پسوریازیس پوسچولار موضعی یک اصطلاح پزشکی است که به بروز تاولهای کوچک پر از چرک در یک ناحیه محدود از پوست، که معمولاً در کف دستها یا کف پاها است، اشاره دارد. این وضعیت با پسوریازیس پوسچولار عمومی (GPP) که مناطق وسیعی از بدن را درگیر کرده و یک بیماری بسیار جدیتر محسوب میشود، متفاوت است.
چندین درمان بالقوه مؤثر برای پسوریازیس پوسچولار موضعی وجود دارد، اما متأسفانه هیچ درمان قطعی برای این بیماری یافت نشده است. از آنجایی که سایر بیماریهای پوستی نیز علائم مشابهی ایجاد میکنند، دستیابی به یک تشخیص دقیق میتواند چالشبرانگیز باشد.¹
انواع پسوریازیس پوسچولار موضعی
پسوریازیس پوسچولار موضعی به طور کلی شامل دو نوع مختلف از پسوریازیس میشود که از نظر محل درگیری پوستی با یکدیگر تفاوت دارند.² این تقسیمبندی به پزشکان کمک میکند تا بر اساس نواحی آسیبدیده، رویکرد درمانی مناسبتری را انتخاب کنند.
- پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا (PPP یا PPPP): این نوع پسوریازیس که با نام پوسچولوز کف دست و پا نیز شناخته میشود، کف دستها، کف پاها یا هر دو ناحیه را تحت تأثیر قرار میدهد. شیوع این نوع نسبت به نوع دیگر بسیار بیشتر است و اغلب در بزرگسالان مشاهده میشود.
- آکرودرماتیت مداوم هالاپو (ACH): این نوع بسیار نادر، تنها نوک انگشتان دست یا پا را درگیر میکند و غالباً شامل ناخنها نیز میشود و التهاب شدید در نوک اندامها ایجاد مینماید. برخی از محققان بر این باورند که آکرودرماتیت مداوم هالاپو باید یک شکل نادر از پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا در نظر گرفته شود.³
باید توجه داشت که گاهی اوقات، فردی که از پسوریازیس پلاکی رنج میبرد، ممکن است در ناحیه پلاکهای خود دچار پوسچول (تاولهای چرکی) شود. یک متخصص پوست اشاره میکند که فرد ممکن است پسوریازیس پلاکی محدود داشته باشد که شامل برخی مناطق پوسچولار است، بدون اینکه یک نوع جداگانه از پسوریازیس پوسچولار موضعی در نظر گرفته شود.

علائم و نشانههای پسوریازیس پوسچولار موضعی
پسوریازیس پوسچولار موضعی با وجود پوسچولها، که در واقع برجستگیهای دردناک، پر از چرک با رنگ سفید یا زرد هستند، در ناحیه آسیبدیده پوست متمایز میشود.¹ این پوسچولها ممکن است توسط پوستی ملتهب، قرمز یا تغییر رنگ داده شده احاطه شده باشند که نشان از التهاب فعال در زیر پوست دارد.
تشدید پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا اغلب شامل پراکنده شدن پوسچولهای سفید یا زرد بر روی مناطق تغییر رنگ یافته پوست است. با گذشت زمان، این پوسچولها خشک شده و میتوانند تیرهتر یا قهوهای شوند.
مناطق پوستی آسیبدیده همچنین ممکن است دچار پوسته پوسته شدن یا ترکخوردگی شوند که میتواند شامل شکافهای عمیق یا پارگی در پوست (شقاق) باشد.۴ عود این بیماری میتواند برای مدت طولانی، احتمالاً ماهها یا حتی سالها ادامه یابد و آزاردهنده باشد. همچنین یک متخصص بیان میکند که پسوریازیس در دستها و پاها میتواند به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی تأثیر بگذارد، زیرا این نواحی دارای عصبهای فراوانی هستند و بسیار مورد استفاده قرار میگیرند و در دیدرس هستند.
علل و عوامل خطر پسوریازیس پوسچولار موضعی
مانند سایر اشکال پسوریازیس، علل دقیق پسوریازیس پوسچولار موضعی به خوبی شناخته نشده است، اما میدانیم که ضایعات این بیماری، از جمله پوسچولها، زمانی رخ میدهند که سیستم ایمنی بیش فعال رشد سلولهای پوستی را تسریع میکند.¹ این رشد سریع باعث تجمع بیش از حد سلولها در لایههای سطحی پوست میگردد.
به طور خاص، پوسچولها زمانی ایجاد میشوند که سلولهای سیستم ایمنی به نام نوتروفیلها در بیرونیترین لایههای پوست جمع میشوند و یک واکنش التهابی شدید ایجاد میکنند.² این تجمع سلولهای دفاعی است که ماهیت چرکی تاولها را شکل میدهد.
عوامل محرک و زمینهساز
چندین عامل ممکن است شروع پسوریازیس پوسچولار موضعی را تحریک کنند، که فرد باید از آنها آگاه باشد تا احتمال عود را کاهش دهد.¹² این محرکها نشان میدهند که بیماری ممکن است در پاسخ به عوامل داخلی یا خارجی بروز کند.
- شروع یا قطع برخی داروها
- قرار گرفتن در معرض نور ماوراء بنفش (UV)
- عفونتهای پوستی
- استرس یا تغییرات در روال روزانه
- بارداری
زنان بیش از سه برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا هستند و این یک تفاوت جنسیتی قابل توجه است.⁴ تخمین زده میشود که حدود ۸۰ درصد از افراد مبتلا به پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا، در حال حاضر سیگاری هستند یا سابقه مصرف سیگار داشتهاند، که نشاندهنده ارتباط قوی بین استعمال دخانیات و این بیماری است.
تشخیص پسوریازیس پوسچولار موضعی
تشخیص پسوریازیس پوسچولار موضعی بر اساس چندین عامل تعیین میشود تا اطمینان حاصل شود که بیماریهای پوستی دیگری که علائم مشابه دارند، رد شدهاند.² این فرآیند چند مرحلهای شامل ارزیابی دقیق علائم بیمار و سوابق پزشکی او است.
- معاینه فیزیکی دقیق ناحیه آسیبدیده
- سابقه علائم بیمار
- تاریخچه پزشکی کامل
- نمونهبرداری از بافت (بیوپسی پوست) و انجام آزمایشهای مربوطه
- آزمایش خون برای کمک به رد پسوریازیس پوسچولار عمومی (GPP)
در معاینه فیزیکی، پزشک به ظاهر و محل پوسچولها و سایر ویژگیهای پوستی فرد توجه خواهد کرد.¹ آزمایش نمونهبرداری از پوست ممکن است به تعیین علت پوسچولها کمک کند و پسوریازیس پوسچولار را از سایر شرایط پوستی مانند واکنش آلرژیک متمایز سازد.²
یکی از متخصصان اشاره میکند که اغلب سابقه بیمار نقش بزرگی در فرآیند تشخیصی ایفا میکند، زیرا پسوریازیس پوسچولار در افرادی که سابقه پسوریازیس دارند، شایعتر است. همچنین، دانستن سابقه دارویی فرد برای رد واکنش دارویی به عنوان علت علائم بسیار مهم است، زیرا در زیر میکروسکوپ، واکنشهای دارویی پوسچولار میتوانند درست شبیه پسوریازیس پوسچولار به نظر برسند.
گزینههای درمان و دارویی برای پسوریازیس پوسچولار موضعی
درمان پسوریازیس پوسچولار موضعی چندین هدف اصلی را دنبال میکند تا به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند. این اهداف بر کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری متمرکز هستند.
- پاکسازی پوسچولها از روی پوست و کاهش التهاب
- تسکین درد یا خارش ناشی از ضایعات پوستی
- پیشگیری از عوارض جانبی و عوارض ثانویه
گزینههای درمانی ممکن است شامل داروهای موضعی، خوراکی، تزریقی یا تزریق انفوزیونی، همراه با اقدامات دیگری مانند فتوتراپی (نوردرمانی) باشند.² انتخاب روش درمانی مناسب به شدت و وسعت درگیری بیماری بستگی دارد.
گزینههای دارویی
برای اشکال کمتر شدید پسوریازیس پوسچولار موضعی، درمانهای موضعی زیر ممکن است به تنهایی یا ترکیبی استفاده شوند:⁵ این داروها معمولاً اولین خط درمان برای موارد خفیف و محدود هستند.
- کورتیکواستروئیدها (استروئیدها)
- ویتامین D مصنوعی (آنالوگها)
- اسید سالیسیلیک
برای اشکال شدیدتر پسوریازیس پوسچولار موضعی، داروهای زیر ممکن است تجویز شوند:⁵ این درمانها برای کنترل التهاب سیستمی که به درمانهای موضعی پاسخ نمیدهد، استفاده میشوند.
- رتینوئیدهای خوراکی
- داروهای بیولوژیک (بیولوژیکها)
یک بررسی تحقیقاتی نشان داد که شواهد فعلی از پروتکل درمانی خاصی برای پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا حمایت نمیکند، و سابقه موفقیت داروهای بیولوژیک نیز در این زمینه متفاوت است.⁶ در این بررسی مشاهده شد که بیولوژیکها بهبودهای بسیار آهستهای ایجاد میکنند و بسیاری از افراد نیز تحمل مناسبی نسبت به آنها ندارند.
برای آکرودرماتیت مداوم هالاپو، یک بررسی تحقیقاتی نشان داد که هم رتینوئیدهای خوراکی و هم داروهای بیولوژیک میتوانند درمانهای مؤثری باشند. یک داروی غیربیولوژیک به نام آپرمیلاست (Otezla)، که برای سایر اشکال پسوریازیس تجویز میشود، نیز تا حدی مؤثر یافت شد.⁷
فتوتراپی (نوردرمانی)
فتوتراپی که با نام نوردرمانی نیز شناخته میشود، شامل قرار گرفتن در معرض طول موجهای مختلف نور است. یک شکل رایج این درمان به نام PUVA شناخته میشود؛ در این روش، فرد دارویی به نام پسورالن مصرف میکند و سپس نواحی آسیبدیده در معرض UVA، که نوعی نور فرابنفش است، قرار میگیرند.⁵ این ترکیب دارویی و نور، به کاهش رشد سریع سلولهای پوستی کمک میکند.
پیشگیری از تشدید پسوریازیس پوسچولار موضعی
هیچ راه شناختهشدهای برای جلوگیری از بروز پسوریازیس پوسچولار موضعی وجود ندارد، اما اگر به این بیماری مبتلا هستید، ممکن است بتوانید با انجام اقدامات زیر، خطر شعلهور شدن علائم را کاهش دهید.² این اقدامات پیشگیرانه عمدتاً بر مراقبت از پوست و مدیریت عوامل محیطی تمرکز دارند.
- ناحیه درگیر را به طور مکرر با یک پاککننده ملایم تمیز کنید تا از عفونت جلوگیری شود.
- به طور منظم از مرطوبکنندهها استفاده کنید تا پوست نرم و انعطافپذیر باقی بماند.
- استرس خود را کنترل کنید، زیرا استرس یکی از محرکهای اصلی تشدید پسوریازیس است.
- از محرکهای شناختهشده یا مشکوک دوری کنید تا تماس با عوامل تشدید کننده کاهش یابد.
مدت زمان ماندگاری پسوریازیس پوسچولار موضعی
بهبود کامل شعلهور شدن پسوریازیس پوسچولار موضعی ممکن است زمان زیادی طول بکشد، از چند هفته تا چند ماه، که این امر به پاسخ شما به درمانهای مختلف بستگی دارد. هیچ درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد، اما میتوانید با توجه به محرکهای احتمالی مانند مواد حساسیتزا یا تحریککننده، شعلهور شدنهای آینده را کاهش داده یا از آنها جلوگیری نمایید. اگر در مورد شناسایی محرکهای احتمالی مطمئن نیستید، با پزشک خود مشورت کنید.
عوارض پسوریازیس پوسچولار موضعی
افراد مبتلا به پسوریازیس پوسچولار موضعی ممکن است به آرتریت پسوریاتیک مبتلا شوند که نوعی از آرتریت است که با سایر انواع پسوریازیس نیز ارتباط دارد. برخی تحقیقات نشان میدهند که حدود ۳۰ درصد از افراد مبتلا به پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا به بیماریهای اسکلتی-عضلانی مانند آرتریت پسوریاتیک مبتلا میشوند.⁸ این عارضه نشاندهنده ماهیت سیستمی این بیماری است.
درمان مؤثر پسوریازیس پوسچولار موضعی میتواند خطر عوارض و شرایط مرتبط، از جمله آرتریت پسوریاتیک، بیماری قلبی و افسردگی را کاهش دهد.¹ مدیریت مناسب بیماری نه تنها علائم پوستی را کنترل میکند، بلکه از پیامدهای طولانیمدت سلامتی نیز جلوگیری مینماید.
سؤالات متداول
تفاوت اصلی بین پسوریازیس پوسچولار موضعی و عمومی در چیست؟
تفاوت اصلی در وسعت و شدت بیماری است؛ پسوریازیس پوسچولار موضعی محدود به نواحی کوچکی مانند کف دست و پا است و به طور کلی کمتر خطرناک تلقی میشود. در مقابل، پسوریازیس پوسچولار عمومی (GPP) نواحی گستردهای از پوست را درگیر میکند، میتواند با تب و علائم سیستمی همراه باشد و یک وضعیت بسیار جدی و بالقوه کشنده محسوب میشود.
آیا پسوریازیس پوسچولار موضعی مسری است؟
خیر، پسوریازیس پوسچولار موضعی یک بیماری خودایمنی است و مانند سایر اشکال پسوریازیس، مسری نیست. پوسچولها یا تاولهای پر از چرک در این بیماری، ناشی از تجمع سلولهای سیستم ایمنی (نوتروفیلها) هستند و یک عفونت فعال محسوب نمیشوند که قابلیت انتقال به فرد دیگری را داشته باشد.
آیا ترک سیگار به بهبود پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا کمک میکند؟
با توجه به اینکه تخمین زده میشود حدود ۸۰ درصد از مبتلایان به پسوریازیس پوسچولار کف دست و پا سیگاری هستند، ترک سیگار میتواند تأثیر بسیار مثبتی بر مدیریت و بهبود این بیماری داشته باشد. سیگار کشیدن به عنوان یک عامل خطر و محرک قوی برای شروع و تشدید این نوع پسوریازیس شناخته میشود، بنابراین توقف آن یکی از مهمترین اقدامات پیشگیرانه است.
جمعبندی
پسوریازیس پوسچولار موضعی با تاولهای دردناک پر از چرک در نواحی محدودی از پوست، به ویژه کف دست و پا، مشخص میشود و گرچه درمانی قطعی برای آن وجود ندارد، اما روشهای متعددی برای مدیریت مؤثر علائم آن در دسترس است. اگر تاولهای چرکی دردناکی در دستها یا پاهای خود تجربه میکنید، برای تشخیص دقیق و درمان مناسب به یک متخصص مراقبتهای بهداشتی مراجعه کنید. برای کاهش شعلهور شدن این بیماری، تلاش کنید تا محرکهای احتمالی را شناسایی و از آنها دوری کنید، سطح استرس خود را مدیریت کرده و نواحی آسیبدیده را به طور منظم تمیز و مرطوب نگه دارید.
- Pustular Psoriasis. National Psoriasis Foundation.
- Pustular Psoriasis. Cleveland Clinic. March 9, 2023.
- Menter A et al. Pustular Psoriasis: A Narrative Review of Recent Developments in Pathophysiology and Therapeutic Options. Dermatology and Therapy. October 9, 2021.
- Palmoplantar Pustular Psoriasis. National Psoriasis Foundation.
- Ludmann P. Pustular Psoriasis: Treatment. American Academy of Dermatology. August 29, 2024.
- Menter A et al. Pustular Psoriasis: A Narrative Review of Recent Developments in Pathophysiology and Therapeutic Options. Dermatology and Therapy. October 9, 2021.
- Iorizzo M et al. Acrodermatitis Continua of Hallopeau — Clinical Review and Proposed Management Algorithm. Journal of the American Academy of Dermatology. October 2025.
- Duffin KC et al. Pustular Psoriasis and Associated Musculoskeletal Disorders. Journal of Rheumatology. June 2021.
- https://www.everydayhealth.com/skin-conditions/localized-pustular-psoriasis/
