ارتباط میان مصرف لبنیات در شب و رؤیاهای عجیب
اگر از آن دسته افرادی هستید که نوشیدن یک لیوان شیر گرم قبل از خواب را دوست دارید، شاید لازم باشد در این عادت خود تجدیدنظر کنید. یک مطالعهی جدید نشان داده است که مصرف لبنیات در شب میتواند با تجربهی رؤیاهای عجیب و آزاردهنده مرتبط باشد.
این یافتهها اهمیت زیادی دارند، زیرا کیفیت رؤیاها میتواند بر کیفیت خواب شبانه و حتی بر سلامت روان در طول روز تأثیر بگذارد. محققان دریافتهاند که رژیم غذایی شبانه میتواند نهتنها خواب را تحتتأثیر قرار دهد، بلکه محتوای خواب و میزان اختلال آن را نیز تغییر دهد.

Photo Illustration by Joules Garcia for Verywell Health; Getty Images
ارتباط لبنیات با کابوسها
در این مطالعه، ۱۰۸۲ شرکتکننده به سؤالاتی دربارهی تأثیر برخی غذاها بر خواب و رؤیاهایشان پاسخ دادند. در میان غذاهای مورد بررسی، دسرها و لبنیات مانند شیر، پنیر و ماست، بیشترین ارتباط را با رؤیاهای ناخوشایند و کابوسها داشتند.¹
این نتیجه نشان میدهد که مصرف مواد غذایی خاص، بهویژه در ساعات پایانی شب، ممکن است الگوهای رؤیا را تغییر دهد. از سوی دیگر، بیتوجهی به احساس گرسنگی یا سیری و خوردن بسیار نزدیک به زمان خواب نیز به تجربهی کابوسهای شدیدتر در افراد منجر شد.¹
بدتر شدن وضعیت در افراد دارای عدم تحمل لاکتوز
در افرادی که به لاکتوز حساسیت دارند، مشکلات گوارشی مانند نفخ، باد شکم، و دلدرد شدیدتر بودند و این افراد بدترین نوع کابوسها را تجربه کردند. دکتر تور آندره نیلسن، نویسندهی اصلی این پژوهش و استاد روانپزشکی دانشگاه مونترآل، این موضوع را تأیید کرده است.
این یافتهها حاکی از آن است که علائم گوارشی شبانه مانند درد و فشار، از عوامل مؤثر بر رؤیاها هستند. همچنین، دیگر حسهای بدنی مثل گرفتگیهای قاعدگی یا فشار بر اندامها نیز میتوانند محتوای خواب را تغییر دهند.
چرا مشکلات گوارشی ممکن است باعث کابوس شوند؟
پژوهشهای پیشین نشان دادهاند که بیماریهای گوارشی مانند زخم معده، بازگشت اسید معده (GERD)، و سندرم روده تحریکپذیر (IBS)، با کاهش کیفیت خواب ارتباط دارند.²
چند نظریه دربارهی چگونگی تأثیر این بیماریها بر رؤیاها مطرح شده است. یکی از آنها این است که اختلالات گوارشی منجر به تکهتکهشدن خواب میشوند و این تکهتکه شدن باعث افزایش یادآوری رؤیاها، بهویژه رؤیاهای آزاردهنده، میشود.
دکتر جنیفر ال. مارتین، استاد پزشکی در دانشگاه UCLA و سخنگوی آکادمی پزشکی خواب آمریکا، توضیح میدهد که وقتی خواب بیکیفیت است، افراد تمایل بیشتری به یادآوری دقیق رؤیاهای بد دارند.³
افزایش اضطراب و افسردگی نیز ممکن است عامل باشد
نظریهی دیگری مطرح میکند که علائم گوارشی شبانه ممکن است اضطراب و افسردگی را افزایش دهند، که به نوبهی خود میتوانند بر رؤیاها تأثیرگذار باشند.¹
دکتر توماس کیلکنی، مدیر مؤسسه پزشکی خواب در بیمارستان دانشگاهی استاتن آیلند، در ایمیلی به Verywell گفته است که: «شرایط استرسزا میتوانند محرک کابوس باشند، و شاید مصرف لبنیاتی که بدن فرد توانایی تحمل آن را ندارد نیز نوعی استرس فیزیولوژیک ایجاد کند که باعث کابوس شود. هرچند، فعلاً این فقط یک فرضیه است.»
آیا باید مصرف لبنیات را در شب متوقف کنیم؟
این مطالعه رابطهی علت و معلولی اثباتشدهای ارائه نمیدهد، بنابراین مشخص نیست که لبنیاتی مثل بستنی، شیر یا پنیر مستقیماً باعث کابوس میشوند یا نه. اما با توجه به ارتباط قوی میان دسرهای شیرین و لبنیات با رؤیاهای ناخوشایند، افراد دارای عدم تحمل لاکتوز یا حساسیت غذایی، بهتر است از مصرف این خوراکیها پیش از خواب پرهیز کنند.¹
براساس این یافتهها، دکتر مارتین اظهار داشته است که بستنی میتواند بدترین میانوعدهی شبانه باشد، زیرا هم قند بالایی دارد و هم حاوی لاکتوز است.
دفترچهی خواب و ثبت الگوها
داشتن یک دفترچهی خواب میتواند به شما کمک کند تا الگوهای میان عادات غذایی و کیفیت خواب را شناسایی کنید.⁴ اگر متوجه شدید که پس از مصرف لبنیات کابوس میبینید، بهتر است آنها را در شب حذف کنید.
دکتر کیلکنی همچنین اشاره کرده که بررسی تأثیر مصرف مکمل لاکتاز—که برای کاهش علائم گوارشی ناشی از لاکتوز استفاده میشود—بر میزان وقوع کابوس میتواند موضوع جالبی برای مطالعات آینده باشد.
روشهای دیگر برای بهبود کیفیت خواب
به گفتهی دکتر مارتین، مشکلات مزمن خواب با حذف یک مادهی غذایی خاص بهتنهایی برطرف نمیشوند و نیاز به مداخلهی جامعتری دارند.
از دیگر روشهای بهبود کیفیت خواب میتوان به عدم مصرف الکل و کافئین در ساعات پایانی شب، رعایت زمانبندی منظم برای خواب و بیداری، فعالیت بدنی منظم، و پرهیز از استفاده از وسایل الکترونیکی قبل از خواب اشاره کرد.⁴
دکتر مارتین توضیح میدهد که در بیماران مبتلا به کابوسهای مکرر، اولین گام، اصلاح سبک خواب است، نه تمرکز بر یک مادهی غذایی خاص. به گفتهی او، حذف وعدههای سنگین قبل از خواب میتواند مؤثرتر از حذف یک نوع خوراکی خاص باشد.
نتیجهگیری: این موضوع برای شما چه معنایی دارد؟
اگر مستعد دیدن کابوس هستید—بهویژه اگر به لاکتوز حساسیت دارید—شاید ارزش داشته باشد که از مصرف لبنیات و دسرهای شیرین در شب خودداری کنید.
اگرچه مطالعهی جدید اثبات نمیکند که لبنیات مستقیماً باعث کابوس میشود، اما پیگیری اثر میانوعدههای شبانه بر کیفیت خواب میتواند به شناسایی الگوهای مؤثر کمک کند. همچنین، رعایت بهداشت خواب، مانند زمانبندی منظم و پرهیز از غذاهای سنگین، میتواند نقش مهمی در کاهش رؤیاهای آزاردهنده داشته باشد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Nielsen T, Radke J, Picard-Deland C, Powell RA. More dreams of the rarebit fiend: food sensitivity and dietary correlates of sleep and dreaming. Front Psychol. 2025;16:1544475. doi:10.3389/fpsyg.2025.1544475
- Vernia F, Di Ruscio M, Ciccone A, et al. Sleep disorders related to nutrition and digestive diseases: a neglected clinical condition. Int J Med Sci. 2021;18(3):593-603. doi:10.7150/ijms.45512
- Delage JP, Côté J, Journault WG, Lemyre A, Bastien CH. The relationships between insomnia, nightmares, and dreams: a systematic review. Sleep Med Rev. 2024;75:101931. doi:10.1016/j.smrv.2024.101931
- Centers for Disease Control and Prevention. About sleep.
- https://www.verywellhealth.com/what-happens-to-your-dreams-when-you-eat-dairy-before-bed-11770028
