هیدرادنیت سوپوراتیو (Hidradenitis Suppurativa) که با نام هیدرادنیت چرکی یا آکنه اینورسا شناخته میشود، یک بیماری التهابی مزمن پوستی است. این وضعیت باعث تشکیل تودههای متورم و دردناکی در زیر پوست میشود که بیشتر اوقات در نواحی زیر بغل، باسن، کشاله ران و زیر سینهها ظاهر میگردند. این برآمدگیهای شبیه دمل ممکن است باز شوند و مایعی با بوی نامطبوع از خود ترشح کنند که این مسئله به طور جدی کیفیت زندگی فرد را کاهش میدهد¹. اگرچه دلیل اصلی و دقیق بروز HS هنوز کاملاً مشخص نیست، اما عوامل خاصی وجود دارند که میتوانند خطر شعلهور شدن بیماری را افزایش داده یا شدت ضایعات موجود را بدتر سازند. در ادامه، هشت عامل رایج که میتوانند هیدرادنیت چرکی را تشدید کنند، بررسی شدهاند.
۱. اضافه وزن و چاقی
برای ابتلا به HS لزوماً نیازی به داشتن اضافه وزن نیست، اما وزن بیش از حد بدن یک عامل خطر جدی برای این بیماری محسوب میشود. دکتر جان فرو، متخصص پوست و استادیار دانشگاه نیو ساوت ولز سیدنی، بیان میکند که تحقیقات نیز نشان میدهد اضافه وزن خطر تشدید HS موجود را افزایش میدهد². این ارتباط ممکن است به دلیل آن باشد که بافت چربی هورمونهای التهابی تولید میکند که میتوانند التهاب زمینهای HS را بدتر کنند³. کاهش وزن یک استراتژی مدیریتی مؤثر است که میتواند به طور چشمگیری در بهبود وضعیت HS کمک کند⁴ و توسط آکادمی درماتولوژی آمریکا (AAD) توصیه میشود.
این هورمونهای التهابی که از بافت چربی نشأت میگیرند، محیطی را در بدن ایجاد میکنند که مستعد پاسخهای ایمنی اغراقآمیز است. بنابراین، کاهش وزن صرفاً به معنی بهبود ظاهر نیست، بلکه یک روش فعال برای کاهش بار التهابی کلی بدن است. مشورت با متخصص تغذیه و پزشک برای طراحی یک برنامه کاهش وزن پایدار، بخش مهمی از مدیریت بلندمدت هیدرادنیت چرکی است.

۲. تعریق زیاد
برخی افراد گزارش میدهند که گرما و تعریق میتواند علائم هیدرادنیت چرکی آنها را بدتر کند. دکتر فرو توضیح میدهد که مشخص نیست این تشدید دقیقاً به دلیل اصطکاک پوست با پوست است یا ناشی از عوامل پیچیدهتری مانند وجود باکتریها و تغییرات سطح اسیدی (pH) پوست است. برخی تحقیقات نیز نشان میدهند که افراد مبتلا به HS ممکن است غدد عرق با عملکرد نامناسبی داشته باشند که این خود در ایجاد التهاب و سایر علائم نقش دارد⁵.
فعالیت بدنی و ورزش کردن میتواند در ابتدا باعث تعریق شود و علائم را تشدید کند، اما دکتر فرانسیسکو کردل، بنیانگذار مرکز درماتولوژی آکادمیک فلوریدا، تأکید میکند که ورزش در درازمدت برای دستیابی و حفظ وزن سالم بسیار مفید است. برای به حداقل رساندن تعریق حین ورزش، پوشیدن لباسهای نخی و قابل تنفس، استراحتهای مکرر و استفاده از دئودورانت یا ضدتعریق مناسب توصیه میشود. برای جلوگیری از تحریک بیشتر پوست، ضروری است پس از اتمام تمرین، عرق را با صابون ضد میکروبی شستشو دهید⁴.
۳. پوشیدن لباسهای تنگ
در صورت ابتلا به هیدرادنیت چرکی، انتخاب لباسها اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند و فراتر از بحث مد است. لباسهای تنگ به طور مداوم به پوست مالیده میشوند و این اصطکاک میتواند یک محرک قوی برای شعلهور شدن HS باشد⁴. بهتر است بیماران لباسهای گشاد و از جنس پارچههای تنفسپذیر انتخاب کنند.
لباسهای راحت و گشاد به کاهش اصطکاک، سایش و تعریق کمک میکنند و فشار غیرضروری را از نواحی مستعد ضایعه دور میسازند. پارچههایی مانند پنبه خالص یا مواد جاذب رطوبت میتوانند به خشک نگه داشتن نواحی درگیر کمک کرده و احتمال التهاب را کاهش دهند. در نظر گرفتن راحتی لباس به اندازه درمانهای دارویی برای پیشگیری از شعلهور شدن HS مهم است.
۴. اصلاح کردن مناطق آسیبدیده
اصلاح مو در نواحی درگیر با هیدرادنیت چرکی به شدت توصیه نمیشود، زیرا میتواند پوست آسیبدیده را تحریک کند. دکتر کردل هشدار میدهد که اگر پس از اصلاح، موی زیرپوستی ایجاد شود، احتمال بروز یک ضایعه جدید HS به شدت افزایش مییابد.
بر اساس یک نظرسنجی کوچک روی ۱۱۴ فرد مبتلا به HS، ۶۰ درصد از افرادی که از تیغ برای از بین بردن مو استفاده کرده بودند، بدتر شدن علائم خود را گزارش دادند. در مقابل، لیزر موهای زائد هیچ گزارشی مبنی بر بدتر شدن علائم نداشت⁶. دکتر کردل انجام لیزر موهای زائد را در مناطق آسیبدیده توصیه میکند، زیرا این روش فولیکولهای مو را که محل اصلی شروع HS هستند، از بین میبرد. اگر به دنبال روشی برای از بین بردن موهای بدن خود هستید، حتماً با متخصص پوست در مورد روشهای مناسب مشورت کنید.
۵. استعمال دخانیات
اگر سیگار میکشید، ابتلا به هیدرادنیت چرکی میتواند دلیل خوبی برای ترک این عادت باشد. دکتر کردل تأکید میکند: “سیگار کشیدن قطعاً با بدتر شدن بیماری مرتبط است و باید از همان ابتدا مورد توجه و درمان قرار گیرد.”
تحقیقات به وضوح نشان میدهند که سیگار کشیدن با شدت بیشتر HS و درگیری نواحی بیشتر بدن همراه است. علاوه بر این، افراد غیرسیگاری معمولاً به درمانهای HS بهتر پاسخ میدهند⁷. اگر برای ترک سیگار به کمک نیاز دارید، پزشک میتواند شما را به منابع مناسبی مانند جایگزینهای نیکوتین، داروهای تجویزی و مشاوران ترک عادت معرفی کند. ترک سیگار نه تنها سلامت عمومی را بهبود میبخشد، بلکه شانس موفقیت درمانهای پوستی را نیز به طور قابل توجهی افزایش میدهد.
۶. رژیم غذایی ناسالم
اگرچه رژیم غذایی واحد و مشخصی برای هیدرادنیت چرکی وجود ندارد، اما آنچه میخورید نقش مهمی در نحوه مدیریت این بیماری ایفا میکند. دکتر فرو بیان میکند که داشتن یک رژیم غذایی متعادل و سالم، سرشار از میوهها و سبزیجات و کمچربی، و کاهش مصرف نوشابه و فستفود، بخش مهمی از مدیریت هر وضعیت پزشکی است. او اشاره میکند که ما میدانیم تغذیه ناسالم و افزایش وزن میتواند بسیاری از بیماریها را بدتر کند.
غذاها با افزایش یا کاهش التهاب در بدن، ممکن است بر HS تأثیر بگذارند⁸. بر اساس یک بررسی در مجله بینالمللی درماتولوژی، حذف محصولات لبنی، کاهش مصرف شکر و پرهیز از غذاهای حاوی مخمر آبجو ممکن است به برخی از افراد مبتلا به HS کمک کند⁹. با این حال، دکتر فرو خاطرنشان میسازد که هیچ رژیم غذایی واحدی توسط شواهد علمی قوی تأیید نشده است: “پرهیز از برخی غذاها به برخی بیماران کمک میکند تا شعلهور شدن بیماری را کنترل کنند، اما در تجربه من این غذاها برای افراد مختلف، متفاوت است و رژیم غذایی واحدی وجود ندارد که بتواند HS را درمان کند.” مشورت با متخصص تغذیه میتواند به طراحی یک برنامه غذایی کمک کند که وزن شما را کنترل کرده و غذاهای التهابزا را به حداقل برساند.
۷. استرس و اضطراب
دکتر فرو تأکید میکند: “استرس یک عامل بسیار رایج است که هیدرادنیت چرکی را بدتر میکند.” وی اضافه میکند که این استرس میتواند ناشی از اضطراب پیرامون طبیعت غیرقابل پیشبینی شعلهور شدنها باشد که یک چرخه مزمن از استرس و نگرانی ایجاد میکند.
او توصیه میکند که برای کمک به مدیریت استرس ناشی از HS، با پزشک خود در مورد درمانهای پزشکی و غیرپزشکی مشورت کنید. این راهکارها ممکن است شامل مدیتیشن، تمرین تکنیکهای آرامسازی، یا کار با یک متخصص سلامت روان باشد. یادگیری مهارتهای مدیریت استرس و یافتن مکانیسمهای مقابلهای مؤثر میتواند به شکستن این چرخه و کاهش فراوانی و شدت شعلهور شدنها کمک کند.
۸. آسیب و تحریک پوست
HS میتواند با بریدگیهای ناشی از اصلاح یا سایر تروماهای پوستی تشدید شود. برخی از محققان معتقدند که حتی تحریک ناشی از اصطکاک یا فشار طولانیمدت نیز میتواند ضایعات HS را بدتر کند¹⁰.
اجتناب از هرگونه آسیب یا تحریک غیرضروری به پوست، از جمله فشار دادن یا ترکاندن تودهها و زخمها، بخش مهمی از مدیریت هیدرادنیت چرکی است⁴. این اقدامات احتیاطی به کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت کمک کرده و خطر ایجاد ضایعات جدید را به حداقل میرساند. همیشه باید با نواحی درگیر به آرامی و با احتیاط رفتار شود.
پرسشهای متداول
آیا ترک سیگار واقعاً میتواند به بهبود هیدرادنیت چرکی کمک کند؟
بله، ترک سیگار یکی از مهمترین اقدامات در مدیریت هیدرادنیت چرکی است. تحقیقات نشان میدهند که استعمال دخانیات با شدت بیشتر بیماری و پاسخ ضعیفتر به درمانها مرتبط است. نیکوتین میتواند فولیکولهای مو را مسدود کرده و التهاب را افزایش دهد، بنابراین ترک سیگار شانس موفقیت درمانها و کاهش شدت شعلهور شدنها را به شدت افزایش میدهد.
چگونه میتوان تأثیر تعریق بر HS را کاهش داد؟
برای کاهش تأثیر تعریق، پوشیدن لباسهای گشاد و قابل تنفس، استراحتهای مکرر در حین فعالیت بدنی، و شستشوی سریع نواحی درگیر با صابون ضد میکروبی پس از تعریق توصیه میشود. همچنین، استفاده از یک ضد تعریق ملایم که توسط متخصص پوست تأیید شده باشد، میتواند مفید باشد.
آیا رژیم غذایی خاصی برای درمان هیدرادنیت چرکی وجود دارد؟
در حال حاضر هیچ رژیم غذایی مشخصی به عنوان درمان قطعی HS توصیه نمیشود. با این حال، بسیاری از متخصصان توصیه میکنند که از غذاهای التهابزا مانند لبنیات، قند زیاد و غذاهای حاوی مخمر آبجو اجتناب شود. داشتن یک رژیم غذایی سرشار از فیبر، میوهها و سبزیجات میتواند با کاهش التهاب، به مدیریت بهتر علائم کمک کند.
آیا استرس واقعاً میتواند باعث شعلهور شدن HS شود؟
بله، استرس یک عامل رایج در تشدید هیدرادنیت چرکی است. استرس میتواند ناشی از ماهیت غیرقابل پیشبینی خود بیماری باشد و یک چرخه معیوب ایجاد کند. استفاده از روشهای مدیریت استرس مانند مدیتیشن، تکنیکهای آرامسازی و کمک گرفتن از متخصصان سلامت روان میتواند به کاهش دفعات و شدت شعلهور شدنها کمک کند.
نتیجهگیری
هیدرادنیت سوپوراتیو یا هیدرادنیت چرکی یک بیماری التهابی مزمن است که میتواند تحت تأثیر عوامل متعددی تشدید شود. بسیاری از این عوامل، مانند رژیم غذایی، عادات سیگار کشیدن، وزن بدن و نوع پوشش، قابل کنترل و مدیریت هستند. با انطباق این عوامل، میتوان شدت بیماری را کاهش داد و مدیریت HS را آسانتر ساخت. مشورت با پزشک برای دریافت راهنمایی و حمایت در زمینههایی مانند مدیریت استرس، تغییرات رژیم غذایی، ترک سیگار و سایر راهبردهای پیشگیری از شعلهور شدن، گامهای اساسی برای حفظ یک زندگی سالمتر با این وضعیت هستند.
- Kimball AB et al. Burden of Hidradenitis Suppurativa: A Systematic Literature Review of Patient Reported Outcomes. Dermatology and Therapy. January 2024.
- Kaleta KP et al. Metabolic Disorders/Obesity Is a Primary Risk Factor in Hidradenitis Suppurativa: An Immunohistochemical Real-World Approach. Dermatology. March 2022.
- Krajewski PK et al. Adipokines as an Important Link Between Hidradenitis Suppurativa and Obesity: A Narrative Review. British Journal of Dermatology. March 2023.
- Ludmann P. Hidradenitis Suppurative: Self-Care. American Academy of Dermatology. May 3, 2022.
- Frings VG et al. Hidradenitis Suppurativa: Absence of Hyperhidrosis but Presence of a Proinflammatory Signature in Patients’ Sweat. Acta Dermato Venereologica. October 18, 2022.
- Lauro W et al. Hair Removal and Deodorants in Hidradenitis Suppurativa: An Online Survey on Patients’ Habits. Journal of Cosmetic Dermatology. February 2023.
- Mokos ZB et al. Understanding the Relationship Between Smoking and Hidradenitis Suppurativa. Acta Dermatovenerologica Croatica. July 2020.
- Shen AS et al. Dietary Factors and Hidradenitis Suppurativa. Dermatology and Therapy. December 2023.
- Silfvast-Kaiser A et al. Diet in Hidradenitis Suppurativa: a Review of Published and Lay Literature. International Journal of Dermatology. November 2019.
- Boer J et al. Mechanical Forces and Hidradenitis Suppurativa. Experimental Dermatology. February 2021.
