قهوه چه تأثیری بر سلامت استخوان دارد؟ آنچه پژوهش‌ها نشان می‌دهند

اگر هر روز قهوه می‌نوشید، احتمالاً این سؤال برایتان مطرح شده که کافئین چه تأثیری بر استخوان‌ها دارد. نگرانی درباره قهوه و پوکی استخوان تا حد زیادی به این موضوع برمی‌گردد که کافئین می‌تواند دفع کلسیم از طریق ادرار را اندکی افزایش دهد.

اما شواهد موجود نشان نمی‌دهند که مصرف متعادل قهوه به‌طور مشخص باعث ضعیف شدن استخوان‌ها شود. یک مطالعه جدید در زنان ۶۵ ساله و بالاتر نیز همین تصویر کلی را نشان داد؛ در عین حال، مصرف بسیار زیاد قهوه با تراکم استخوان پایین‌تر ارتباط داشت، هرچند این یافته به معنی اثبات اثر مستقیم قهوه نیست.

مطالعه جدید درباره قهوه و تراکم استخوان چه نشان داد؟

این مطالعه که در مجله Nutrients منتشر شده، رابطه مصرف قهوه و چای را با تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) بررسی کرد.

پژوهشگران از اطلاعات بیش از ۹۷۰۰ زن ۶۵ ساله و بالاتر در مطالعه Study of Osteoporotic Fractures استفاده کردند و مصرف قهوه و چای و تغییرات تراکم استخوان آن‌ها را طی حدود ۱۰ سال بررسی کردند.

نتیجه کلی این بود که مصرف متعادل قهوه ارتباط معناداری با تراکم استخوان در لگن یا گردن استخوان ران نداشت.

اما در افرادی که بیش از ۵ فنجان قهوه در روز مصرف می‌کردند، ارتباطی با تراکم استخوان پایین‌تر مشاهده شد.

نکته مهم این است که این مطالعه نمی‌تواند ثابت کند که قهوه باعث کاهش تراکم استخوان شده است.

همچنین زنانی که چای مصرف می‌کردند، به‌طور متوسط تراکم استخوان لگن اندکی بالاتری داشتند؛ اما اختلاف آن‌قدر کوچک بود که از نظر بالینی برای یک فرد، اهمیت قابل‌توجهی نداشت.

چرا نمی‌توان گفت قهوه مستقیماً استخوان‌ها را ضعیف می‌کند؟

این پژوهش یک مطالعه مشاهده‌ای بود. یعنی پژوهشگران عادات افراد را در داده‌های موجود بررسی کردند و آن‌ها را به‌طور تصادفی به مصرف مقدار مشخصی قهوه اختصاص ندادند.

بنابراین نمی‌توان از چنین مطالعه‌ای رابطه علت و معلولی را نتیجه گرفت.

افرادی که مقدار زیادی قهوه مصرف می‌کنند ممکن است از جهات دیگری نیز با افراد کم‌مصرف متفاوت باشند؛ برای مثال:

• میزان فعالیت بدنی
• مصرف سیگار
• مصرف الکل
• وزن بدن
• دریافت کلسیم
• دریافت ویتامین D
• سایر عادات غذایی و سبک زندگی

همچنین مقدار قهوه بر اساس گزارش خود افراد ثبت شده بود و تفاوت در اندازه فنجان، روش دم‌آوری، مقدار واقعی کافئین و موادی که به قهوه اضافه می‌شد به‌طور کامل در نظر گرفته نشده بود.

به همین دلیل، یافته مربوط به مصرف بیش از پنج فنجان در روز باید بیشتر به‌عنوان یک سیگنال قابل بررسی در پژوهش‌های آینده دیده شود، نه اثبات اینکه قهوه موجب پوکی استخوان می‌شود.

کافئین چگونه ممکن است با استخوان ارتباط داشته باشد؟

یکی از مکانیسم‌های مطرح این است که کافئین می‌تواند دفع کلسیم از طریق ادرار را اندکی افزایش دهد.

از نظر تئوری، اگر این افزایش دفع کلسیم به‌طور مداوم با دریافت ناکافی کلسیم همراه باشد، ممکن است در بلندمدت برای سلامت استخوان اهمیت پیدا کند.

اما این موضوع به معنای آن نیست که هر فنجان قهوه باعث «از دست رفتن کلسیم استخوان» می‌شود. در فردی که دریافت کافی کلسیم دارد، این اثر کوچک احتمالاً اهمیت بسیار کمتری خواهد داشت.

بنابراین مسئله اصلی فقط مقدار قهوه نیست؛ کل وضعیت تغذیه‌ای فرد اهمیت دارد.

آیا اگر قهوه می‌نوشید باید آن را کنار بگذارید؟

برای بیشتر افراد سالمی که قهوه را در حد متعادل مصرف می‌کنند، شواهد فعلی دلیل روشنی برای حذف قهوه به‌منظور محافظت از استخوان‌ها ارائه نمی‌کنند.

پژوهش‌های قبلی درباره رابطه قهوه با سلامت استخوان نتایج کاملاً یکسانی نداشته‌اند، اما شواهد موجود نشان نمی‌دهند که مصرف متعادل قهوه به‌طور کلی برای استخوان‌ها مضر باشد.

در مقابل، اگر فردی به‌طور منظم بیش از پنج فنجان قهوه در روز مصرف می‌کند، یافته این مطالعه می‌تواند دلیلی برای بازنگری در میزان مصرف باشد؛ البته نه به این دلیل که ثابت شده قهوه استخوان‌ها را ضعیف می‌کند.

همچنین باید توجه داشت که نتایج این مطالعه مستقیماً قابل تعمیم به همه افراد نیست، زیرا شرکت‌کنندگان آن زنان ۶۵ ساله و بالاتر بودند. وضعیت استخوان به عواملی مانند سن، جنسیت و وضعیت یائسگی نیز وابسته است.

برای محافظت از استخوان‌ها روی چه چیزهایی تمرکز کنیم؟

اگر هدف شما حفظ تراکم و استحکام استخوان است، بهتر است به جای تمرکز افراطی بر قهوه، عوامل مهم‌تر و شناخته‌شده‌تر را در اولویت قرار دهید:

کلسیم کافی دریافت کنید

لبنیات، ماهی‌های دارای استخوان نرم مانند ساردین، برخی سبزیجات و غذاهای غنی‌شده می‌توانند منابع مناسبی از کلسیم باشند.

مکمل کلسیم برای همه افراد ضروری نیست و در بسیاری از موارد، تأمین نیاز از طریق رژیم غذایی رویکرد مناسبی است.

دریافت ویتامین D را جدی بگیرید

ویتامین D برای جذب و متابولیسم کلسیم اهمیت دارد. وضعیت و نیاز به مکمل باید با توجه به شرایط فردی، دریافت غذایی و در صورت لزوم آزمایش خون ارزیابی شود.

پروتئین کافی مصرف کنید

سلامت استخوان فقط به کلسیم وابسته نیست. دریافت مناسب پروتئین نیز برای حفظ ساختار استخوان و همچنین توده عضلانی اهمیت دارد؛ به‌ویژه در سنین بالاتر که حفظ قدرت عضلات می‌تواند به کاهش خطر زمین‌خوردن نیز کمک کند.

فعالیت بدنی داشته باشید

تمرین‌های تحمل وزن و مقاومتی از مهم‌ترین فعالیت‌ها برای حمایت از سلامت استخوان و عضله هستند.

پیاده‌روی، بالا رفتن از پله‌ها و تمرینات قدرتی، بسته به شرایط فرد، می‌توانند در برنامه فعالیت بدنی قرار بگیرند.

سیگار نکشید

مصرف سیگار از عوامل شناخته‌شده مرتبط با سلامت نامطلوب استخوان است و ترک آن فواید متعددی برای سلامت عمومی نیز دارد.

اگر پوکی استخوان دارید، داستان کمی متفاوت است

اگر فردی پوکی استخوان، سابقه شکستگی ناشی از پوکی استخوان یا خطر بالای شکستگی دارد، بهتر است مصرف کافئین را جدا از سایر عوامل غذایی بررسی نکند.

در این شرایط، ارزیابی کلی دریافت کلسیم، ویتامین D و پروتئین، فعالیت بدنی، وزن بدن، داروها، عوامل خطر شکستگی و در صورت لزوم تراکم استخوان اهمیت بیشتری دارد.

در چنین شرایطی، تصمیم درباره مقدار مناسب کافئین نیز بهتر است متناسب با وضعیت کلی فرد انجام شود.

جمع‌بندی

قهوه در مقادیر متعادل، بر اساس شواهد فعلی، ارتباط مشخصی با کاهش تراکم استخوان نشان نداده است. مطالعه جدید در زنان ۶۵ ساله و بالاتر، تنها در مصرف بسیار زیاد، یعنی بیش از پنج فنجان در روز، ارتباطی با تراکم استخوان پایین‌تر مشاهده کرد؛ اما چون مطالعه مشاهده‌ای بود، نمی‌توان گفت قهوه علت این کاهش بوده است.

بنابراین برای سلامت استخوان، حذف قهوه برای بیشتر افراد سالم اولویت اصلی نیست. دریافت کافی کلسیم، ویتامین D و پروتئین، فعالیت بدنی و تمرینات تحمل وزن و مقاومتی و پرهیز از سیگار اهمیت بیشتری دارند.

اگر مصرف قهوه بسیار زیاد است یا فرد در معرض خطر بالای پوکی استخوان و شکستگی قرار دارد، بررسی الگوی غذایی و سبک زندگی به‌صورت جامع، منطقی‌تر از تمرکز صرف بر یک نوشیدنی است.