نوشیدنیهای قلیایی این روزها توجه زیادی در حوزه سلامت و تغذیه به خود جلب کردهاند. بسیاری از افراد بر این باورند که نوشیدن آب قلیایی یا سایر نوشیدنیهای طبیعی با pH بالا میتواند باعث تعادل pH بدن، کاهش روند پیری یا حتی پیشگیری از بیماریها شود. اما واقعاً شواهد علمی درباره فواید این نوشیدنیها چه میگویند و آیا ارزش افزودن به رژیم روزانه شما را دارند؟
pH چیست و قلیایی به چه معناست؟
pH شاخصی برای اندازهگیری اسیدی یا بازی بودن یک ماده است و مقیاس آن از ۰ تا ۱۴ متغیر است:1
- pH کمتر از ۷ = اسیدی
- pH برابر ۷ = خنثی
- pH بیشتر از ۷ = بازی یا قلیایی
آب خالص pH برابر ۷ دارد، اما pH آب آشامیدنی معمولاً بین ۶.۵ تا ۸.۵ متغیر است و به مواد معدنی و میزان دیاکسیدکربن محلول در آب بستگی دارد. نوشیدنیهای قلیایی طبیعی به دلیل داشتن مواد معدنی مانند کلسیم، منیزیم و بیکربنات، pH بالاتری دارند و میتوانند اسیدها را خنثی کنند، در حالیکه نوشیدنیهای اسیدی مثل قهوه، چای سیاه و نوشابهها به دلیل وجود اسیدهای طبیعی مانند اسید سیتریک یا فسفریک pH پایینی دارند.
Everyday Health
انواع نوشیدنیهای قلیایی طبیعی
آب چشمه طبیعی
برخی آبهای چشمه طبیعی به دلیل داشتن مواد معدنی مانند کلسیم و منیزیم pH بالاتری دارند و میتوانند خاصیت قلیایی داشته باشند. این مواد معدنی علاوه بر کمک به تعادل pH، در هیدراتاسیون و عملکرد عضلات و اعصاب نیز نقش دارند.2
هشدار: همه آبهای برچسبخورده به عنوان آب قلیایی، لزوماً قلیایی طبیعی نیستند؛ برخی از آنها بهطور مصنوعی قلیایی میشوند.
آب سبزیجات سبز
آب سبزیجاتی مانند اسفناج، کلمپیچ، کرفس و علف گندم با وجود داشتن pH بین ۴ تا ۵ قبل از هضم، پس از متابولیسم در بدن خاصیت قلیایی ایجاد میکنند.3 این آبها سرشار از پتاسیم، منیزیم، ویتامینها و آنتیاکسیدانها هستند، اما به دلیل حذف فیبر در فرآیند آبگیری، ارزش تغذیهای کامل سبزی تازه را ندارند.4
شیر بادام
شیر بادام بدون قند با pH بین ۶ تا ۸.۵ میتواند یک نوشیدنی قلیایی باشد.5 بادامها ذاتاً قلیاییزا هستند و این نوشیدنی اغلب با ویتامین D و کلسیم غنی میشود. بااینحال، بسیاری از نسخههای طعمدار آن حاوی شکر افزوده هستند و از نظر تغذیهای نمیتوانند جایگزین کامل شیر گاو یا شیر سویا شوند.6
آب نارگیل
آب نارگیل با pH بین ۴.۷ تا ۵.۳ قبل از هضم کمی اسیدی است، اما پس از متابولیسم در بدن خاصیت قلیایی ایجاد میکند و منبع طبیعی الکترولیتها بهویژه پتاسیم است.7
هشدار: برخی برندهای تجاری شکر یا طعمدهندههای مصنوعی به آن اضافه میکنند که از فواید تغذیهای آن میکاهد.
دمنوشهای گیاهی
دمنوشهایی مانند بابونه، زنجبیل و نعناع خاصیت قلیایی یا قلیاییزا دارند و سرشار از آنتیاکسیدان هستند.8,9,10 این دمنوشها میتوانند به بهبود هضم، کاهش التهاب و آرامش کمک کنند، اما پیش از مصرف منظم آنها، بهویژه در صورت مصرف دارو، مشورت با پزشک ضروری است.
آیا رژیم غذایی میتواند pH بدن را تغییر دهد؟
پاسخ کوتاه: خیر. بدن انسان pH خون را در محدوده بسیار باریک ۷.۳۵ تا ۷.۴۵ تنظیم میکند، فرآیندی که با کمک کلیهها و ریهها و از طریق تعادل اسید و باز انجام میشود.11 برخی غذاها ممکن است pH ادرار را تغییر دهند، اما این موضوع تأثیری بر pH خون یا بافتها ندارد.12
فواید احتمالی نوشیدنیهای قلیایی
هیدراتاسیون و الکترولیتها
نوشیدنیهایی مانند آب نارگیل و آب سبزیجات با تأمین پتاسیم و منیزیم میتوانند در حفظ تعادل الکترولیتها و عملکرد عضلات و اعصاب نقش داشته باشند، اما این مزیت مختص نوشیدنیهای قلیایی نیست.
کمک احتمالی به رفلاکس معده
برخی مطالعات کوچک نشان میدهند آب قلیایی ممکن است آنزیم پپسین را که در رفلاکس اسیدی نقش دارد، غیرفعال کرده و علائم را کاهش دهد.12 بااینحال، شواهد علمی در این زمینه محدود است.
ادعاهای مرتبط با سرطان
برخی منابع میگویند محیط قلیایی میتواند رشد سلولهای سرطانی را مهار کند، اما این موضوع از نظر علمی تأیید نشده است. سلولهای سرطانی محیط اسیدی خود را ایجاد میکنند، نه اینکه بدن اسیدی باعث سرطان شود.13 سازمانهایی مانند مؤسسه ملی سرطان هیچ مدرکی مبنی بر پیشگیری یا درمان سرطان با رژیم قلیایی پیدا نکردهاند.
سلامت استخوان
برخی مطالعات نشان میدهند آبهای معدنی غنی از کلسیم و بیکربنات میتوانند با کاهش هورمون پاراتیروئید، به سلامت استخوان کمک کنند، اما این اثر به دلیل مواد معدنی موجود است نه pH آب.14
جمعبندی
نوشیدنیهای قلیایی طبیعی مانند آب سبزیجات سبز، شیر بادام و دمنوشهای گیاهی ممکن است ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانهای مفیدی داشته باشند، اما این فواید بیشتر مربوط به ترکیبات مغذی آنهاست، نه pH بالا. بدن شما pH خون را بهطور طبیعی تنظیم میکند و هیچ رژیم یا نوشیدنی نمیتواند این تعادل حیاتی را تغییر دهد. بنابراین این نوشیدنیها میتوانند بخشی از یک رژیم سالم باشند، اما انتظار نداشته باشید که معجزه کنند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- What Is pH? United States Environmental Protection Agency. November 4, 2024.
- Drinking Water Regulations and Contaminant. United States Environmental Protection Agency. January 23, 2025.
- Quality changes in cold pressed juices after processing by high hydrostatic pressure, ultraviolet-c light and thermal treatment at commercial regimes. Innovative Food Science & Emerging Technologies. August 2020.
- Is Juicing Healthier Than Eating Whole Fruits or Vegetables? Mayo Clinic. August 23, 2023.
- Lee J et al. Analysis of the Cariogenic Potential of Various Almond Milk Beverages Using Streptococcus mutans Biofilm Model In Vitro. Caries Research. July 1, 2018.
- Dairy Milk, Soy Milk, Almond Milk-Which Is the Healthiest Choice For You? Mayo Clinic. September 9, 2024.
- Shayanthavi S et al. Comprehensive Analysis of Physicochemical, Nutritional, and Antioxidant Properties of Various Forms and Varieties of Tender Coconut (Cocos nucifera L.) Water in Northern Sri Lanka. Food Chemistry Advances. June 2024.
- Phelan J et al. The Erosive Potential of Some Herbal Teas. Journal of Dentistry. May 2003.
- GERD Diet: Foods That Help with Acid Reflux (Heartburn). Johns Hopkins Medicine.
- The health benefits of 3 herbal teas. Harvard Health Publishing.
- Brinkman JE et al. Physiology, Metabolic Alkalosis. StatPearls. July 17, 2023.
- What Is the Alkaline Diet, and Is It Safe? Cleveland Clinic. August 15, 2022.
- Does the Alkaline Diet Cure Cancer? National Cancer Institute. March 17, 2025.
- Pampaloni B et al. Mineral water as food for bone: an overview. International Journal of Bone Fragility. 2022.
- https://www.everydayhealth.com/beverages/list-of-natural-alkaline-drinks/
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
