منیزیم یکی از مواد معدنی ضروری بدن است که در عملکرد عضلات و اعصاب، تولید انرژی، سلامت استخوانها، تنظیم قند خون و بسیاری از فرایندهای سلولی نقش دارد. دریافت کافی این ماده معدنی برای زنان در مراحل مختلف زندگی اهمیت ویژهای دارد؛ از دوران قاعدگی و علائم پیش از قاعدگی گرفته تا یائسگی و سندرم تخمدان پلیکیستیک.
البته «کافی بودن» دریافت منیزیم با مصرف خودسرانه مکمل تفاوت دارد. در برخی شرایط، تأمین مناسب منیزیم میتواند به کاهش بعضی علائم کمک کند، اما شواهد درباره همه کاربردهای مکمل منیزیم یکسان نیست.
منیزیم چگونه میتواند به کاهش درد قاعدگی کمک کند؟
دردهای قاعدگی تا حد زیادی با انقباض عضلات رحم مرتبط هستند. منیزیم به دلیل نقش خود در عملکرد عضلات و سیستم عصبی، ممکن است در کاهش شدت برخی از این علائم مؤثر باشد.
۱. کمک به شل شدن عضلات رحم
منیزیم در تنظیم انقباض و شل شدن عضلات نقش دارد. از این رو، دریافت کافی آن ممکن است به کاهش شدت و دفعات انقباضات دردناک رحم کمک کند.
۲. تأثیر بر فرایندهای التهابی
منیزیم در تنظیم پاسخهای التهابی بدن نقش دارد. از نظر تئوری، این اثر میتواند در کاهش برخی ناراحتیهای همراه با سندرم پیش از قاعدگی مانند نفخ، حساسیت پستانها و احساس ناراحتی عمومی مؤثر باشد.
۳. نقش در تنظیم پروستاگلاندینها
پروستاگلاندینها ترکیباتی هستند که در ایجاد انقباضات رحم و بروز درد قاعدگی نقش دارند. منیزیم ممکن است در تنظیم این مسیرها نقش داشته باشد و در نتیجه به کاهش گرفتگیهای رحمی و احتمالاً شدت خونریزی کمک کند.
۴. تعدیل انتقال پیام درد
منیزیم برای عملکرد طبیعی اعصاب ضروری است و میتواند بر نحوه انتقال و پردازش پیامهای درد تأثیر بگذارد. بنابراین ممکن است شدت احساس دردهای مرتبط با قاعدگی یا برخی سردردهای همراه با PMS را کاهش دهد.
۵. حمایت از تنظیم هورمونی
منیزیم در بسیاری از فرایندهای مرتبط با عملکرد هورمونها نقش دارد. از این منظر، دریافت کافی آن ممکن است در برخی افراد به علائمی مانند نوسانات خلقی، تحریکپذیری و خستگی که در دوره پیش از قاعدگی دیده میشوند کمک کند.
با این حال، نباید کاهش علائم PMS را صرفاً به مصرف منیزیم نسبت داد؛ شدت علائم و پاسخ افراد به مداخلات مختلف متفاوت است.

منیزیم در دوران یائسگی چه نقشی دارد؟
دوران یائسگی با تغییرات هورمونی متعددی همراه است و میتواند علائمی مانند اختلال خواب، تغییرات خلقی و افزایش نگرانی درباره سلامت استخوان و قلب ایجاد کند. منیزیم ممکن است از چند مسیر در این دوره مفید باشد:
- سلامت استخوانها: منیزیم در ساختار و متابولیسم استخوان نقش دارد و دریافت کافی آن برای حفظ سلامت استخوان مهم است.
- خواب: منیزیم ممکن است به بهبود کیفیت خواب و کاهش برخی اختلالات خواب کمک کند.
- خلقوخو: دریافت کافی منیزیم ممکن است در مدیریت برخی تغییرات خلقی و علائم خفیف افسردگی نقش داشته باشد.
- گرگرفتگی: احتمال دارد منیزیم در کاهش گرگرفتگی و برخی علائم مرتبط با تغییرات هورمونی نقش داشته باشد، هرچند شواهد این زمینه به اندازه برخی کاربردهای دیگر قطعی نیست.
- سلامت قلب و عروق: منیزیم برای عملکرد طبیعی قلب ضروری است و دریافت کافی آن به تنظیم فشارخون و حفظ سلامت قلب و عروق کمک میکند.
- عملکرد شناختی: نقش منیزیم در عملکرد عصبی باعث شده احتمال تأثیر آن بر حافظه و عملکرد شناختی نیز مورد توجه قرار گیرد.
نکته مهم این است که منیزیم جایگزین درمانهای اختصاصی علائم یائسگی یا اقدامات اثباتشده برای پیشگیری از پوکی استخوان و بیماریهای قلبی نیست. بهتر است نقش آن را در چارچوب الگوی کلی تغذیه و سلامت فرد در نظر گرفت.
منیزیم و سندرم تخمدان پلیکیستیک (PMOS)
در مقاله اصلی، اصطلاح سندرم متابولیک تخمدان پلیکیستیک (PMOS) بهعنوان نام جدید سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) به کار رفته است. در این شرایط، نقش منیزیم به دلیل ارتباط آن با متابولیسم گلوکز، عملکرد قلب و عروق، التهاب و خواب مورد توجه قرار گرفته است.
بهبود حساسیت به انسولین
منیزیم در انتقال پیام انسولین و متابولیسم گلوکز نقش دارد. بنابراین، دریافت کافی آن ممکن است به بهبود حساسیت به انسولین و استفاده بهتر سلولها از گلوکز کمک کند.
از آنجا که اختلال در حساسیت به انسولین یکی از مسائل مهم در PCOS/PMOS است، این موضوع میتواند اهمیت داشته باشد؛ با این حال، دریافت منیزیم بهتنهایی درمان مقاومت به انسولین یا پیشگیری قطعی از دیابت نوع ۲ محسوب نمیشود.
کمک احتمالی به اضطراب
سطح پایین منیزیم با اضطراب ارتباط داشته است و برخی شواهد نشان میدهند مصرف مکمل منیزیم ممکن است در کاهش علائم اضطراب مؤثر باشد. با این حال، درباره اثربخشی مشخص آن در زنان مبتلا به PCOS/PMOS هنوز به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
حمایت از سلامت قلب
منیزیم برای عملکرد طبیعی قلب و تنظیم فشارخون ضروری است. تأمین مقدار کافی این ماده معدنی میتواند بخشی از یک الگوی غذایی مناسب برای حفظ سلامت قلب و عروق باشد؛ موضوعی که در زنان مبتلا به PCOS/PMOS نیز اهمیت دارد.
کمک به خواب بهتر
منیزیم ممکن است در بهبود کیفیت خواب نقش داشته باشد. خواب بهتر نیز میتواند به مدیریت خستگی و برخی مشکلات همراه با PCOS/PMOS کمک کند.
البته اگر اختلال خواب ناشی از عوامل دیگری مانند اضطراب، آپنه خواب یا مشکلات هورمونی باشد، شناسایی و درمان علت اصلی اهمیت بیشتری دارد.
کاهش التهاب
منیزیم در تنظیم فرایندهای التهابی بدن نقش دارد و ممکن است به کاهش برخی شاخصهای التهاب کمک کند. از این نظر، احتمال دارد دریافت کافی منیزیم در مدیریت برخی ناراحتیها و علائم مرتبط با PCOS/PMOS مفید باشد، اما شواهد موجود هنوز برای نتیجهگیری قطعی کافی نیست.
آیا مصرف مکمل منیزیم برای همه زنان ضروری است؟
خیر. وجود نقشهای متعدد منیزیم در بدن به این معنا نیست که همه زنان به مکمل منیزیم نیاز دارند.
اولویت با تأمین مواد مغذی از طریق رژیم غذایی متنوع است. منابع غذایی منیزیم شامل مغزها و دانهها، حبوبات، غلات کامل و برخی سبزیجات هستند. در صورت وجود کمبود، دریافت ناکافی، برخی بیماریها یا شرایط خاص، ممکن است مکمل تحت نظر پزشک یا متخصص تغذیه توصیه شود.
همچنین مقدار بیشتر لزوماً به معنای فایده بیشتر نیست. مصرف بیش از حد برخی مکملهای منیزیم میتواند باعث عوارض گوارشی، بهویژه اسهال، شود و در افراد مبتلا به برخی مشکلات کلیوی نیاز به احتیاط بیشتری دارد.
جمعبندی
منیزیم مادهای ضروری برای سلامت زنان در مراحل مختلف زندگی است و بهدلیل نقش آن در عملکرد عضلات و اعصاب، متابولیسم گلوکز، سلامت استخوان و قلب و فرایندهای التهابی، میتواند در برخی شرایط اهمیت بیشتری پیدا کند.
شواهد موجود نشان میدهند که دریافت کافی منیزیم ممکن است به کاهش برخی علائم قاعدگی و PMS، حمایت از سلامت در دوران یائسگی و بهبود بعضی عوامل مرتبط با PCOS/PMOS کمک کند. با این حال، قدرت شواهد برای همه این کاربردها یکسان نیست و مکمل منیزیم نباید جایگزین درمانهای اصلی یا یک رژیم غذایی متعادل شود.
در عمل، ابتدا باید وضعیت تغذیهای فرد، رژیم غذایی، علائم، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی بررسی شود و سپس درباره نیاز به مکمل تصمیمگیری شود.
- Parazzini F, Di Martino M, Pellegrino P. Magnesium in the gynecological practice: a literature review. Magnes Res. 2017;30(1):1-7. doi:10.1684/mrh.2017.0419
- Veronese N, Pizzol D, Smith L, Dominguez LJ, Barbagallo M. Effect of magnesium supplementation on inflammatory parameters: a meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrients. 2022;14(3):679. doi:10.3390/nu14030679
- Shin HJ, Na HS, Do SH. Magnesium and pain. Nutrients. 2020;12(8):2184. doi:10.3390/nu12082184
- Porri D, Biesalski HK, Limitone A, Bertuzzo L, Cena H. Effect of magnesium supplementation on women's health and well-being. NFS J. 2021;23:30-36. doi:10.1016/j.nfs.2021.03.003
- MedlinePlus. Menopause.
- Alizadeh M, Karandish M, Asghari Jafarabadi M, et al. Metabolic and hormonal effects of melatonin and/or magnesium supplementation in women with polycystic ovary syndrome: A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Nutr Metab (Lond). 2021;18(1):57. doi:10.1186/s12986-021-00586-9
- https://www.verywellhealth.com/magnesium-for-womens-health-12076708
