ژنیکوماستی به بزرگ شدن خوشخیم بافت غدهای پستان در مردان گفته میشود و با افزایش چربی ساده متفاوت است. این وضعیت ناشی از برهمخوردن تعادل بین هورمونهای مردانه و زنانه بوده و میتواند در هر سنی رخ دهد.
شیوع ژنیکوماستی
ژنیکوماستی پدیدهای شایع است و حدود نیمی از پسران در سنین بلوغ آن را تجربه میکنند. شیوع این وضعیت در مردان بالای ۶۵ سال نیز دوباره افزایش مییابد و اغلب نیازمند بررسی علت زمینهای است.
مکانیسم ایجاد ژنیکوماستی
رشد بافت پستان تحت تأثیر استروژن تحریک و توسط آندروژنها مهار میشود. هر عاملی که نسبت آندروژن به استروژن را کاهش دهد، میتواند منجر به تحریک رشد بافت پستان و در مراحل پیشرفته به فیبروز دائمی شود.
علل ژنیکوماستی
علل فیزیولوژیک
در نوزادان بهدلیل اثر استروژن مادری، در نوجوانان بهعلت تأخیر افزایش تستوسترون نسبت به استروژن، و در سالمندان بهدلیل کاهش سطح تستوسترون مشاهده میشود. این موارد معمولاً خودبهخود برطرف میشوند.
علل پاتولوژیک
کاهش تولید یا اثر تستوسترون، افزایش تولید استروژن، مقاومت به آندروژنها، چاقی، بیماریهای کبدی و کلیوی، پرکاری تیروئید و برخی اختلالات ژنتیکی میتوانند باعث ژنیکوماستی شوند. برخی تومورها نیز با ترشح هورمونها در بروز این وضعیت نقش دارند.
داروها و مواد
حدود یکچهارم موارد ژنیکوماستی در مردان بالغ به داروها مرتبط است. داروهای هورمونی، برخی داروهای قلبی، ضدافسردگیها، داروهای ضداسید معده، استروئیدهای آنابولیک، الکل و مواد مخدر میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
رویکرد تشخیصی
شرح حال و معاینه
بررسی زمان شروع، درد، مصرف دارو یا مواد، عملکرد جنسی و سابقه بیماری اهمیت دارد. معاینه برای افتراق ژنیکوماستی واقعی از تجمع چربی و بررسی بیضهها و علائم بیماریهای زمینهای ضروری است.
آزمایشها و تصویربرداری
آزمایشهای هورمونی، عملکرد کبد، کلیه و تیروئید بر اساس یافتههای بالینی درخواست میشوند. در موارد مشکوک یا یکطرفه، سونوگرافی یا ماموگرافی و در صورت لزوم نمونهبرداری انجام میشود.
ژنیکوماستی و سرطان پستان مردان
سرطان پستان در مردان نادر است و ژنیکوماستی بهتنهایی خطر آن را افزایش نمیدهد. با این حال، بزرگ شدن یکطرفه، توده سفت، رشد سریع یا تغییرات پوست و نوک پستان نیازمند بررسی فوری هستند.
درمان ژنیکوماستی
درمان به علت، مدتزمان و شدت علائم بستگی دارد. حذف عامل زمینهای، اطمینانبخشی، درمان دارویی در مراحل اولیه و در موارد مزمن یا شدید، جراحی از گزینههای درمانی محسوب میشوند.
پیشآگهی
در اغلب موارد، ژنیکوماستی خوشخیم است و در صورت تشخیص و درمان زودهنگام میتواند بهطور کامل برطرف شود. توجه به اثرات روانی و کاهش اضطراب بیماران بخش مهمی از مراقبت محسوب میشود.
سؤالات متداول
آیا ژنیکوماستی همیشه نیاز به درمان دارد؟
خیر، در موارد خفیف و بدون علت خطرناک، تنها پیگیری و اطمینانبخشی کافی است.
تفاوت ژنیکوماستی با چربی سینه چیست؟
ژنیکوماستی ناشی از رشد بافت غدهای است، درحالیکه چربی سینه فقط تجمع بافت چربی محسوب میشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت درد، رشد سریع، یکطرفه بودن یا بروز علائم غیرطبیعی، مراجعه به پزشک ضروری است.
- Aslan O, Bayraktaroglu S, Cinkooglu A, et al; Prevalence of Incidental Gynecomastia by Chest Computed Tomography in Patients with a Prediagnosis of COVID-19 Pneumonia. Eur J Breast Health. 2021 Mar 31;17(2):173-179. doi: 10.4274/ejbh.galenos.2021.6251. eCollection 2021 Apr.
- Acharya SV; Clinical features, presentation and hormonal parameters in patients with pubertal gynecomastia. J Family Med Prim Care. 2021 Feb;10(2):648-651. doi: 10.4103/jfmpc.jfmpc_1987_20. Epub 2021 Feb 27.
- Kanakis GA, Nordkap L, Bang AK, et al; EAA clinical practice guidelines-gynecomastia evaluation and management. Andrology. 2019 Nov;7(6):778-793. doi: 10.1111/andr.12636. Epub 2019 May 16.
- Vandeven HA, Pensler JM; Gynecomastia.
- Shozu M, Fukami M, Ogata T; Understanding the pathological manifestations of aromatase excess syndrome: lessons for clinical diagnosis. Expert Rev Endocrinol Metab. 2014 Jul;9(4):397-409.
- Niewoehner CB, Schorer AE; Gynaecomastia and breast cancer in men. BMJ. 2008 Mar 29;336(7646):709-13.
- Willett AM, Michell MJ, Lee MJR; Best practice diagnostic guidelines for patients presenting with breast symptoms, Association of Breast Surgery UK (2010)
- Breast cancer statistics; Cancer Research UK
- de Blok CJM, Wiepjes CM, Nota NM, et al; Breast cancer risk in transgender people receiving hormone treatment: nationwide cohort study in the Netherlands. BMJ. 2019 May 14;365:l1652. doi: 10.1136/bmj.l1652.
- Swerdloff RS et al. Gynecomastia: Etiology, Diagnosis, and Treatment. [Updated 2019 Jul 7]. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, et al., editors. Endotext .
- Fagerlund A, Cormio L, Palangi L, et al; Gynecomastia in Patients with Prostate Cancer: A Systematic Review. PLoS One. 2015 Aug 26;10(8):e0136094. doi: 10.1371/journal.pone.0136094. eCollection 2015.
- https://patient.info/doctor/general-surgery/gynaecomastia
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
