در میان تمام اعدادی که پزشک شما در یک معاینه معمول ثبت میکند — مانند فشار خون، کلسترول، دمای بدن و… — شاخص توده بدنی یا BMI یکی از مواردی است که اغلب بیشتر در ذهن باقی میماند.
BMI عددی است که بر اساس قد و وزن محاسبه میشود و به پزشک کمک میکند تا تشخیص دهد آیا شما در محدوده وزن نرمال، اضافه وزن، چاقی یا کموزنی قرار دارید. این شاخص هرچند ساده و رایج است، اما بحثبرانگیز نیز بوده و مخالفان و موافقان جدی دارد.
به گفته دکتر «آنیشا آبراهام»، رئیس موقت بخش پزشکی نوجوانان و جوانان در بیمارستان کودکان ملی آمریکا، هیچ ابزار کاملاً بینقصی برای سنجش سلامت وجود ندارد و BMI تنها یکی از ابزارهای اندازهگیری است که در کنار شاخصهایی مانند فشار خون، قند خون و سایر فاکتورها، بخشی از پازل کلی سلامت را تشکیل میدهد. درصد چربی بدن نیز از شاخصهای مهمتر است، اما اندازهگیری آن نسبت به BMI پیچیدهتر و پرهزینهتر است. از دیدگاه علمی، ترکیب این معیارها میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت سلامت فرد ارائه دهد.
چرا از BMI استفاده میشود؟
BMI به دلیل سرعت، سادگی، و رایگان بودن، بهطور گسترده در ارزیابی خطرات احتمالی سلامت آینده فرد استفاده میشود. این شاخص در ابتدا برای بررسی وضعیت سلامت جمعیتهای بزرگ طراحی شده بود و نه لزوماً ارزیابی دقیق سلامت فردی. به گفته دکتر «ویلیام یانسی» از دانشکده پزشکی دانشگاه دوک، BMI در مقیاسهای جمعیتی میتواند ابزار مناسبی برای شناسایی الگوهای خطر باشد، بهخصوص که کاربرد آن در بین پزشکان بسیار رایجتر از روشهای دیگر است.
Getty Images
محدودههای BMI و روش محاسبه
برای محاسبه BMI، وزن خود را بر حسب کیلوگرم بر قد خود به توان دو (بر حسب متر) تقسیم کنید. در سیستم امپریال، وزن (پوند) تقسیم بر قد (اینچ به توان دو) و سپس ضرب در عدد 703 میشود. مراکزی مانند CDC ابزار آنلاین برای محاسبه آسان این شاخص ارائه کردهاند. بر اساس تعریف CDC:
- BMI کمتر از ۱۸٫۵: کموزنی
- ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹: وزن طبیعی
- ۲۵ تا ۲۹٫۹: اضافهوزن
- ۳۰ و بالاتر: چاقی
این دستهبندیها میتوانند راهنمایی اولیه برای ارزیابی خطرات بالقوه سلامت باشند، اما تفسیر دقیقتر باید با توجه به سایر عوامل سلامتی انجام شود.
اهمیت و محدودیتهای BMI
برخی متخصصان معتقدند آگاهی از BMI مفید است، زیرا کاهش یا افزایش آن به محدوده سالم میتواند خطر بروز بیماریها و هزینههای درمانی آینده را کاهش دهد. اما عدهای دیگر بر این باورند که نباید بیش از حد بر این شاخص تکیه کرد. BMI میزان چربی بدن را بهطور مستقیم اندازهگیری نمیکند، بلکه وزن کلی را میسنجد. بنابراین یک ورزشکار عضلانی ممکن است بر اساس BMI در محدوده اضافهوزن یا حتی چاقی قرار گیرد، در حالی که درصد چربی بدن او پایین است.
همچنین، محل تجمع چربی بسیار مهم است. چربی احشایی (اطراف اندامهای داخلی) بهویژه در ناحیه شکم، با افزایش خطر دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی، مشکلات کیسه صفرا و برخی سرطانها همراه است. از این رو، پزشکان توصیه میکنند علاوه بر BMI، شاخصهایی مانند اندازه دور کمر نیز بررسی شود.
دور کمر: شاخصی دقیقتر برای برخی خطرات
تحقیقات نشان دادهاند که اندازه دور کمر، شاخص بهتری برای پیشبینی خطراتی مانند فشار خون بالا، قند خون بالا و اختلالات چربی خون نسبت به BMI است. برای زنان، دور کمر کمتر از ۸۸ سانتیمتر (۳۵ اینچ) و برای مردان کمتر از ۱۰۲ سانتیمتر (۴۰ اینچ) بهعنوان محدوده سالم در نظر گرفته میشود. تجمع چربی در ناحیه شکم حتی در افراد با BMI نرمال نیز میتواند خطرساز باشد.
تأثیر تمرکز بیش از حد بر BMI بر سلامت روان
تأکید بیش از حد بر BMI ممکن است به افزایش برچسبزنی وزنی و کاهش عزت نفس منجر شود. دکتر آبراهام اشاره میکند که بیماران جوانی داشته که پس از شنیدن اینکه BMI بالایی دارند، دچار اختلالات خوردن و مشکلات تصویر بدنی شدهاند. از این رو، باید ارزیابی سلامت بهصورت جامع و بدون ایجاد فشار روانی غیرضروری انجام شود.
خطرات مرتبط با BMI بالا
چاقی (BMI ≥ 30) با افزایش شش برابری خطر دیابت نوع ۲، افزایش فشار خون، افزایش خطر مرگ ناشی از بیماری قلبی و همچنین افزایش احتمال ابتلا به افسردگی (۳۲٪ بیشتر نسبت به وزن نرمال) همراه است. البته این ارتباطها پیچیدهاند و عوامل دیگری مانند سیگار کشیدن، مصرف الکل، افزایش سریع وزن و عوامل ژنتیکی نیز نقش دارند.
خطرات مرتبط با BMI پایین
کموزنی (BMI
جمعبندی و توصیههای پایانی
BMI شاخصی ساده و مفید برای غربالگری اولیه است، اما نباید بهتنهایی معیار سلامت فرد قرار گیرد. داشتن سبک زندگی سالم شامل تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم و مراقبتهای پیشگیرانه، نقش مهمتری نسبت به یک عدد در جدول BMI دارد. برخی شواهد حتی نشان میدهند که در گروههای خاص، داشتن کمی اضافهوزن میتواند اثر محافظتی بر سلامت داشته باشد. هدف اصلی باید ایجاد و حفظ عادات سالم باشد، نه صرفاً دستیابی به یک عدد خاص در محاسبات BMI.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Is BMI an Accurate Measure of Health? Cleveland Clinic. January 6, 2022.
- Adult BMI Calculator. Centers for Disease Control and Prevention. June 26, 2024.
- Body Mass Index Table. National Heart, Lung, and Blood Institute.
- Body Mass Index: Considerations for Practitioners. Centers for Disease Control and Prevention.
- Abdominal Fat and What to Do About It. Harvard Health Publishing. July 19, 2024.
- Assessing Your Weight and Health Risk. National Heart, Lung, and Blood Institute.
- Tran TTN et al. The Importance of Waist Circumference and Body Mass Index in Cross-Sectional Relationships With Risk of Cardiovascular Disease in Vietnam. PLoS One. May 29, 2018.
- Landi F et al. Body Mass Index Is Strongly Associated With Hypertension: Results From the Longevity Check-Up 7+ Study. Nutrients. December 13, 2018.
- Schnurr MT et al. Obesity, Unfavourable Lifestyle and Genetic Risk of Type 2 Diabetes: A Case-Cohort Study. Diabetologia. April 15, 2020.
- Khan SS et al. Association of Body Mass Index With Lifetime Risk of Cardiovascular Disease and Compression of Morbidity. JAMA Cardiology. April 1, 2018.
- Pereira-Miranda E et al. Overweight and Obesity Associated With Higher Depression Prevalence in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. Journal of the American College of Nutrition. March–April 2017.
- Nuttall FQ. Body Mass Index: Obesity, BMI, and Health: A Critical Review. Nutrition Today. May–June 2015.
- Emmer C et al. The Association Between Weight Stigma and Mental Health: A Meta-Analysis. Obesity Reviews. January 2020.
- Bhaskaran K et al. Association of BMI With Overall and Cause-Specific Mortality: A Population-Based Cohort Study of 3.6 Million Adults in the UK. Lancet Diabetes & Endocrinology. December 2018.
- Zeiler M et al. Psychopathological Symptoms and Well-Being in Overweight and Underweight Adolescents: A Network Analysis. Nutrients. November 16, 2021.
- Fryar CD et al. Prevalence of Underweight Among Adults Aged 20 and Over: United States, 1960–1962 Through 2017–2018. Centers for Disease Control and Prevention. 2020.
- Chen Y et al. Associations of BMI and Waist Circumference With All-Cause Mortality: A 22-Year Cohort Study. Obesity. April 2019.
- https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/bmi/your-bmi-normal-how-body-weight-can-affect-your-health/
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
