برخی مکملها مانند کروم، دارچین و امگا-۳ ممکن است در کنترل قند خون یا کاهش خطرات مرتبط با دیابت مؤثر باشند. با این حال، شواهد علمی در این زمینه متفاوت است و برخی از این مکملها میتوانند عوارض جانبی جدی ایجاد کنند، بنابراین همیشه قبل از مصرف با پزشک خود مشورت کنید1.
مطالعات در مورد اثرگذاری این مکملها اغلب نتایج متناقضی ارائه دادهاند و دوز مصرفی و شرایط بدنی هر فرد در اثربخشی آنها نقش اساسی دارد. شناخت دقیق هر مکمل، ایمنی و اثرات جانبی آن برای اتخاذ تصمیم آگاهانه ضروری است.
۱. آلفا-لیپوئیک اسید
آلفا-لیپوئیک اسید یک اسید چرب با خاصیت آنتیاکسیدانی است که در زمینه دیابت و عوارض آن مورد مطالعه قرار گرفته است2. با این حال، شواهد علمی موجود محدود بوده و نتایج تحقیقات متناقض هستند.
یک بررسی نشان داد که این ماده تأثیری در کاهش قند خون، تریگلیسرید یا کلسترول در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ندارد3. در حالیکه برخی مطالعات بهبود نوروپاتی (آسیب عصبی ناشی از دیابت) را گزارش کردند، تحقیقات دیگر چنین نتیجهای را تأیید نکردند4؛ همچنین هیچ مدرکی درباره تأثیر مثبت این مکمل بر نفروپاتی (آسیب کلیه) یا ادم ماکولا (تورم شبکیه چشم) وجود ندارد5.
ایمنی
مصرف آلفا-لیپوئیک اسید در دوزهای نرمال برای افراد مبتلا به بیماریهای قلبی، دیابت و مشکلات عصبی بیخطر تلقی میشود2. عوارض جانبی احتمالی شامل سردرد، تهوع و استفراغ است6.
به دلیل ویژگیهای آنتیاکسیدانی قوی، این مکمل ممکن است در کاهش استرس اکسیداتیو مفید باشد، اما همچنان به تحقیقات جامعتری نیاز دارد تا استفاده گستردهتری از آن را توجیه کند.

Kayoko Hayashi / Getty Images
۲. دارچین
مطالعهای نشان داد که مکمل دارچین باعث کاهش قند خون ناشتا و مقاومت به انسولین در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و پیشدیابت میشود7. با این حال، تحقیقات بیشتری برای تأیید این یافتهها لازم است.
بررسیهای دیگر نشان دادند که دارچین فشار خون، کلسترول و سطح تریگلیسرید را در افراد دیابتی کاهش میدهد8,9. این تأثیرات ممکن است به دلیل ترکیبات فعال مانند سینامالدئید باشد که با مسیرهای متابولیکی مرتبط با قند خون تعامل دارند.
ایمنی
مصرف دارچین در دوزهای زیر ۶ گرم در روز برای اکثر افراد بیخطر است10. اما گونههایی مانند دارچین کاسیا (Cinnamomum cassia) ممکن است حاوی مقادیر بالای کومارین باشند11.
مصرف بیشازحد کومارین در طولانیمدت میتواند باعث سمیت کبدی و افزایش خطر ابتلا به سرطان شود12. دارچین واقعی (Cinnamomum verum) که به نام سیلان یا دارچین سریلانکایی نیز شناخته میشود، دارای مقادیر کمتر کومارین است11.
۳. منیزیم
سطوح بالاتر منیزیم در بدن با کاهش خطر ابتلا به دیابت مرتبط است. این ماده معدنی در کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و بهبود حساسیت به انسولین در افراد در معرض خطر مؤثر شناخته شده است13.
مکملهای منیزیم در اشکال مختلف در دسترس هستند، اما فرم منیزیم اکسید بیشترین بررسی را در کارآزماییهای بالینی مرتبط با دیابت داشته است13.
ایمنی
مصرف روزانه منیزیم نباید از ۳۵۰ میلیگرم تجاوز کند6. منابع غذایی منیزیم شامل غلات غنیشده، آجیل و سبزیجات برگدار هستند.
دوزهای بالاتر مکمل منیزیم ممکن است باعث اسهال، تهوع و گرفتگی عضلات شکمی شود14. تنظیم دوز بر اساس وضعیت گوارشی و دریافت غذایی توصیه میشود.
۴. کروم
کروم یک عنصر کمیاب است که در غذاهایی مانند گوشت، غلات و میوهها یافت میشود. این ماده ممکن است اثر انسولین را تقویت کرده و به تجزیه قندها کمک کند، اما همچنان به تحقیقات بیشتری نیاز است15.
مروری نشان داد که مکمل کروم تأثیر اندکی در بهبود سطح هموگلوبین A1c در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دارد، اما بر قند خون ناشتا یا سطح کلسترول تأثیری نداشت16.
ایمنی
مصرف کروم همراه با انسولین یا متفورمین ممکن است باعث افت قند خون (هیپوگلیسمی) شود، بنابراین برای این افراد توصیه نمیشود15. علائم هیپوگلیسمی شامل لرزش، سردرد و افزایش ضربان قلب است.
عوارض جانبی دیگر کروم شامل کاهش وزن، کمخونی، نارسایی کلیه و بثورات پوستی گزارش شده است. استفاده ایمن از این مکمل مستلزم مشورت با پزشک است.
۵. روی (زینک)
برخی مطالعات نشان میدهند که روی میتواند در برابر دیابت نوع ۲ اثر محافظتی داشته باشد. مروری از مطالعات نشان داد که مصرف نسبتاً بالای روی با کاهش ۱۳ درصدی خطر دیابت نوع ۲ مرتبط است.
این اثر در جمعیتهای روستایی چشمگیرتر بود؛ به طوری که کاهش خطر تا ۴۱ درصد گزارش شد17. این یافتهها به نقش روی در تنظیم عملکرد انسولین و کاهش استرس اکسیداتیو اشاره دارند.
۶. ویتامین D
تحقیقات نشان دادهاند که دریافت کافی ویتامین D ممکن است به پیشگیری از دیابت نوع ۱ و ۲ کمک کند18. همچنین، این ویتامین ممکن است قند خون را در افراد مبتلا به پیشدیابت کاهش دهد19.
مصرف روزانه ۲۰۰۰ واحد بینالمللی (IU) ویتامین D3 میتواند به مدیریت یا پیشگیری از دیابت نوع ۱ کمک کند18. دریافت حداقل ۱۰۰۰ IU در روز برای یک سال یا بیشتر بهطور معنیداری احتمال بروز دیابت نوع ۲ را کاهش داده، در حالی که دوزهای پایینتر هیچ تأثیری نداشتند20.
ایمنی
مقدار توصیهشده روزانه ویتامین D برای بزرگسالان ۶۰۰ IU یا ۱۵ میکروگرم است21. منابع غذایی آن شامل محصولات غنیشده مانند آب پرتقال، غلات و شیر است.
دریافت ویتامین D از نور خورشید نیز امکانپذیر است، اما دوزهای بالای مکملها ممکن است موجب ایجاد سنگ کلیه، تهوع، استفراغ و ضعف عضلانی شوند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
ادامه ترجمه دقیق و گسترشیافته مقاله، با رعایت کامل ساختار HTML و تمامی دستورالعملهای قبلی:
---
۷. اسیدهای چرب امگا-۳
پژوهشها نشان دادهاند که اسیدهای چرب امگا-۳ میتوانند به کاهش قند خون و مقاومت به انسولین کمک کنند. همچنین مطالعات دیگری نشان دادهاند که افزایش مصرف امگا-۳ ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش داده و در افراد مبتلا به پیشدیابت باعث بهبود سطح قند خون شود22,19.
با این حال، برخی بررسیهای دیگر نشان دادند که امگا-۳ تأثیر قابلتوجهی بر قند خون یا مقاومت به انسولین ندارد23. با این وجود، امگا-۳ باعث بهبود شاخصهایی مانند هموگلوبین A1c، کلسترول کل، کلسترول خوب (HDL) و تریگلیسرید شد.
ایمنی
اسیدهای چرب امگا-۳ معمولاً عوارض جانبی شدیدی ایجاد نمیکنند. اما مصرف دوزهای بالا (بیش از ۴ گرم در روز) ممکن است خطر ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی را در افراد دارای بیماریهای قلبی یا در معرض خطر آن افزایش دهد24.
از عوارض دیگر امگا-۳ میتوان به بوی بد دهان، سوزش معده، تهوع یا اسهال اشاره کرد25. همچنین ممکن است اثر رقیقکنندههای خون را افزایش داده و باعث خونریزی بیشتر شود.
۸. بربرین
تحقیقات نشان میدهد که بربرین میتواند به کنترل قند خون در افراد مبتلا به پیشدیابت کمک کند26. در یک بررسی، بربرین – چه بهتنهایی و چه همراه با داروهای استاندارد دیابت – موجب بهبود شاخصهای مختلف کنترل دیابت شد27.
این شاخصها شامل هموگلوبین A1c، قند خون دو ساعت بعد از غذا، مقاومت به انسولین، شاخص توده بدنی (BMI)، کلسترول کل، تریگلیسرید و سطح التهاب بود. حتی مصرف بربرین بهتنهایی نیز باعث بهبود جزئی در A1c و قند خون ناشتا شد.
ایمنی
مصرف بربرین در دوران بارداری و شیردهی باید اجتناب شود زیرا ممکن است باعث یرقان یا آسیب مغزی در نوزادان شود28. از جمله عوارض جانبی بربرین میتوان به یبوست و اسهال اشاره کرد29.
به دلیل تأثیر قوی بر مسیرهای متابولیکی، استفاده از این مکمل باید با دقت و تحت نظر پزشک انجام گیرد. تداخل با داروهای دیابتی نیز امکانپذیر است.
۹. پروبیوتیکها
در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف پروبیوتیکها ممکن است منجر به کاهش هموگلوبین A1c، قند خون ناشتا (FPG) و مقاومت به انسولین شود30.
پروبیوتیکها با بهبود ترکیب میکروبیوم روده، ممکن است التهاب را کاهش داده و پاسخ بدن به انسولین را بهبود بخشند. با این حال، هنوز مطالعات گستردهتری برای تأیید قطعی اثربخشی آنها مورد نیاز است.
۱۰. آلوئهورا
مطالعات محدودی نشان دادهاند که مکملهای آلوئهورا ممکن است قند خون ناشتا را در افراد مبتلا به پیشدیابت و دیابت نوع ۲ کاهش دهند31. با این حال، شواهد علمی در این زمینه همچنان محدود است.
استفاده از آلوئهورا در طب سنتی رایج بوده، اما برای تایید اثرات بالینی آن، انجام مطالعات بزرگتر و باکیفیتتر ضروری است. همچنین ممکن است نحوه فرآوری و نوع عصاره مورد استفاده در نتایج نهایی تأثیر بگذارد.
۱۱. گیمنما
گیاه گیمنما دارای ترکیبات فعالی است که ممکن است خواص ضد دیابتی داشته باشند. این گیاه در طب سنتی هندی (آیورودا) برای کاهش میل به شیرینی استفاده میشود32.
با این حال، برای درک دقیق نحوه عملکرد گیمنما در بدن افراد دیابتی و ایمنی طولانیمدت آن، مطالعات بیشتری لازم است. تعاملات دارویی و دوز مصرفی از عوامل مهم در ارزیابی اثربخشی این مکمل محسوب میشوند.
چه مکملهایی را نباید در دیابت مصرف کرد؟
برخی مکملها میتوانند قند خون شما را تحت تأثیر قرار دهند یا با داروهای مصرفیتان تداخل داشته باشند. اگر دیابت دارید، قبل از مصرف مکملهای زیر با پزشک مشورت کنید:
- ویتامین E: ممکن است با داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین (Jantoven) تداخل داشته باشد33.
- گیاه سنتجان (St. John's Wort): ممکن است باعث افزایش تجمع متفورمین در بدن شده و بر سطح قند خون اثر بگذارد34.
- جینسنگ: اگرچه میتواند قند خون را کاهش دهد، اما مصرف آن همراه با انسولین یا متفورمین ممکن است باعث افت خطرناک قند خون شود34.
جمعبندی نهایی
برخی مکملها مانند دارچین، بربرین و ویتامین D ممکن است به کنترل قند خون کمک کنند، اما نباید جایگزین داروهای تجویزشده توسط پزشک شوند. این مکملها میتوانند بهعنوان بخشی از راهبرد کلی مدیریت دیابت مورد بررسی قرار گیرند.
مکملهای دیگری مانند گیمنما، آلوئهورا و پروبیوتیکها نیز تأثیرات مثبتی در برخی مطالعات داشتهاند، اما نیاز به تحقیقات بیشتر دارند. همچنین برخی مکملها ممکن است با داروهای دیابتی تداخل داشته باشند و باید با احتیاط مصرف شوند.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Diabetes and dietary supplements: What you need to know.
- Fogacci F, Rizzo M, Krogager C, et al. Safety evaluation of α-lipoic acid supplementation: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled clinical studies. Antioxidants (Basel). 2020;9(10):1011. doi:10.3390/antiox9101011
- Ebada MA, Fayed N, Fayed L, et al. Efficacy of alpha-lipoic acid in the management of diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Iran J Pharm Res. 2019;18(4):2144-2156. doi:10.22037/ijpr.2019.1100842
- Abubaker SA, Alonazy AM, Abdulrahman A. Effect of alpha-lipoic acid in the treatment of diabetic neuropathy: a systematic review. Cureus. 2022;14(6):e25750. doi:10.7759/cureus.25750
- Vakali E, Rigopoulos D, Carrillo AE, et al. Effects of alpha-lipoic acid supplementation on human diabetic nephropathy: a systematic review and meta-analysis. Curr Diabetes Rev. 2022;18(6):e140921196457. doi:10.2174/1573399817666210914103329
- National Center for Complementary and Integrative Health. Diabetes and dietary supplements: What you need to know.
- Deyno S, Eneyew K, Seyfe S, et al. Efficacy and safety of cinnamon in type 2 diabetes mellitus and pre-diabetes patients: A meta-analysis and meta-regression. Diabetes Res Clin Pract. 2019;156:107815. doi:10.1016/j.diabres.2019.107815
- Jamali N, Jalali M, Saffari-Chaleshtori J, et al. Effect of cinnamon supplementation on blood pressure and anthropometric parameters in patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Diabetes Metab Syndr. 2020;14(2):119-125. doi:10.1016/j.dsx.2020.01.009
- Jamali N, Kazemi A, Saffari-Chaleshtori J, et al. The effect of cinnamon supplementation on lipid profiles in patients with type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Complement Ther Med. 2020;55:102571. doi:10.1016/j.ctim.2020.102571
- Gu DT, Tung TH, Jiesisibieke ZL, et al. Safety of cinnamon: an umbrella review of meta-analyses and systematic reviews of randomized clinical trials. Front Pharmacol. 2022;12:790901. doi:10.3389/fphar.2021.790901
- Medagama AB. The glycaemic outcomes of cinnamon, a review of the experimental evidence and clinical trials. Nutr J. 2015;14:108. doi:10.1186/s12937-015-0098-9
- Medagama AB. The glycaemic outcomes of cinnamon, a review of the experimental evidence and clinical trials. Nutr J. 2015;14:108. doi:10.1186/s12937-015-0098-9
- Veronese N, Dominguez LJ, Pizzol D, et al. Oral magnesium supplementation for treating glucose metabolism parameters in people with or at risk of diabetes: a systematic review and meta-analysis of double-blind randomized controlled trials. Nutrients. 2021;13(11):4074. doi:10.3390/nu13114074
- National Institutes of Health. Magnesium.
- National Institutes of Health. Chromium.
- Zhao F, Pan D, Wang N, et al. Effect of chromium supplementation on blood glucose and lipid levels in patients with type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Biol Trace Elem Res. 2022;200(2):516-525. doi:10.1007/s12011-021-02693-3
- Fernández-Cao JC, Warthon-Medina M, H Moran V, et al. Zinc Intake and status and risk of type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2019;11(5):1027. doi:10.3390/nu11051027
- Yu J, Sharma P, Girgis CM, et al. Vitamin D and beta cells in type 1 diabetes: a systematic review. Int J Mol Sci. 2022;23(22):14434. doi:10.3390/ijms232214434
- Rajabi-Naeeni M, Dolatian M, Qorbani M, Vaezi AA. The effect of omega-3 and vitamin D co-supplementation on glycemic control and lipid profiles in reproductive-aged women with pre-diabetes and hypovitaminosis D: A randomized controlled trial. Diabetol Metab Syndr. 2020;12:41. doi:10.1186/s13098-020-00549-9
- Barbarawi M, Zayed Y, Barbarawi O, et al. Effect of vitamin D supplementation on the incidence of diabetes mellitus. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(8):dgaa335. doi:10.1210/clinem/dgaa335
- National Institutes of Health. Vitamin D.
- Ma MY, Li KL, Zheng H, et al. Omega-3 index and type 2 diabetes: Systematic review and meta-analysis. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2021;174:102361. doi:10.1016/j.plefa.2021.102361
- Xiao Y, Zhang Q, Liao X, et al. The effects of omega-3 fatty acids in type 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2022;182:102456. doi:10.1016/j.plefa.2022.102456
- Nicholls SJ, Lincoff AM, Garcia M, et al. Effect of high-dose omega-3 fatty acids vs corn oil on major adverse cardiovascular events in patients at high cardiovascular risk: The STREGTH randomized clinical trial. JAMA. 2020;324(22):2268-2280. doi:10.1001/jama.2020.22258
- National Institutes of Health. Omega-3 fatty acids.
- Wang L, Ge H, Wei G, Pong L, Wu L, Ye H. Berberine and prediabetes: A clinical observational study. J Diabetes Mellit. 2020;10(04):209-21. doi:10.4236/jdm.2020.104017
- Guo J, Chen H, Zhang X, et al. The effect of berberine on metabolic profiles in type 2 diabetic patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Oxid Med Cell Longev. 2021;2021:2074610. doi:10.1155/2021/2074610
- Rad SZK, Rameshrad M, Hosseinzadeh H. Toxicology effects of Berberis vulgaris (barberry) and its active constituent, berberine: a review. Iran J Basic Med Sci. 2017;20(5):516-529. doi:10.22038/IJBMS.2017.8676
- Li Z, Wang Y, Xu Q, et al. Berberine and health outcomes: An umbrella review. Phytother Res. 2023;37(5):2051-2066. doi:10.1002/ptr.7806
- Tao YW, Gu YL, Mao XQ, Zhang L, Pei YF. Effects of probiotics on type II diabetes mellitus: A meta-analysis. J Transl Med. 2020;18(1):30. doi:10.1186/s12967-020-02213-2.
- Budiastutik I, Subagio WH, Kartasurya IM, et al. The effect of Aloe vera on fasting blood glucose levels in pre-diabetes and type 2 diabetes mellitus: A systematic review and meta-analysis. J Pharm Pharmacogn Res. 2022;10(4):737-47.
- Kahksha, Alam O, Naaz S, et al. Recent developments made in the assessment of the antidiabetic potential of gymnema species - From 2016 to 2020. J Ethnopharmacol. 2022;286:114908. doi:10.1016/j.jep.2021.114908
- Fan Y, Adam TJ, McEwan R, Pakhomov SV, Melton GB, Zhang R. Detecting signals of interactions between warfarin and dietary supplements in electronic health records. Stud Health Technol Inform. 2017;245:370-374.
- Gupta RC, Chang D, Nammi S, Bensoussan A, Bilinski K, Roufogalis BD. Interactions between antidiabetic drugs and herbs: an overview of mechanisms of action and clinical implications. Diabetol Metab Syndr. 2017;9:59. doi:10.1186/s13098-017-0254-9
- https://www.verywellhealth.com/supplements-for-diabetes-11771868
