ویتامین‌ها و مکمل‌ها
برخی مکمل‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌توانند عملکرد تیروئید را تحت تأثیر قرار دهند یا جذب داروی تیروئید را مختل کنند. این اختلال در جذب دارو می‌تواند باعث کاهش اثربخشی درمان شود و سطح هورمون‌های تیروئیدی را در حد مطلوب نگه ندارد. کم‌کاری تیروئید یا کاهش سطح هورمون تیروئید، حدود ۱۱٫۷ درصد از مردم ایالات متحده را تحت تأثیر قرار می‌دهد و معمولاً با دارویی به نام لووتیروکسین درمان می‌شود. این دارو جایگزین هورمون تیروئیدی می‌شود که بدن به‌طور طبیعی نمی‌تواند به مقدار کافی تولید کند.
کلسیم، آهن و ید
در صورتی که تحت درمان کم‌کاری تیروئید هستید، باید در مصرف برخی مکمل‌ها دقت زیادی داشته باشید؛ زیرا ممکن است جذب لووتیروکسین را کاهش دهند. این مکمل‌ها شامل کلسیم، آهن و ید هستند که هرکدام به‌نحوی در روند جذب دارو یا عملکرد تیروئید مداخله می‌کنند. مکمل‌های کلسیم و آهن اگر همراه با داروی لووتیروکسین مصرف شوند، می‌توانند مانع جذب کامل دارو شوند و باعث شوند که بدن نتواند سطح مطلوبی از هورمون تیروئید را حفظ کند. این وضعیت ممکن است منجر به باقی‌ماندن علائم کم‌کاری تیروئید حتی با مصرف دارو شود. در صورتی که مصرف مکمل آهن یا کلسیم ضروری باشد، باید با پزشک درباره زمان مناسب مصرف آنها مشورت کرد. توصیه عمومی این است که مکمل آهن دست‌کم ۴ ساعت قبل یا بعد از مصرف لووتیروکسین استفاده شود. این فاصله زمانی به بدن فرصت می‌دهد که دارو را بدون تداخل جذب کند. همچنین می‌توان از پزشک درباره گزینه استفاده از لووتیروکسین مایع سؤال کرد، زیرا این نوع دارو عمدتاً در روده کوچک جذب می‌شود و احتمال تداخل با مکمل‌ها را کاهش می‌دهد. این شکل دارویی ممکن است برای افرادی که مشکل جذب دارند مؤثرتر باشد.
مکمل‌های ید
اگرچه ید برای ساخت هورمون‌های تیروئیدی حیاتی است، اما بیشتر مردم آمریکا از طریق نمک یددار و مواد غذایی رایج مقدار کافی ید دریافت می‌کنند. مصرف بیش‌ازحد ید، به‌ویژه بدون داشتن کمبود ثابت‌شده، می‌تواند مشکلات تیروئیدی را بدتر کند. مصرف بی‌رویه ید به‌ویژه برای افرادی که دچار بیماری خودایمنی تیروئید مانند تیروئیدیت هاشیموتو هستند، می‌تواند مضر باشد. در این بیماران، ید زیاد ممکن است موجب تخریب سلول‌های تیروئیدی و تحریک پاسخ التهابی شود که منجر به وخامت عملکرد تیروئید می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که دوزهای بالای ید می‌توانند برای سلول‌های تیروئید سمی باشند و در افرادی که مستعد بیماری تیروئیدی هستند، موجب فعال‌شدن یا تشدید پاسخ ایمنی شود. این فرایند ممکن است به بروز یا پیشرفت کم‌کاری تیروئید از نوع خودایمنی بینجامد. در نتیجه، اگر مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو هستید، پیش از مصرف هرگونه مکمل ید، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. تجویز ید باید فقط در صورت وجود کمبود اثبات‌شده انجام شود.
غذاها و نوشیدنی‌هایی که ممکن است بر عملکرد تیروئید یا جذب دارو تأثیر بگذارند
درست مانند مکمل‌های آهن و کلسیم، برخی غذاها و نوشیدنی‌ها نیز ممکن است جذب داروی لووتیروکسین را مختل کنند. این تداخلات می‌توانند اثربخشی دارو را کاهش داده و کنترل علائم بیماری را دشوارتر کنند. برخی از این موارد شامل غذاهای پرفیبر، فرآورده‌های سویا، شیر، قهوه، آب‌میوه‌هایی مانند آب گریپ‌فروت و آب پرتقال، و میوه پاپایا هستند. مصرف این مواد غذایی در فاصله زمانی نامناسب با دارو می‌تواند باعث جذب ناقص دارو شود. با این حال، باید توجه داشت که شواهد علمی درباره تأثیر برخی از این مواد غذایی همچنان محدود یا متناقض است. برای نمونه، برخی مطالعات نشان داده‌اند که سویا تأثیر بالینی قابل‌توجهی بر جذب لووتیروکسین ندارد و اجتناب از آن مزایای اثبات‌شده‌ای ندارد. با وجود این، اگر بخواهید احتمال تداخل دارویی را کاهش دهید، بهترین کار این است که فاصله زمانی مناسبی بین مصرف لووتیروکسین و وعده غذایی خود ایجاد کنید. این اقدام ساده می‌تواند باعث جذب بهتر دارو و اثربخشی بیشتر آن شود. پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند که دارو را با شکم خالی و فقط با آب میل کنید، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از صرف صبحانه یا هنگام خواب، حداقل دو ساعت بعد از آخرین وعده غذایی. این زمان‌بندی باعث بهینه‌سازی جذب دارو در دستگاه گوارش می‌شود.
آیا نوشیدن الکل برای افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید مجاز است؟
نوشیدن مقدار متوسط الکل ممکن است برای برخی افراد قابل‌قبول باشد، اما باید از تأثیرات آن بر عملکرد تیروئید آگاه بود. الکل می‌تواند جذب مواد مغذی ضروری مانند ید را مختل کند که برای ساخت هورمون‌های تیروئیدی لازم است. همچنین، الکل ممکن است به کبد آسیب برساند که نقش مهمی در تنظیم هورمون‌ها دارد. آسیب به کبد می‌تواند روند تجزیه و متابولیسم هورمون‌های تیروئیدی را مختل کند و منجر به نوسانات سطح آنها در بدن شود.
گواتروژن‌ها
گواتروژن‌ها موادی هستند که در برخی مواد غذایی مانند سبزیجات چلیپایی نظیر کلم، کلم بروکلی و کِیل یافت می‌شوند. این سبزیجات اگر در حد اعتدال مصرف شوند، بسیار مغذی و مفید هستند، به‌ویژه اگر پخته شده باشند. با این حال، مصرف بیش‌ازحد گواتروژن‌ها می‌تواند عملکرد تیروئید را مختل کند. این اختلال می‌تواند از طریق مکانیسم‌هایی مانند ممانعت از جذب ید یا تداخل با آنزیم‌های خاص تیروئید انجام شود. مکانیسم اول این است که گواتروژن‌ها ممکن است مانع ورود ید به داخل غده تیروئید شوند؛ یدی که برای سنتز هورمون‌های تیروئیدی ضروری است. بدون ید کافی، ساخت T3 و T4 در تیروئید مختل می‌شود. مکانیسم دوم این است که این مواد ممکن است با آنزیم تیروئید پراکسیداز (TPO) تداخل ایجاد کنند؛ آنزیمی که ید را به اسیدآمینه تیروزین متصل می‌کند و باعث شکل‌گیری هورمون‌های تیروئید می‌شود. همچنین ممکن است سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) را کاهش دهند. دریافت مقادیر کافی ید و سلنیوم از طریق رژیم غذایی می‌تواند آثار منفی گواتروژن‌ها بر تیروئید را کاهش دهد. این دو عنصر به تقویت عملکرد تیروئید و کاهش آسیب اکسیداتیو کمک می‌کنند. با وجود همه این موارد، برخی تحقیقات جدید این فرضیه را که سبزیجات گواتروژن‌دار تأثیر منفی قطعی بر غده تیروئید دارند، زیر سؤال برده‌اند. در نتیجه، حذف کامل این سبزیجات بدون مشورت پزشک توصیه نمی‌شود. اگر درباره رژیم غذایی و اثرات آن بر تیروئید نگرانی دارید، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. تشخیص دقیق وضعیت بدنی و نیازهای غذایی، پیش‌نیاز مدیریت مؤثر کم‌کاری تیروئید است.
غذاهای غنی از ید
مشابه مکمل‌های ید، هنگام مصرف غذاهای غنی از ید نیز باید احتیاط کرد، زیرا زیاده‌روی در مصرف ید می‌تواند بیماری‌های تیروئیدی را تشدید کند، به‌خصوص در افراد مبتلا به تیروئیدیت هاشیموتو. با این حال، لازم به تأکید است که این غذاها نباید به‌طور کامل حذف شوند مگر اینکه پزشک دستور خاصی بدهد. این مواد غذایی بخشی از یک رژیم متعادل هستند و برای بیشتر افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید ضرری ندارند. نمونه‌هایی از غذاهایی که به‌صورت طبیعی سرشار از ید هستند شامل موارد زیر می‌شوند: * جلبک دریایی * غذاهای دریایی مانند ماهی کاد، صدف و میگو * لبنیاتی مانند شیر و ماست * تخم‌مرغ همچنین برخی مواد غذایی مانند نان و پاستاها با ید غنی‌سازی شده‌اند و بسیاری از نمک‌های خوراکی نیز یددار هستند. بنابراین در هنگام خرید مواد غذایی، بررسی برچسب ترکیبات محصول می‌تواند مفید باشد.
چگونه می‌توان خطر تداخل با داروی تیروئید را کاهش داد؟
در یک نظرسنجی انجام‌شده در سال ۲۰۱۵ از میان ۹۲۵ نفر که از لووتیروکسین استفاده می‌کردند، درصد قابل‌توجهی از شرکت‌کنندگان اعلام کردند که دارو، مکمل یا غذایی مصرف کرده‌اند که می‌توانسته با داروی آنها تداخل داشته باشد. بیش از ۱۳٪ از افراد در این مطالعه گزارش کردند که در مدیریت کم‌کاری تیروئید خود دچار مشکل بودند. این آمار نشان می‌دهد که کاهش تداخلات دارویی باید به‌عنوان بخشی از درمان مؤثر در نظر گرفته شود.
چه زمانی باید داروی تیروئید را مصرف کرد؟
پزشک معمولاً توصیه می‌کند که لووتیروکسین را صبح‌ها، پیش از صرف صبحانه مصرف کنید. این زمان باعث می‌شود که دارو در شرایط بهینه جذب شود و احتمال تداخل به حداقل برسد. برای حداکثر جذب و پیشگیری از تداخل، بهتر است داروی لووتیروکسین را در شرایط زیر مصرف کنید: * با شکم خالی، ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از صرف صبحانه * چهار ساعت پیش یا پس از مصرف هر دارو یا مکملی که ممکن است بر جذب دارو تأثیر بگذارد
داروهای دیگری که ممکن است بر جذب لووتیروکسین اثر بگذارند
برخی از داروها و مکمل‌ها می‌توانند جذب لووتیروکسین را مختل کنند، از جمله: * آنتی‌اسیدها * مهارکننده‌های پمپ پروتون * داروهای کاهنده اسید صفرا مانند کلستیرامین * سولفونات سدیم پلی‌استایرن (برای کاهش پتاسیم خون) * سوولامر (برای کاهش فسفات خون) * اورلیستات (داروی کاهش وزن) * مکمل‌های آهن و کلسیم در صورت داشتن هرگونه سؤال یا نگرانی درباره نحوه مصرف لووتیروکسین، بهتر است همیشه با پزشک مشورت کنید. تنظیم دقیق برنامه دارویی با همکاری پزشک می‌تواند نقش مهمی در موفقیت درمان ایفا کند.
جمع‌بندی
اگر در حال درمان کم‌کاری تیروئید هستید، باید نسبت به برخی مکمل‌ها، غذاها و نوشیدنی‌ها دقت داشته باشید. برخی از این مواد ممکن است با داروی تیروئیدی شما تداخل داشته باشند، در حالی‌که برخی دیگر می‌توانند عملکرد غده تیروئید را مستقیماً مختل کنند. برای نمونه، مکمل‌های آهن و کلسیم، غذاهای پرفیبر و فرآورده‌های سویا می‌توانند جذب داروی لووتیروکسین را مختل کنند. در عین حال، مصرف زیاد ید یا غذاهای حاوی گواتروژن ممکن است عملکرد تیروئید را مختل کند. اگر درباره رژیم غذایی، مکمل‌ها یا وضعیت تیروئید خود نگرانی دارید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. او می‌تواند با ارائه راهنمایی‌های تغذیه‌ای دقیق، به بهبود سلامت تیروئید و جلوگیری از تداخل دارویی کمک کند.
Babiker A, et al. (2020). The role of micronutrients in thyroid dysfunction. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7282437/
DeShields M. (2023). Hypothyroidism and alcohol: How does drinking affect the thyroid? https://www.discoverynj.org/hypothyroidism-and-alcohol/
Endotext. (n.d.). Table 5. Dietary goitrogens. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK285556/table/tyd-iodine-deficienc.goitrogenm/
Galanty A, et al. (2024). Do Brassica vegetables affect thyroid function? – A comprehensive systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11012840/
Gatta E, et al. (2023). Interference or noninterference between soy and levothyroxine. That is the question. A narrative review of the literature. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1530891X23005311
Khudair A, et al. (2025). Beyond thyroid dysfunction: The systemic impact of iodine excess. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11999837/
Larsen D, et al. (2022). Thyroid, diet, and alternative approaches. https://academic.oup.com/jcem/article/107/11/2973/6661401?login=false
Liu H, et al. (2023). Medications and food interacting with the bioavailability of levothyroxine: A systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10295503/
McMillian M, et al. (2015). Comorbidities, concomitant medications, and diet as factors affecting levothyroxine therapy: Results of the CONTROL Surveillance Project. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4767717/
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. (2021). Hypothyroidism (underactive thyroid). https://www.niddk.nih.gov/health-information/endocrine-diseases/hypothyroidism
National Institutes of Health Office of Dietary Supplements. (2024). Iodine: Fact sheet for health professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iodine-HealthProfessional/
Osowiecka K, et al. (2023). The influence of nutritional intervention in the treatment of Hashimoto’s thyroiditis – A systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9962371/
Wiesner A, et al. (2021). Levothyroxine interactions with food and dietary supplements – A systematic review. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8002057/
Wilson KL, et al. (2022). Hypothyroidism prevalence in the United States: A retrospective study combining National Health and Nutrition Examination Survey and claims data, 2009-2019. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9706417/
Wilson SA, et al. (2021). Hypothyroidism: Diagnosis and treatment. https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2021/0515/p605.html
https://www.healthline.com/health/hypothyroidism-vitamins-to-avoid
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
