مصرف روزانه تنها یک سوسیس یا نوشابه میتواند در طول زمان، احتمال ابتلا به مشکلات جدی سلامتی را بهطور چشمگیری افزایش دهد
یک مطالعه جدید نشان داده است که حتی مقادیر بسیار کم از گوشتهای فرآوریشده، نوشیدنیهای شیرینشده با شکر، یا چربیهای ترانس میتوانند خطر ابتلا به بیماریهای تهدیدکننده زندگی را افزایش دهند. این یافتهها بسیار هشداردهنده هستند زیرا نشان میدهند که حتی مصرف یک عدد هاتداگ یا یک قوطی نوشابه در روز، میتواند احتمال بروز بیماریهای مزمن را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
کارشناسان تغذیه به شدت توصیه میکنند که مصرف این گروه از مواد غذایی تا حد ممکن محدود شود. زیرا شواهد علمی تازه منتشرشده در مجله Nature Medicine نشان میدهد که حتی مصرف کمتر از یک نوار بیکن یا کمتر از یک نوشابه در روز، با افزایش خطر دیابت نوع ۲، سرطان روده بزرگ، و بیماری قلبی ایسکمیک ارتباط دارد.
Audrey Patsiga / Getty Images
مقدار ایمن برای مصرف این مواد غذایی چقدر است؟
تا پیش از این، چندین مطالعه به ارتباط میان گوشتهای فرآوریشده، نوشیدنیهای شیرینشده، و چربیهای ترانس با بیماریهای مزمن اشاره کرده بودند، اما تعداد کمی بررسی کرده بودند که دقیقاً چه میزان از این مواد بیخطر است. پژوهش جدید نشان میدهد که حتی مقادیر بسیار کم این مواد نیز میتواند منجر به پیامدهای جدی شود.
محققان دریافتند که کاهش هرچه بیشتر مصرف این سه گروه غذایی میتواند به شکل قابلتوجهی از خطر بیماریهای مرگبار بکاهد. به گفته دکتر مککِیل مانتگومری، متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه TCU، “بسیار مهم است که این نوع مواد غذایی را بهصورت منظم مصرف نکنیم، بهویژه به شکل روزانه.”
مقادیر بسیار کم این مواد نیز خطر بیماری را افزایش میدهد
برای بررسی میزان اثرگذاری این مواد در افزایش خطر بیماری، پژوهشگران بیش از ۶۰ مطالعه پیشین را تحلیل کردند که ارتباط این سه دسته غذایی با دیابت نوع ۲، سرطان روده بزرگ، و بیماری قلبی ایسکمیک را بررسی کرده بودند. در تمامی این مطالعات، مصرف بیشتر این گروهها با افزایش قابلتوجه خطر بیماریهای مزمن همراه بود.
بهطور خاص، حتی مصرف مقادیر اندک از این مواد غذایی خطر را افزایش میدهد، و هرچه میزان مصرف بیشتر باشد، ریسک نیز بالاتر میرود. به عنوان مثال، مصرف تنها ۰/۶ تا ۵۷ گرم گوشت فرآوریشده در روز (یعنی چیزی بین یک لقمه تا پنج ورق بیکن) با ۱۱٪ افزایش خطر دیابت نوع ۲ و ۷٪ افزایش خطر سرطان روده بزرگ مرتبط بود.
آمار دقیقتر مصرف و ارتباط با بیماری
- مصرف ۵۰ گرم گوشت فرآوریشده در روز (معادل یک عدد هاتداگ) با ۳۰٪ افزایش خطر دیابت نوع ۲ و ۲۶٪ افزایش احتمال سرطان کولورکتال مرتبط است.
- مصرف روزانه ۱/۵ تا ۳۹۰ گرم نوشیدنی شیرینشده (حدود یک نوشابه ۱۲ اونسی) با ۸٪ افزایش خطر دیابت نوع ۲ و اندکی افزایش خطر بیماری قلبی ایسکمیک همراه است.
- مصرف چربیهای ترانس که بین ۰/۲۵ تا ۲/۵۶ درصد کالری روزانه را تشکیل میدهند، با ۳٪ افزایش خطر بیماری قلبی ایسکمیک مرتبط است.
چرا این مواد غذایی تا این حد مضر هستند؟
هنوز کاملاً مشخص نیست که چرا این مواد غذایی با بیماریهای مزمن در ارتباط هستند، اما دانشمندان چندین فرضیه مطرح کردهاند. به گفته مانتگومری، این مواد با افزایش التهاب و استرس اکسیداتیو در بدن مرتبط هستند، دو عاملی که هر دو در بروز دیابت و بیماری قلبی نقش دارند.
با این حال، عوامل متعدد دیگری نیز احتمالاً در این ارتباط نقش دارند که باید بهطور دقیقتر بررسی شوند. در ادامه، به توضیح دقیقتری از تأثیر هر یک از این سه گروه غذایی میپردازیم.
گوشتهای فرآوریشده
گوشتهایی نظیر هاتداگ، سوسیس و کالباس حاوی مقادیر بالایی از چربی، چربی اشباع، و سدیم هستند. مصرف بیش از حد آنها میتواند سطح چربی خون را تغییر دهد، کلسترول را افزایش دهد و فشار خون را بالا ببرد که همگی از عوامل خطر بیماریهای قلبی هستند.
علاوه بر این، روشهای فرآوری این گوشتها مانند دودیکردن، نمکسود کردن و پخت در دمای بالا باعث تولید ترکیبات مضر میشود. برخی از این ترکیبات خاصیت سرطانزایی دارند و میتوانند به DNA آسیب وارد کنند.
نوشیدنیهای شیرینشده با شکر
مصرف مکرر نوشیدنیهای قندی میتواند منجر به اضافهوزن یا چاقی شود که از عوامل اصلی خطر بیماری قلبی هستند. طبق گفته ربکا بلیک، متخصص تغذیه، کالریهایی که از نوشیدنیها دریافت میکنیم، حس سیری ایجاد نمیکنند و همین امر باعث مصرف کالری بیشتر از نیاز بدن میشود.
همچنین تحقیقات نشان دادهاند که قندهای افزوده میتوانند تعادل میکروبیوتای روده را بههم بزنند و تنوع باکتریهای مفید را کاهش دهند. این مسئله میتواند جذب مواد مغذی را مختل کند، التهاب را تحریک کند و منجر به اختلالات متابولیک شود.
چربیهای ترانس
چربیهای ترانس که به محصولات بستهبندیشده مانند کیک، بیسکویت، پیتزای یخزده و کراکرها افزوده میشوند، برای بهبود طعم و بافت استفاده میشوند. این چربیها میتوانند سطح LDL (کلسترول بد) را افزایش و سطح HDL (کلسترول خوب) را کاهش دهند.
هر یک از این تغییرات بهتنهایی با بیماری قلبی مرتبط هستند، اما ترکیب آنها خطر بیماری قلبی را بهمراتب بیشتر میکند. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند از مصرف مواد غذایی حاوی چربیهای ترانس بهشدت پرهیز شود.
چه مقدار از این مواد واقعاً بیشازحد است؟
دانشمندان بهتازگی در حال درک دقیقتر از میزان ایمن مصرف این مواد غذایی هستند. با این حال، بهطور کلی توصیه میشود که مصرف این مواد غذایی بهحداقل برسد تا از عوارض احتمالی در بلندمدت پیشگیری شود.
به گفته مانتگومری، “مصرف بیشازحد هر چیز بهطور کلی مضر است.” سازمان جهانی بهداشت نیز توصیه میکند که افرادی که گوشت مصرف میکنند، مصرف گوشت فرآوریشده را برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ، محدود کنند.
چه میزان مصرف قابلقبول است؟
به گفته بلیک، اگر واقعاً تمایل به مصرف این مواد دارید، مصرف یک تا دو بار در ماه میتواند رویکردی واقعبینانه باشد. همین توصیه برای نوشیدنیهای شیرینشده با شکر نیز صدق میکند.
مانتگومری نیز میافزاید که اگر در طول روز فیبر و پروتئین کافی دریافت میکنید، میزان کالری مصرفیتان را کنترل میکنید، و چربی و قند را در اغلب روزها محدود میسازید، مصرف گاهبهگاه یک عدد هاتداگ یا نوشابه شیرینشده مشکلی نخواهد داشت.
بهجای این مواد، چه بخوریم؟
برای کاهش خطر ناشی از مصرف گاهبهگاه مواد غذایی فرآوریشده، پیروی از یک رژیم غذایی سالم بسیار اهمیت دارد. انجمن قلب آمریکا توصیه میکند که مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، مرغ، ماهی و مغزها را جایگزین گوشتهای فرآوریشده و تنقلات مضر کنید.
همچنین بهجای نوشابه یا قهوههای شیرینشده، نوشیدن آب با لیمو یا آب گازدار بدون قند را انتخاب کنید. به گفته بلیک، “با کاهش تدریجی مصرف قند، تمایل بدن به طعم شیرین نیز کاهش مییابد.”
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Haile D, Harding KL, McLaughlin SA, et al. Health effects associated with consumption of processed meat, sugar-sweetened beverages and trans fatty acids: a Burden of Proof study. Nat Med. Published online June 30, 2025. doi:10.1038/s41591-025-03775-8
- Srour B, Fezeu LK, Kesse-Guyot E, et al. Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: prospective cohort study (NutriNet-Santé). BMJ. 2019;365:l1451. doi:10.1136/bmj.l1451
- Santarelli RL, Pierre F, Corpet DE. Processed meat and colorectal cancer: a review of epidemiologic and experimental evidence. Nutr Cancer. 2008;60(2):131-144. doi:10.1080/01635580701684872
- Chazelas E, Pierre F, Druesne-Pecollo N, et al. Nitrites and nitrates from food additives and natural sources and cancer risk: results from the NutriNet-Santé cohort. Int J Epidemiol. 2022;51(4):1106-1119. doi:10.1093/ije/dyac046
- Huang L, Li W, Lu Y, Ju Q, Ouyang M. Iron metabolism in colorectal cancer. Front Oncol. 2023;13:1098501. doi:10.3389/fonc.2023.1098501
- Satokari R. High intake of sugar and the balance between pro- and anti-inflammatory gut bacteria. Nutrients. 2020;12(5):1348. doi:10.3390/nu12051348
- American Heart Association. Trans fats.
- World Health Organization: International Agency for Research on Cancer. Cancer: carcinogenicity of the consumption of red meat and processed meat.
- https://www.health.com/processed-meats-sugary-drinks-chronic-disease-11773398
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
