۹ کمبود مواد مغذی رایج در مصرف‌کنندگان داروهای GLP-1 مثل اوزمپیک

داروهایی مانند اوزمپیک و ویگووی که به دسته آگونیست‌های GLP-1 تعلق دارند، به‌دلیل اثربخشی در کاهش وزن و درمان دیابت، محبوبیت زیادی پیدا کرده‌اند. این داروها با کند کردن سرعت حرکت غذا در دستگاه گوارش و کمک به سرکوب اشتها عمل می‌کنند¹. متخصصان هشدار می‌دهند که کاهش قابل توجه در میزان غذا خوردن، می‌تواند به معنای دریافت کمتر مواد مغذی ضروری نیز باشد.

این کمبودهای تغذیه‌ای می‌توانند در درازمدت برای سلامتی فرد مشکلاتی ایجاد کنند. در ادامه، ۹ مورد از کمبودهای تغذیه‌ای کلیدی که باید در طول مصرف داروهای GLP-1 به آن‌ها توجه ویژه شود، به‌طور کامل شرح داده شده‌اند.

۱. پروتئین

تحقیقات نشان می‌دهند که افراد تحت درمان با داروهای GLP-1 اغلب پروتئین کافی مصرف نمی‌کنند؛ پروتئین یک درشت‌مغذی حیاتی است که برای ساخت و ترمیم بافت‌های بدن ضروری است¹. اهمیت پروتئین در طول دوره‌های کاهش وزن سریع، زمانی که هم چربی و هم عضله از دست می‌رود، بسیار بیشتر می‌شود. اگر در دوران پیش از یائسگی یا یائسگی هستید، سطح تستوسترون پایینی دارید، تمرین مقاومتی انجام نمی‌دهید یا بیشتر روز را می‌نشینید، دریافت پروتئین کافی اهمیت دوچندان پیدا می‌کند².

متخصصان عموماً توصیه می‌کنند که بزرگسالان روزانه حدود ۱.۲ گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن را هدف قرار دهند و این مقدار در طول کاهش وزن تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلوگرم افزایش می‌یابد. به عنوان مثال، اگر فردی ۹۰ کیلوگرم وزن داشته باشد، باید حدود ۱۰۹ گرم پروتئین در روز مصرف کند¹. منابع خوب پروتئین شامل لوبیا، عدس و گوشت‌های کم‌چرب مانند مرغ کبابی هستند. پودرهای پروتئین و مکمل‌ها نیز می‌توانند به پر کردن هرگونه شکاف تغذیه‌ای کمک کنند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۲. ویتامین D

بسیاری از بزرگسالان در سراسر جهان ویتامین D کافی دریافت نمی‌کنند، اما این مشکل در افرادی که داروهای GLP-1 مصرف می‌کنند، می‌تواند جدی‌تر باشد. بر اساس یک مطالعه در سال ۲۰۲۵، کمبود ویتامین D در میان مصرف‌کنندگان GLP-1، از حدود ۷.۵ درصد در ۶ ماه اول شروع دارو، به ۱۳.۶ درصد پس از ۱۲ ماه افزایش یافته است³. ویتامین D برای استخوان‌های قوی و عضلات سالم ضروری است و دریافت کافی آن هنگام کاهش عضله و استخوان در طول کاهش وزن، حیاتی است⁴.

بدن شما در مواجهه با نور خورشید ویتامین D تولید می‌کند و منابع غذایی خوب آن شامل ماهی قزل‌آلا، ماهی آزاد و برخی قارچ‌ها هستند. اگر پزشک تشخیص دهد که شما دچار کمبود هستید، ممکن است مصرف مکمل را توصیه نماید.

۳. کلسیم

مصرف‌کنندگان داروهای GLP-1 ممکن است دچار کمبود کلسیم نیز باشند که دلیل منطقی آن این است که جذب کلسیم نیاز به ویتامین D دارد؛ ویتامین D نیز اغلب در این افراد کمبود دارد. یک مطالعه نشان داد که به‌طور متوسط، مصرف‌کنندگان GLP-1 روزانه حدود ۸۶۳ میلی‌گرم کمبود کلسیم دارند (در حالی که مقدار توصیه‌شده روزانه (RDA) کلسیم ۱,۳۰۰ میلی‌گرم است)¹. کلسیم برای فرآیندهای حیاتی مانند استخوان‌های قوی، لخته شدن خون و عملکرد عضلات ضروری است⁵. منابع غذایی خوب کلسیم شامل محصولات لبنی، سبزیجات برگ سبز و پنیر است.

۴. آهن

آهن یکی دیگر از مواد مغذی است که مصرف‌کنندگان GLP-1 ممکن است آن را به اندازه کافی دریافت نکنند. همان مطالعه نشان داد که این افراد به‌طور متوسط روزانه ۱۲.۱ میلی‌گرم کمبود آهن دارند (در حالی که مقدار توصیه‌شده روزانه ۱۸ میلی‌گرم است)¹. آهن یک ماده معدنی ضروری و جزء اصلی هموگلوبین است؛ هموگلوبین پروتئینی است که اکسیژن را از ریه‌ها به سایر نقاط بدن حمل می‌کند⁶. پایین بودن سطح آهن می‌تواند منجر به کم‌خونی شده که علائمی مانند ریزش مو، تنگی نفس و سرگیجه را در پی خواهد داشت. غذاهای غنی از آهن شامل گوشت، غذاهای دریایی و عدس هستند.

۵. منیزیم

منیزیم نیز ماده مغذی دیگری است که در مصرف‌کنندگان GLP-1 کمبود آن مشاهده می‌شود. تحقیقات حاکی از آن است که این افراد به‌طور متوسط روزانه ۲۶۶ میلی‌گرم کمبود منیزیم دارند (مقدار توصیه‌شده روزانه آن ۴۲۰ میلی‌گرم است)¹. این ماده معدنی نقش بزرگی در حفظ سلامت اعصاب، استخوان‌ها، عضلات و سطوح قند خون ایفا می‌کند⁷. برای افزایش دریافت منیزیم، می‌توانید غذاهایی مانند غلات کامل، آجیل، اسفناج و آووکادو را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

۶. پتاسیم

یکی از کمبودهای شایع در بین مصرف‌کنندگان GLP-1، کمبود پتاسیم است. پتاسیم یک ماده معدنی ضروری است که به‌عنوان یک الکترولیت عمل کرده و برای تعادل مایعات، عملکرد سالم اعصاب و عضلات حیاتی است. در حالی که مقدار توصیه‌شده روزانه پتاسیم ۴,۷۰۰ میلی‌گرم است، محققان دریافتند که افراد تحت درمان با GLP-1 به‌طور متوسط روزانه ۲,۱۸۶ میلی‌گرم پتاسیم کمتر دریافت می‌کنند¹. محصولات سویا، سبزیجات و میوه‌ها منابع خوبی از پتاسیم هستند⁸.

۷. ویتامین‌های A، C و E

مصرف داروهای GLP-1 ممکن است دریافت برخی ویتامین‌های کلیدی را دشوار سازد. تحقیقات نشان می‌دهد که به‌طور متوسط، افراد تحت این درمان‌ها در ویتامین‌های A، C و E دچار کمبودهای زیر هستند:

ویتامین A: کمبود ۵۶۰ میکروگرم (مقدار توصیه‌شده: ۹۰۰ میکروگرم)⁹
ویتامین C: کمبود ۵۱ میلی‌گرم (مقدار توصیه‌شده: ۹۰ میلی‌گرم)¹⁰
ویتامین E: کمبود ۹.۶ میلی‌گرم (مقدار توصیه‌شده: ۱۵ میلی‌گرم)¹¹

ویتامین‌های A و E محلول در چربی هستند، به این معنی که بهترین جذب آن‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که همراه با مقداری چربی غذایی مصرف شوند؛ بنابراین، وعده‌های غذایی کم‌چرب ممکن است جذب این ویتامین‌ها را کاهش دهند¹². منابع خوب ویتامین A شامل هویج و سیب‌زمینی شیرین، غذاهای غنی از ویتامین C شامل کلم بروکلی و فلفل دلمه‌ای و منابع خوب ویتامین E شامل آجیل و اسفناج هستند.

۸. فیبر

بیشتر افراد در دنیا فیبر کافی دریافت نمی‌کنند و استفاده از GLP-1 می‌تواند احتمال کمبود آن را بیشتر کند¹³. دریافت فیبر کافی در طول مصرف این داروها اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا یبوست یک عارضه جانبی شایع این داروها است و فیبر از هضم سالم حمایت می‌کند¹⁴. هدف‌گذاری برای دریافت حداقل ۲۸ گرم فیبر روزانه از طریق غذاهایی مانند میوه‌ها، سبزیجات و آجیل توصیه می‌شود¹⁵.

۹. آب

حفظ آب بدن (هیدراتاسیون) به همان اندازه مهم است، زیرا کم‌آبی می‌تواند یبوست را که یک مشکل مکرر برای مصرف‌کنندگان GLP-1 است، بدتر کند. تحقیقات نشان می‌دهند که بسیاری از کاربران GLP-1 دچار کم‌آبی هستند که این امر احتمالاً ناشی از کمبود آب و سطح پایین الکترولیت‌ها است¹⁴. اگر از داروهای GLP-1 استفاده می‌کنید، مصرف ۲ تا ۳ لیتر مایعات در روز را هدف قرار دهید و غذاهای غنی از آب مانند هندوانه و خیار را در رژیم غذایی خود بگنجانید.

تشخیص کمبود تغذیه‌ای

نشانه‌های رایج کمبودهای تغذیه‌ای می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

خستگی
ریزش بیش از حد مو
پوسته‌پوسته شدن یا خارش پوست
کبودی غیرمعمول
ضعف در بهبود زخم
بی‌حسی
تغییرات در ناخن و مو
هوس‌های غذایی
افزایش گرسنگی
تغییرات خلقی
اختلال در تمرکز و هماهنگی عضلات

اگر این علائم را تجربه می‌کنید، با پزشک خود در مورد بررسی سطح خون مشورت نمایید. همچنین توصیه می‌شود در صورت امکان به یک متخصص تغذیه مراجعه کنید؛ متخصص تغذیه می‌تواند مصرف روزانه مولتی‌ویتامین را به‌ویژه اگر روزانه کمتر از ۱۲۰۰ کالری مصرف می‌کنید، گروه‌های غذایی اصلی را حذف می‌کنید یا به سرعت وزن از دست می‌دهید، پیشنهاد نماید.

سؤالات متداول

آیا مصرف مولتی‌ویتامین برای همه مصرف‌کنندگان GLP-1 ضروری است؟

در حالی که مصرف مولتی‌ویتامین یک راه حل جایگزین آسان به نظر می‌رسد، ضروری بودن آن برای همه افراد یکسان نیست. اگر رژیم غذایی فردی حاوی طیف وسیعی از غذاهای کامل و مغذی باشد، ممکن است نیاز به مکمل نداشته باشد. با این حال، با توجه به کاهش اشتها و دریافت کالری، بسیاری از پزشکان مصرف یک مولتی‌ویتامین با مواد معدنی کامل را به‌عنوان یک بیمه تغذیه‌ای برای جبران کمبودهای احتمالی توصیه می‌کنند.

چگونه می‌توانم بدون افزایش کالری، پروتئین بیشتری دریافت کنم؟

برای افزایش دریافت پروتئین بدون افزایش قابل توجه کالری، باید بر منابع پروتئین کم‌چرب و بدون چربی تمرکز کنید. این منابع شامل پودرهای پروتئین (مانند وی یا گیاهی)، سفیده تخم مرغ، سینه مرغ بدون پوست، ماهی، عدس، لوبیا و ماست یونانی بدون چربی هستند. ترکیب پروتئین با هر وعده غذایی و میان‌وعده، به رسیدن به هدف پروتئین روزانه کمک می‌کند.

کمبود آب بدن در مصرف‌کنندگان GLP-1 چقدر جدی است؟

کمبود آب بدن می‌تواند در مصرف‌کنندگان GLP-1 جدی باشد، زیرا علاوه بر تشدید یبوست، می‌تواند به دلیل کاهش الکترولیت‌ها ناشی از کاهش مصرف غذا و مایعات، باعث سرگیجه، خستگی شدید و حتی نیاز به مراقبت‌های پزشکی شود. برای جلوگیری از کم‌آبی، لازم است مصرف آب و سایر مایعات الکترولیتی غیرقندی به‌طور مداوم و آگاهانه افزایش یابد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: