۱. پودر تارتار چیست؟
قبل از پرداختن به کاربرد پودر تارتار در رژیم کتوژنیک، ابتدا باید ببینیم که کرم یا پودر تارتار دقیقاً چه مادهای است.
اگرچه ممکن است روی بستهبندی محصول، عبارت کرم تارتار (Cream of Tartar) نوشته شده باشد، اما ماهیت آن به شکل پودر است. این محصول، یک ماده خشک، پودری و اسیدی است که به صورت طبیعی از فرآیند تخمیر انگور برای تولید شراب به دست میآید. نام علمی آن بی تارتارات پتاسیم (Potassium Bitartrate) است که با نامهای مستعار هیدروژن تارتارات پتاسیم یا اسید تارتاریک نیز شناخته میشود.
۲. تارتار چه کاربردهایی دارد؟
این پودر در قنادی، شیرینیپزی و صنایع غذایی کاربردهای فراوانی دارد.

۲.۱. تثبیتکننده سفیده تخممرغ
افزودن مقدار کمی تارتار هنگام هم زدن سفیده تخممرغ (حدود $1/8$ قاشق چایخوری در هر سفیده)، سرعت ایجاد کف را به طور قابل توجهی افزایش میدهد. همچنین به تثبیت ساختار سفیده کمک کرده و باعث تشکیل حبابهای هوای ریزتر و پایدارتر میشود. این امر به ویژه در تهیه مرنگ، ماکارون و کیکهای شیفون اهمیت دارد.
۲.۲. جایگزین جوش شیرین و مایه خمیر
پودر تارتار هنگامی که با جوش شیرین ترکیب میشود، با تولید گاز دی اکسید کربن، به یک ماده عملآورنده (مایه خمیر یا Baking Powder) تبدیل میشود که باعث پف کردن محصولات پخته شده در فر میشود.
نکته کاربردی: اگر بیکینگ پودر شما تمام شده است، میتوانید $1/4$ قاشق چایخوری جوش شیرین به اضافه $1/2$ قاشق چایخوری کرم تارتار را جایگزین ۱ قاشق چایخوری بیکینگ پودر کنید. این ترکیب یک مایه خمیر قوی و مؤثر ایجاد میکند.
۳. نقش پودر تارتار در رژیم کتوژنیک
در رژیم کتوژنیک، یکی از دغدغههای اصلی، تأمین الکترولیتهای حیاتی است. پودر تارتار به دلیل ویژگیهای تغذیهای خود، میتواند در این زمینه مفید باشد.
۳.۱. تأمین پتاسیم و الکترولیتها
از آنجا که پودر تارتار فاقد کربوهیدرات است، مصرف آن در رژیم کتوژنیک مجاز شمرده میشود. مهمترین مزیت آن در رژیم کتو، محتوای بالای پتاسیم آن است. هر قاشق چایخوری پودر تارتار حاوی حدود ۵۰۰ میلیگرم پتاسیم است. این مقدار میتواند بخش قابل توجهی از نیاز بدن به پتاسیم را به عنوان یک الکترولیت ضروری در این رژیم برآورده کند.
توجه: در روزهای اولیه رژیم کتوژنیک، بدن آب و سدیم بیشتری دفع میکند که به دنبال آن، دفع سایر الکترولیتها از جمله پتاسیم نیز افزایش مییابد. تأمین کافی این ماده به پیشگیری از علائم “آنفولانزای کتو” کمک میکند.
۳.۲. کمک به تعادل اسید و باز
اسید تارتاریک (عنصر اصلی پودر تارتار) یک اسید ضعیف است. پتاسیم موجود در آن میتواند به حفظ تعادل ظریف اسید و باز (pH) بدن کمک کند. حفظ این تعادل برای جلوگیری از اسیدی شدن بیش از حد خون، به ویژه در شرایط کتوز، حائز اهمیت است.
۴. آیا پودر تارتار مستقیماً باعث لاغری میشود؟
برخی از افراد، به ویژه کسانی که در ابتدای مسیر رژیم کتو هستند، تصور میکنند که پودر تارتار به خودی خود عاملی برای کاهش وزن و لاغری است.
باید بدانید که پودر تارتار به تنهایی باعث کاهش وزن نمیشود. دلیل اصلی تأکید بر مصرف آن در رژیمهای محدودکننده کربوهیدرات مانند کتوژنیک، صرفاً برای تأمین یک ماده مغذی ضروری یعنی پتاسیم است. این رژیم کتوژنیک است که با وارد کردن بدن به وضعیت کتوز و استفاده از چربی به عنوان منبع اصلی سوخت، مسبب کاهش وزن اصلی است.
۴.۱. نقش پتاسیم در کاهش وزن
اگرچه پودر تارتار چربیسوز نیست، اما تأمین پتاسیم کافی از طریق آن به صورت غیرمستقیم از روند کاهش وزن حمایت میکند. پتاسیم برای عملکرد صحیح عضلات و تنظیم تعادل مایعات در بدن ضروری است. کمبود الکترولیتها میتواند منجر به خستگی، گرفتگی عضلانی و کاهش انرژی شود که این موارد پیروی از رژیم را سخت کرده و به طور بالقوه روند کاهش وزن را کُند میکنند.
