کدام روش دم‌آوری قهوه LDL را بیشتر افزایش می‌دهد؟

قهوه برای بسیاری از افراد بخشی ثابت از برنامه روزانه است، اما روش تهیه آن می‌تواند بر ترکیبات موجود در فنجان و در نتیجه بر سلامت قلب و عروق اثر بگذارد. مهم‌ترین تفاوت در این زمینه، وجود یا نبود فیلتر است؛ زیرا برخی ترکیبات روغنی طبیعی قهوه در صورت حذف نشدن می‌توانند سطح کلسترول بد خون، یعنی LDL، را افزایش دهند.

البته این موضوع به معنای ناسالم بودن قهوه برای همه افراد نیست. شواهد جدیدتر نشان می‌دهد که نوع قهوه، روش دم‌آوری، مقدار مصرف و وضعیت چربی خون فرد همگی باید در کنار یکدیگر در نظر گرفته شوند.

چرا روش دم‌آوری قهوه بر کلسترول اثر می‌گذارد؟

قهوه حاوی ترکیباتی به نام دی‌ترپن‌هاست که مهم‌ترین آن‌ها کافستول و کاوئول هستند. این ترکیبات می‌توانند در صورت مصرف مداوم، سطح کلسترول خون به‌ویژه LDL را افزایش دهند، در حالی که فیلترهای کاغذی بخش قابل‌توجهی از آن‌ها را در خود به دام می‌اندازند.

به همین دلیل، قهوه بدون فیلتر معمولاً مقدار بیشتری از این ترکیبات دارد و از نظر کنترل کلسترول نسبت به قهوه فیلتردار انتخاب ضعیف‌تری محسوب می‌شود. در مقابل، قهوه‌ای که از فیلتر کاغذی عبور می‌کند، مقدار بسیار کمتری از این ترکیبات را وارد فنجان می‌کند.

نکته کاربردی: اگر LDL خون شما بالاست و روزانه چند فنجان قهوه می‌نوشید، تغییر روش دم‌آوری از قهوه بدون فیلتر به قهوه فیلتردار می‌تواند یکی از تغییرات ساده و کم‌هزینه در سبک زندگی باشد.

قهوه ترک

قهوه ترک که گاهی به‌عنوان قهوه جوشیده نیز شناخته می‌شود، در بالاترین رتبه روش‌های مورد بررسی از نظر احتمال افزایش LDL قرار می‌گیرد. در این روش، پودر بسیار ریز قهوه مستقیماً با آب حرارت داده می‌شود و فیلتر کاغذی برای جدا کردن روغن‌ها و ذرات قهوه وجود ندارد.

هر فنجان قهوه ترک می‌تواند حدود ۵٫۳ میلی‌گرم کافستول و ۵٫۴ میلی‌گرم کاوئول داشته باشد. قهوه جوشیده به سبک اسکاندیناویایی حتی می‌تواند تا حدود ۷٫۲ میلی‌گرم از هر یک از این دو ترکیب را در هر فنجان داشته باشد.

در یک مطالعه قدیمی، نوشیدن روزانه چهار تا شش فنجان قهوه جوشیده به مدت ۹ هفته با افزایش حدود ۱۰ درصدی کلسترول خون، از جمله LDL، همراه بود. در همان بررسی، قهوه فیلتردار چنین اثری نشان نداد.

البته این یافته به این معنا نیست که یک فنجان قهوه ترک گهگاه باعث افزایش قابل‌توجه LDL می‌شود؛ مقدار و تداوم مصرف اهمیت زیادی دارد.

قهوه فرنچ‌پرس

قهوه فرنچ‌پرس نیز مانند قهوه ترک فاقد فیلتر کاغذی است و بنابراین مقدار بیشتری از روغن‌ها و دی‌ترپن‌های قهوه وارد نوشیدنی می‌شوند. هر فنجان قهوه تهیه‌شده با فرنچ‌پرس حدود ۳٫۵ میلی‌گرم کافستول و ۴٫۴ میلی‌گرم کاوئول دارد.

در یک مطالعه، مصرف قهوه فرنچ‌پرس به مدت ۱۲ هفته با افزایش فعالیت پروتئینی مرتبط با انتقال کلسترول و سایر چربی‌ها در خون همراه بود. افزایش این فعالیت پیش از افزایش LDL مشاهده شد و می‌تواند یکی از سازوکارهای احتمالی اثر این نوع قهوه بر چربی خون باشد.

بنابراین اگر فردی LDL بالا دارد و چندین فنجان قهوه فرنچ‌پرس در روز مصرف می‌کند، جایگزین کردن آن با قهوه فیلتردار می‌تواند انتخاب منطقی‌تری باشد.

اسپرسو

اسپرسو با عبور دادن آب داغ از میان پودر بسیار ریز قهوه تحت فشار تهیه می‌شود. اگرچه اسپرسو مانند قهوه فیلتردار از فیلتر کاغذی عبور نمی‌کند، مقدار دی‌ترپن‌های آن نسبت به قهوه ترک و فرنچ‌پرس کمتر است.

هر فنجان اسپرسو حدود ۱٫۵ میلی‌گرم کافستول و ۱٫۸ میلی‌گرم کاوئول دارد. با این حال، در یک مطالعه روی افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله مشاهده شد که مصرف بیشتر نوشیدنی‌های بر پایه اسپرسو با سطح بالاتر کلسترول همراه بود.

در نتیجه، اسپرسو را نمی‌توان از نظر اثر احتمالی بر LDL کاملاً بی‌اثر دانست، اما مقدار مصرف و اندازه هر وعده در تفسیر این یافته اهمیت دارد. مصرف یک شات اسپرسو با نوشیدن چندین نوشیدنی بزرگ بر پایه اسپرسو در طول روز یکسان نیست.

قهوه موکاپات

در موکاپات، آب از میان قهوه آسیاب‌شده موجود در فیلتر فلزی عبور می‌کند و نوشیدنی روی اجاق آماده می‌شود. از آنجا که فیلتر کاغذی در این روش وجود ندارد، مقداری از دی‌ترپن‌ها وارد نوشیدنی می‌شوند.

بااین‌حال، میزان این ترکیبات در قهوه موکاپات نسبتاً پایین است و هر فنجان حدود ۱٫۱ میلی‌گرم کافستول و ۱٫۴ میلی‌گرم کاوئول دارد. بنابراین مصرف متعادل آن لزوماً به افزایش LDL منجر نمی‌شود.

قهوه فوری

قهوه فوری از دانه‌های قهوه فرآوری‌شده تهیه می‌شود و مقدار دی‌ترپن‌های آن بسیار پایین است. هر فنجان قهوه فوری حدود ۰٫۲ میلی‌گرم کافستول و ۰٫۲ میلی‌گرم کاوئول دارد.

فرآیند تولید قهوه فوری بخش زیادی از روغن‌های حاوی ترکیبات افزایش‌دهنده کلسترول را حذف می‌کند. به همین دلیل، اگر هدف اصلی شما کاهش مواجهه با این ترکیبات باشد، قهوه فوری می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

در یک بررسی بزرگ مبتنی بر داده‌های بانک زیستی بریتانیا، مصرف روزانه دو تا سه فنجان قهوه بدون کافئین، قهوه آسیاب‌شده یا قهوه فوری با خطر کمتر بیماری قلبی و مرگ در مقایسه با مصرف نکردن قهوه همراه بود. همچنین مصرف قهوه آسیاب‌شده و فوری با کاهش قابل‌توجه خطر بروز آریتمی‌های قلبی همراه بود.

توجه: این یافته‌ها ارتباط آماری را نشان می‌دهند و به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که قهوه موجب کاهش بیماری قلبی یا آریتمی می‌شود.

قهوه دمی با فیلتر کاغذی

قهوه دمی یا پوراور با عبور آب داغ از میان پودر قهوه و یک فیلتر کاغذی تهیه می‌شود. فیلتر کاغذی می‌تواند بخش عمده دی‌ترپن‌ها را حذف کند و به همین دلیل این روش از نظر اثر احتمالی بر LDL یکی از مناسب‌ترین گزینه‌هاست.

هر فنجان قهوه تهیه‌شده با فیلتر کاغذی تنها حدود ۰٫۱ میلی‌گرم کافستول و ۰٫۱ میلی‌گرم کاوئول دارد. این مقدار بسیار کمتر از میزان موجود در قهوه ترک و فرنچ‌پرس است.

در یک مطالعه طولانی‌مدت که بیش از ۵۰۰ هزار فرد سالم ۲۰ تا ۷۹ ساله را طی حدود ۲۰ سال بررسی کرد، مصرف روزانه یک تا چهار فنجان قهوه فیلتردار با میزان کمتر بیماری‌های شریانی و مرگ همراه بود. قهوه فیلتردار همچنین در مقایسه با مصرف نکردن قهوه با خطر کمتر مرگ همراه بود.

رتبه‌بندی روش‌های دم‌آوری قهوه از نظر احتمال افزایش LDL

از بیشترین تا کمترین میزان دی‌ترپن و احتمال اثر نامطلوب بر LDL، می‌توان این روش‌ها را به‌صورت کلی چنین مرتب کرد:

1. قهوه ترک یا جوشیده
2. قهوه فرنچ‌پرس
3. اسپرسو
4. قهوه موکاپات
5. قهوه فوری
6. قهوه دمی با فیلتر کاغذی

این رتبه‌بندی باید به‌عنوان یک مقایسه کلی در نظر گرفته شود، زیرا میزان واقعی دی‌ترپن‌ها به نوع دانه، مقدار قهوه، اندازه فنجان، روش تهیه و مقدار مصرف روزانه نیز وابسته است.

اگر LDL بالاست، کدام قهوه را انتخاب کنیم؟

اگر LDL شما طبیعی است، صرفاً به دلیل نگرانی از کلسترول لزوماً نیازی به حذف قهوه ندارید. اما اگر LDL بالا دارید یا در معرض بیماری قلبی عروقی هستید و قهوه زیادی مصرف می‌کنید، تغییر روش دم‌آوری می‌تواند از کاهش یا حذف کامل قهوه منطقی‌تر باشد.

به‌خصوص جایگزین کردن قهوه ترک یا فرنچ‌پرس با قهوه دمی دارای فیلتر کاغذی، راهکاری ساده برای کاهش دریافت کافستول و کاوئول است. در چنین شرایطی بهتر است به جای تمرکز صرف بر نوع قهوه، کل الگوی غذایی، دریافت چربی اشباع، فیبر غذایی، وزن بدن، فعالیت بدنی و سایر عوامل مؤثر بر LDL نیز بررسی شوند.

آیا افزودن شکر یا خامه به قهوه اهمیت دارد؟

بله، از نظر سلامت قلب، نباید فقط روی روش دم‌آوری تمرکز کرد. افزودن مقدار زیادی شکر، خامه یا سایر مواد پرانرژی می‌تواند دریافت کالری و قند یا چربی اشباع را افزایش دهد و در مجموع کیفیت تغذیه را کاهش دهد.

بنابراین یک قهوه فیلتردار که با مقدار زیادی شکر و خامه مصرف می‌شود، الزاماً انتخاب سالم‌تری نسبت به یک قهوه ساده و بدون افزودنی نیست. ترکیب کلی نوشیدنی و الگوی غذایی روزانه مهم‌تر از یک ویژگی منفرد است.

پرسش‌های متداول درباره قهوه و کلسترول

آیا قهوه ترک LDL را بالا می‌برد؟

قهوه ترک به دلیل نداشتن فیلتر کاغذی حاوی مقدار بیشتری کافستول و کاوئول است و مصرف مداوم و زیاد آن می‌تواند LDL را افزایش دهد. این اثر به مقدار و دفعات مصرف نیز وابسته است.

آیا فرنچ‌پرس برای افراد دارای کلسترول بالا مناسب است؟

اگر LDL بالا دارید و فرنچ‌پرس را چند بار در روز مصرف می‌کنید، جایگزین کردن آن با قهوه فیلتردار می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. علت اصلی، حذف بیشتر ترکیبات دی‌ترپن توسط فیلتر کاغذی است.

آیا اسپرسو LDL را افزایش می‌دهد؟

اسپرسو نسبت به قهوه ترک و فرنچ‌پرس دی‌ترپن کمتری دارد، اما فاقد فیلتر کاغذی است و بنابراین کاملاً بدون این ترکیبات نیست. مقدار مصرف نیز اهمیت دارد، زیرا مصرف زیاد نوشیدنی‌های بر پایه اسپرسو در برخی مطالعات با کلسترول بالاتر ارتباط داشته است.

بهترین قهوه برای افراد با LDL بالا چیست؟

از نظر کاهش دریافت ترکیبات افزایش‌دهنده کلسترول، قهوه دمی با فیلتر کاغذی یکی از بهترین انتخاب‌هاست. قهوه فوری نیز مقدار بسیار کمی از این ترکیبات دارد و می‌تواند گزینه دیگری باشد.

آیا قهوه بدون کافئین برای کلسترول بهتر است؟

بی‌کافئین بودن به‌تنهایی تعیین‌کننده مقدار دی‌ترپن نیست؛ روش فرآوری و فیلتراسیون نیز اهمیت دارد. بنابراین قهوه بی‌کافئینِ فیلتردار معمولاً از نظر این ترکیبات انتخاب مناسب‌تری نسبت به قهوه بدون فیلتر است.

آیا برای کاهش LDL باید قهوه را کاملاً قطع کرد؟

معمولاً چنین نتیجه‌ای از این شواهد به دست نمی‌آید. برای بسیاری از افراد، تغییر روش دم‌آوری از قهوه بدون فیلتر به قهوه فیلتردار می‌تواند راهکاری عملی‌تر از حذف کامل قهوه باشد.

جمع‌بندی

تفاوت اصلی میان روش‌های دم‌آوری قهوه از نظر اثر احتمالی بر LDL، به میزان عبور ترکیباتی مانند کافستول و کاوئول به داخل فنجان مربوط می‌شود. قهوه ترک و فرنچ‌پرس به دلیل نداشتن فیلتر کاغذی بیشترین مقدار این ترکیبات را دارند، در حالی که قهوه دمی با فیلتر کاغذی و قهوه فوری مقادیر بسیار کمتری دارند.

اگر LDL شما بالاست، لازم نیست الزاماً قهوه را کنار بگذارید؛ تغییر روش تهیه، به‌ویژه استفاده از فیلتر کاغذی، می‌تواند یک مداخله ساده و قابل‌اجرا باشد. بااین‌حال، اثر قهوه باید در کنار کل رژیم غذایی و سایر عوامل خطر قلبی عروقی ارزیابی شود و نباید اجازه داد تمرکز روی نوع قهوه، عوامل مهم‌تری مانند چربی اشباع، فیبر غذایی، وزن، فشارخون و فعالیت بدنی را تحت‌الشعاع قرار دهد.