قرار گرفتن در معرض گرما یک خطر شناختهشده برای سلامتی است. اکنون پژوهشی جدید نشان میدهد که موجهای گرما ممکن است روند پیری زیستی بدن را سرعت ببخشند. با تحلیل دادههای سلامت نزدیک به ۲۵ هزار بزرگسال در تایوان، محققان دریافتند که دو سال قرار گرفتن در معرض موجهای گرما میتواند روند پیری زیستی را تا ۱۲ روز تسریع کند.
دکتر کوی گو، استادیار برنامهریزی شهری و طراحی در دانشگاه هنگکنگ و نویسنده اصلی این تحقیق میگوید: «این مطالعه تأیید میکند که قرار گرفتن مداوم در معرض گرما میتواند تغییرات زیستی ظریف اما بلندمدتی ایجاد کند که با پیری مرتبط هستند و این موضوع نشان میدهد که تغییرات اقلیمی و الگوهای شدید آبوهوایی چگونه ممکن است بر سلامت عمومی در آینده تأثیر بگذارند.»
تغییرات اقلیمی باعث افزایش بیسابقه دما در سراسر جهان شده است. سال گذشته گرمترین سال ثبتشده در تاریخ بود و کارشناسان تخمین میزنند که تغییرات اقلیمی در سال ۲۰۲۴ باعث ۴۱ روز اضافی گرمای شدید در سطح جهان شده است.
چگونه پژوهشگران اثرات گرما بر پیری را اندازهگیری کردند
در این مطالعه، پژوهشگران سن تقویمی و زیستی شرکتکنندگان را با استفاده از ۱۵ سال دادههای سلامت مقایسه کردند. برای سنجش سن زیستی، آنها از شاخصهای زیستی متعددی مانند نتایج آزمایش خون، عملکرد کبد، نشانگرهای التهاب و سایر معیارها استفاده کردند. همچنین عواملی مانند سیگار کشیدن، بیماریهای مزمن و فعالیت بدنی نیز در نظر گرفته شد.
موج گرما بهطور معمول بهعنوان «دورهای طولانی از دماهای غیرعادی بالا برای چندین روز متوالی» تعریف میشود. در این مطالعه، موج گرما شامل هر دورهای با دو روز یا بیشتر دمای بسیار بالا و هر روزی بود که هشدار گرما صادر شده بود. محققان میزان کل مواجهه با گرما را بر اساس تعداد روزهای موج گرما، طول مدت آن و دمای تجمعی محاسبه کردند.
نتایج نشان داد که هر چهار روز اضافه قرار گرفتن در معرض موجهای گرما با افزایش سن زیستی معادل حدود ۹ روز مرتبط است. بهطور کلی، دو سال مواجهه با موجهای گرما با ۸ تا ۱۲ روز افزایش در سن زیستی مرتبط بود.

iStock
آنچه درباره اثرات گرما بر سلامت میدانیم
دکتر امیر ساپکوتا، استاد اپیدمیولوژی در دانشگاه مریلند، میگوید: «این پژوهش مدرک دیگری در مورد تأثیرات مضر گرما ارائه میدهد.» او توضیح میدهد که گرمای شدید سالانه جان افراد بیشتری را نسبت به هر رویداد آبوهوایی دیگر در سراسر جهان میگیرد. همچنین خطر بستری شدن در بیمارستان و بیماریهایی مانند مشکلات کلیوی، قلبی، ریوی و حتی روانی را افزایش میدهد.
گرما میتواند بیماریهای مزمن از جمله دیابت و آسم را تشدید کرده و خطر تصادفات و انتشار بیماریهای عفونی را افزایش دهد. اگرچه این مطالعه مستقیماً نشان نمیدهد که گرما طول عمر را کوتاه میکند، اما تسریع روند پیری میتواند خطر بیماریهای وابسته به سن و مرگ زودرس را بیشتر کند. دکتر گو میگوید: «حتی افزایشهای اندک در سن زیستی، اگر در طول زمان انباشته شوند، میتوانند پیامدهای قابلتوجهی برای سلامت عمومی داشته باشند، بهویژه در جمعیتهای آسیبپذیر.»
گروههایی که بیشتر تحتتأثیر قرار میگیرند
گرمای شدید میتواند هرکسی را تحتتأثیر قرار دهد، اما برخی گروهها آسیبپذیری بیشتری دارند، از جمله کودکان، سالمندان، کارگران فضای باز، افراد باردار و کسانی که بیماریهای مزمن دارند. این مطالعه همچنین نشان داد که ساکنان مناطق روستایی، کارگران یدی و کسانی که دسترسی کمتری به سیستمهای خنککننده دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
محدودیتهای مطالعه
به گفته پژوهشگران، شرکتکنندگان این مطالعه بهطور کلی سالمتر و تحصیلکردهتر بودند، که ممکن است نتایج را تا حدی تحتتأثیر قرار دهد. دادههای دقیق فردی مانند مدتزمان حضور در فضای باز یا دسترسی به تهویه مطبوع در نظر گرفته نشد. همچنین مواجهه با گرما در سطح جامعه و بر اساس آدرس محل سکونت و دمای بیرونی تخمین زده شد، نه در سطح فردی، که ممکن است منجر به خطا در برآورد شود.
پژوهشگران پیشنهاد میکنند مطالعات آینده باید بررسی کنند که افراد در بلندمدت چگونه با موجهای گرما سازگار میشوند و روشهای خنککننده تا چه حد در محافظت از سلامت مؤثر هستند.
چگونه در دورههای گرمای شدید ایمن بمانیم
دکتر ساپکوتا تأکید میکند که اقدامات زیر برای محافظت از سلامت در برابر گرما حیاتی هستند:
- نوشیدن آب کافی برای حفظ آبرسانی بدن
- یافتن مکانهای خنک
- استفاده از تهویه مطبوع در صورت امکان
- کاهش فعالیت بدنی در فضای باز
- برنامهریزی فعالیتهای بیرونی برای اجتناب از ساعات اوج گرما
- پوشیدن لباسهای سبک و گشاد
او میگوید: «گرمای شدید میتواند کشنده باشد. ما شاهد افزایش شدت و مدت موجهای گرما خواهیم بود و این از دیدگاه سلامت عمومی بسیار نگرانکننده است.»
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Heat and Health. World Health Organization. May 28, 2024.
- Chen S et al. Long-Term Impacts of Heatwaves on Accelerated Ageing. Nature Climate Change. August 25, 2025.
- When Risks Become Reality: Extreme Weather In 2024. World Weather Attribution. December 27, 2024.
- Extreme Heat. Center for Disaster Philanthropy.
- https://www.everydayhealth.com/healthy-living/heat-waves-could-accelerate-biological-aging/
