatment. Neuropsychiatr Dis Treat. 2020;16:519-534. doi:10.2147/NDT.S225643
- NatMed. Glycine. In: NatMed. NatMed; 2023.
- McCutcheon RA, Krystal JH, Howes OD. Dopamine and glutamate in schizophrenia: biology, symptoms and treatment. World Psychiatry. 2020;19(1):15-33. doi:10.1002/wps.20693
- https://www.health.com/glycine-benefits-8651753
