یک مطالعه جدید نشان میدهد که رژیم غذایی میتواند عامل اصلی در افزایش نرخ چاقی در کشورهای توسعهیافته باشد. این یافتهها چالش جدی برای دیدگاه سنتی است که کمتحرکی را مهمترین علت چاقی میدانست. همچنین، نتایج پژوهش به درک بهتر مکانیسمهای فیزیولوژیک مصرف انرژی در بدن کمک میکند.
نکات کلیدی
- انسانها در سراسر جهان، صرفنظر از سبک زندگی یا میزان فعالیت، تقریباً کالری روزانه مشابهی مصرف میکنند.
- مدل «محدودیت مصرف انرژی روزانه» نشان میدهد که بدن سقف مشخصی برای انرژی مصرفی دارد.
- دسترسی آسان به کالری و غذاهای فوقفرآوریشده احتمالاً نقش بزرگتری در چاقی نسبت به کمتحرکی ایفا میکند.
Tanja Ivanova / Getty Images
چرا نرخ چاقی در کشورهای صنعتی بیشتر است؟
چاقی در میان مردم کشورهای توسعهیافته بهطور قابل توجهی شایعتر از جوامع شکارچی-گردآورنده یا دامدار است. پیشتر، بسیاری از متخصصان سلامت، سبک زندگی کمتحرک را علت اصلی این تفاوت میدانستند. با این حال، مطالعات جدید نشان میدهد که عوامل تغذیهای، بهویژه مصرف بالای غذاهای پرکالری و فرآوریشده، تأثیر بیشتری دارند.
یافتههای مطالعه منتشر شده در PNAS
این تحقیق با استفاده از دادههای بیش از ۴,۰۰۰ بزرگسال از ۳۴ جمعیت مختلف در جهان انجام شد. محققان دریافتند که کارمندان اداری آمریکایی تقریباً به همان اندازه کالری میسوزانند که کشاورزان سیبری، باغداران بولیوی یا شکارچیان تانزانیا. این موضوع حتی پس از استانداردسازی اندازه بدن برای مقایسه منصفانه نیز ثابت ماند.
چرا مردم کشورهای صنعتی انرژی کمتری در حالت استراحت میسوزانند؟
دکتر آماندا مکگراسکی، نویسنده ارشد مطالعه، توضیح میدهد که افراد در کشورهای ثروتمند بهطور متوسط انرژی پایه کمتری مصرف میکنند. یکی از فرضیات این است که سیستم ایمنی در جوامعی با مراقبت پزشکی بهتر، کمتر درگیر مبارزه با عفونتها میشود، بنابراین نیاز کمتری به مصرف انرژی پایه دارد. این تفاوت میتواند بخشی از علت نرخ بالاتر چاقی در این کشورها باشد.
مدل محدودیت مصرف انرژی روزانه
این مدل که توسط پژوهشگرانی همچون هرمن پونتزر و ایمی لوک توسعه یافته، بیان میکند که بدن انسان برای مصرف کالری روزانه سقفی دارد. حتی افراد بسیار فعال نیز معمولاً در یک بازه محدود کالری میسوزانند. این یافته نشان میدهد که فعالیت بدنی شدید لزوماً به معنای مصرف انرژی بسیار بالاتر در طولانیمدت نیست.
چگونه بدن انرژی را بازتوزیع میکند؟
یک نظریه این است که بدن برای حفظ سقف مصرف انرژی، فعالیتهای دیگر مانند پاسخ ایمنی یا رشد را کاهش میدهد. به همین دلیل، دوندههای ماراتن ممکن است در روز مسابقه انرژی زیادی مصرف کنند اما در روزهای بعد این میزان کاهش مییابد. این پدیده میتواند توضیح دهد که چرا تمرینات سنگین همیشه منجر به کاهش وزن پایدار نمیشوند.
نقش پررنگ رژیم غذایی در چاقی
دسترسی آسان به کالری، بهویژه از غذاهای فوقفرآوریشده، عامل کلیدی در افزایش چربی بدن در کشورهای صنعتی است. دکتر مکگراسکی تأکید میکند که بسیاری از افراد بیش از حد نیاز بدن کالری دریافت میکنند و این مازاد بهصورت چربی ذخیره میشود. این یافته با اصول انرژی تعادل (Energy Balance) در علم تغذیه همخوانی دارد.
کیفیت غذا و تأثیر آن بر ذخیره چربی
پژوهشگران تغذیه بررسی میکنند که آیا کیفیت دو غذای با کالری برابر میتواند بر میزان چربیگیری تأثیر بگذارد یا خیر. برخی معتقدند که غذاهای فوقفرآوریشده کالریهایی با قابلیت جذب بالاتر فراهم میکنند. این امر باعث میشود مصرف زیاد این غذاها راحتتر از مصرف کالری مشابه از منابع طبیعی باشد.
ورزش مهم است، اما کافی نیست
دکتر جف هوروویتز، استاد دانشگاه میشیگان، میگوید که ورزش برای سلامت کلی حیاتی است اما بدون کنترل رژیم غذایی نمیتواند ابزار مؤثری برای کاهش وزن باشد. او یادآوری میکند که خوردن یک وعده پرکالری مانند بیگمک، سیبزمینی سرخ کرده و نوشابه بسیار آسانتر از سوزاندن همان مقدار کالری با دویدن ۲۰ کیلومتر است. این مقایسه نشان میدهد که مدیریت رژیم غذایی نقش اول را در کنترل وزن دارد.
نتیجهگیری
این مطالعه نشان میدهد که کمتحرکی ممکن است نقش کمتری از آنچه تصور میشد در ایجاد چاقی داشته باشد. در حالی که فعالیت بدنی برای حفظ سلامت عمومی مهم است، رژیم غذایی متعادل احتمالاً مهمترین عامل پیشگیری از اضافهوزن است. سیاستهای بهداشت عمومی باید هم بر بهبود کیفیت رژیم غذایی و هم بر تشویق فعالیت بدنی تمرکز کنند.
بخش علمی تکمیلی: پیشگیری و سیاستگذاری
برای کاهش نرخ چاقی، راهکارهایی مانند محدودیت تبلیغ غذاهای فوقفرآوریشده، آموزش تغذیه سالم در مدارس و ایجاد محیطهای غذایی سالم توصیه میشود. همچنین، تحقیقات آینده باید بر تعامل بین ژنتیک، متابولیسم و کیفیت غذا تمرکز کنند. این رویکرد میتواند منجر به راهکارهای شخصیسازیشده در پیشگیری و درمان چاقی شود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- McGrosky A, Luke A, Arab L, et al. Energy expenditure and obesity across the economic spectrum. Proc Natl Acad Sci. 2025;122 (29) e2420902122. doi:10.1073/pnas.2420902122 (2025).
- Pontzer H, Durazo-Arvizu R, Dugas LR et al. Constrained total energy expenditure and metabolic adaptation to physical activity in adult humans. Curr Biol. 2016;26(3):410-7. doi:10.1016/j.cub.2015
- Best AW, McGrosky A, Swanson Z, et al. Total energy expenditure and nutritional intake in continuous multiday ultramarathon events. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2023;33(6):342-348. doi:10.1123/ijsnem.2023-0063
- Stensel DJ. How can physical activity facilitate a sustainable future? Reducing obesity and chronic disease. Proc Nutr Soc. 2023;82(3):286-297. doi:10.1017/S0029665123002203
- Cleven L, Krell-Roesch J, Nigg CR, Woll A. The association between physical activity with incident obesity, coronary heart disease, diabetes and hypertension in adults: a systematic review of longitudinal studies published after 2012. BMC Public Health. 2020;20(1):726. doi:10.1186/s12889-020-08715-4
- https://www.verywellhealth.com/obesity-risk-diet-vs-exercise-11782834
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
