۵ چای مؤثر برای تسکین طبیعی علائم سرماخوردگی

نوشیدن مایعات گرم یکی از ساده‌ترین و در عین حال مؤثرترین راه‌ها برای کاهش ناراحتی‌های ناشی از سرماخوردگی است. چای‌های گیاهی و بدون کافئین نه‌تنها به تأمین آب بدن کمک می‌کنند، بلکه می‌توانند سرفه، گلودرد و احساس گرفتگی را نیز تسکین دهند.
علاوه بر این، بسیاری از چای‌ها حاوی ترکیبات گیاهی فعالی به نام پلی‌فنول‌ها هستند که نقش حمایتی در عملکرد سیستم ایمنی دارند و ممکن است احتمال ابتلا یا شدت علائم سرماخوردگی را کاهش دهند.

چای سبز

چای سبز سرشار از ترکیباتی به نام کاتچین است که در گروه پلی‌فنول‌ها قرار می‌گیرند. این ترکیبات می‌توانند به مقابله با ویروس‌ها، باکتری‌ها و التهاب در بدن کمک کنند.
بررسی‌های علمی نشان می‌دهد دریافت منظم کاتچین‌های چای سبز از طریق نوشیدن یا حتی غرغره کردن آن، ممکن است در پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا نقش داشته باشد.

مطالعات مشاهده‌ای حاکی از آن هستند افرادی که دست‌کم دو بار در هفته چای سبز می‌نوشند، کمتر در معرض ابتلا به آنفولانزا قرار می‌گیرند.
برای استخراج بیشترین مقدار پلی‌فنول، توصیه می‌شود برگ‌های چای سبز در آب حدود ۸۵ درجه سانتی‌گراد به مدت طولانی‌تر دم شوند یا حتی به‌صورت دم سرد در آب خنک برای چند ساعت قرار گیرند.

افزودن چند قطره آب‌لیموی تازه به چای سبز می‌تواند اثرگذاری آن را افزایش دهد، زیرا کاتچین‌ها در محیط اسیدی پایدارتر هستند.
با این حال، چای سبز حاوی کافئین است و مصرف بیش‌ازحد آن ممکن است خواب شبانه را مختل کند یا باعث کاهش آب بدن شود، بنابراین تعادل در مصرف آن اهمیت دارد.

چای اکیناسه

اکیناسه گیاهی گل‌دار با رنگ بنفش است که ترکیبات فعالی مانند آلکامیدها دارد. این ترکیبات می‌توانند به کاهش التهاب و پشتیبانی از عملکرد طبیعی سیستم ایمنی کمک کنند.
برخی مطالعات نشان داده‌اند مصرف فرآورده‌های اکیناسه ممکن است در پیشگیری از عفونت‌های تنفسی فوقانی و کوتاه‌تر شدن دوره بیماری، به‌ویژه در کودکان، نقش داشته باشد.

شواهد جدیدتر بیان می‌کنند که نوشیدن چای اکیناسه دم‌شده با آب داغ، در مقایسه با مصرف قرص یا کپسول آن، می‌تواند اثر ضدویروسی قوی‌تری داشته باشد.
همچنین مشاهده شده است که نوشیدنی گرم تهیه‌شده از اکیناسه و آقطی سیاه، در صورت شروع مصرف در مراحل ابتدایی آنفولانزا، می‌تواند تأثیری مشابه برخی داروهای رایج داشته باشد.

با این حال، مصرف اکیناسه در دوران بارداری و شیردهی ممکن است ایمن نباشد.
افرادی که بیماری‌های مزمن دارند یا داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، پیش از استفاده از این چای باید با پزشک مشورت کنند، زیرا احتمال حساسیت یا تداخل دارویی وجود دارد.

چای آقطی

آقطی سیاه میوه‌ای بنفش‌رنگ و تیره است که به دلیل ترکیبات آنتی‌اکسیدانی قوی خود شناخته می‌شود. این ترکیبات، به‌ویژه آنتوسیانین‌ها، می‌توانند از سیستم ایمنی حمایت کرده و سرعت گسترش ویروس‌ها را کاهش دهند.
بررسی‌های علمی نشان داده‌اند مکمل‌های آقطی سیاه ممکن است مدت و شدت علائم سرماخوردگی را کاهش دهند.

بیشتر مطالعات موجود بر روی مکمل‌ها انجام شده‌اند و شواهد مستقیمی درباره اثر چای آقطی بر سرماخوردگی محدود است.
چای آقطی معمولاً از گل‌های این گیاه تهیه می‌شود و باید توجه داشت که برگ‌ها، ساقه‌ها و میوه‌های نارس آقطی می‌توانند سمی باشند و نباید مصرف شوند.

چای بابونه

بابونه یکی از رایج‌ترین گیاهانی است که به‌طور سنتی برای تسکین سرفه و علائم سرماخوردگی استفاده می‌شود.
این گیاه حاوی ترکیبات ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی است، هرچند شواهد انسانی مستقیمی مبنی بر تأثیر مستقیم آن بر درمان سرماخوردگی وجود ندارد.

یکی از مهم‌ترین فواید بابونه، کمک به بهبود کیفیت خواب است.
از آنجا که استراحت کافی نقش اساسی در روند بهبود بیماری دارد، نوشیدن چای بابونه می‌تواند به‌طور غیرمستقیم به بهبود سریع‌تر بدن کمک کند.

چای زنجبیل

زنجبیل دارای ترکیبات فعالی به نام جینجرول‌ها است که در مطالعات آزمایشگاهی توانایی مقابله با ویروس‌ها را نشان داده‌اند.
با این حال، شواهد انسانی کافی برای اثبات تأثیر مستقیم چای زنجبیل بر درمان سرماخوردگی در دسترس نیست.

مطالعات انسانی نشان می‌دهد مصرف زنجبیل می‌تواند به کاهش التهاب و افزایش ظرفیت آنتی‌اکسیدانی بدن کمک کند.
کاهش التهاب عمومی بدن ممکن است روند بهبود را تسهیل کند، اما تأثیر مستقیم چای زنجبیل بر علائم سرماخوردگی هنوز به‌طور قطعی مشخص نشده است.

چای لیمو

برخی افراد معتقدند چای لیمو می‌تواند علائم سرماخوردگی را بهبود دهد، اما شواهد علمی قوی برای تأیید این ادعا وجود ندارد.
لیمو منبع خوبی از ویتامین سی است که می‌تواند شدت سرماخوردگی را کاهش دهد، اما مقدار این ویتامین در چای لیمو معمولاً زیاد نیست.

دریافت ویتامین سی بیشتر از طریق مصرف مستقیم لیمو یا سایر مرکبات امکان‌پذیر است.
با این حال، افزودن آب‌لیموی تازه یا یک برش لیمو به آب داغ می‌تواند به تأمین آب بدن کمک کند و همین موضوع به‌تنهایی برای حمایت از بدن در دوران بیماری مفید است.

سؤالات متداول درباره چای و سرماخوردگی

آیا نوشیدن چای می‌تواند جایگزین داروهای سرماخوردگی شود؟
چای‌ها می‌توانند به کاهش علائم و حمایت از بدن کمک کنند، اما جایگزین درمان دارویی تجویزشده توسط پزشک نیستند.

بهترین زمان نوشیدن چای برای سرماخوردگی چه موقع است؟
نوشیدن چای گرم در طول روز، به‌ویژه صبح و قبل از خواب، می‌تواند به تسکین گلودرد و تأمین آب بدن کمک کند.

آیا مصرف هم‌زمان چند نوع چای مفید است؟
در صورت نداشتن حساسیت یا تداخل دارویی، تنوع در مصرف چای‌های گیاهی می‌تواند مفید باشد، اما زیاده‌روی توصیه نمی‌شود.

کدام چای برای کودکان مناسب‌تر است؟
چای‌های ملایم و بدون کافئین مانند بابونه معمولاً انتخاب ایمن‌تری هستند، اما پیش از مصرف منظم بهتر است با پزشک مشورت شود.

جمع‌بندی

چای‌های گیاهی می‌توانند نقش حمایتی ارزشمندی در دوران سرماخوردگی داشته باشند و به کاهش ناراحتی‌ها و تأمین آب بدن کمک کنند.
با وجود این، اثرگذاری آن‌ها به‌عنوان درمان قطعی ثابت نشده و بهترین رویکرد، استفاده از آن‌ها در کنار استراحت کافی، تغذیه مناسب و توصیه‌های پزشکی است.

1. Rawangkan A, Kengkla K, Kanchanasurakit S, Duangjai A, Saokaew S. Anti-influenza with green tea catechins: a systematic review and meta-analysis. Molecules. 2021;26(13):4014. doi:10.3390/molecules26134014
2. Delabre RM, Lapidus N, Salez N, Mansiaux Y, de Lamballerie X, Carrat F. Risk factors of pandemic influenza A / H 1 N 1 in a prospective household cohort in the general population: results from the C o P an F lu‐ F rance cohort. Influenza Other Respir Viruses. 2015;9(1):43-50. doi:10.1111/irv.12294
3. Oracz J, Królak K, Kordialik-Bogacka E, Żyżelewicz D. Optimizing brewing conditions for low-temperature green tea infusions: Insights into functional and nutritional properties. Food Chem. 2025;474:143241. doi:10.1016/j.foodchem.2025.143241
4. MedlinePlus. How to treat the common cold at home.
5. National Center for Complementary and Integrative Health. Echinacea.
6. Kakouri E, Talebi M, Tarantilis PA. Echinacea spp.: The cold-fighter herbal remedy?. PRMCM. 2024;10:100397. doi:10.1016/j.prmcm.2024.100397
7. Ogal M, Johnston SL, Klein P, Schoop R. Echinacea reduces antibiotic usage in children through respiratory tract infection prevention: a randomized, blinded, controlled clinical trial. Eur J Med Res. 2021;26(1):33. doi:10.1186/s40001-021-00499-6
8. Weishaupt R, Bächler A, Feldhaus S, Lang G, Klein P, Schoop R. Safety and dose-dependent effects of echinacea for the treatment of acute cold episodes in children: a multicenter, randomized, open-label clinical trial. Children. 2020;7(12):292. doi:10.3390/children7120292
9. Saifulazmi NF, Rohani ER, Harun S, et al. A review with updated perspectives on the antiviral potentials of traditional medicinal plants and their prospects in antiviral therapy. Life. 2022;12(8):1287. doi:10.3390/life12081287
10. Rauš K, Pleschka S, Klein P, Schoop R, Fisher P. Effect of an echinacea-based hot drink versus oseltamivir in influenza treatment: a randomized, double-blind, double-dummy, multicenter, noninferiority clinical trial. Curr Ther Res Clin Exp. 2015;77:66-72. doi:10.1016/j.curtheres.2015.04.001
11. National Center for Complementary and Integrative Health. Elderberry.
12. Mahboubi M. Sambucus nigra (Black elder) as alternative treatment for cold and flu. ADV TRADIT MED. 2021;21(3):405-414. doi:10.1007/s13596-020-00469-z
13. Setz C, Rauch P, Setz M, Breitenberger S, Plattner S, Schubert U. Synergistic antiviral activity of european black elderberry fruit extract and quinine against sars-cov-2 and influenza a virus. Nutrients. 2025;17(7):1205. doi:10.3390/nu17071205
14. Tiralongo E, Wee S, Lea R. Elderberry supplementation reduces cold duration and symptoms in air-travellers: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Nutrients. 2016;8(4):182. doi:10.3390/nu8040182
15. Wieland LS, Piechotta V, Feinberg T, et al. Elderberry for prevention and treatment of viral respiratory illnesses: a systematic review. BMC Complement Med Ther. 2021;21(1):112. doi:10.1186/s12906-021-03283-5
16. National Center for Complementary and Integrative Health. Chamomile.
17. Valmy J, Greenfield S, Shindo S, Kawai T, Cervantes J, Hong BY. Anti-inflammatory effect of chamomile from randomized clinical trials: a systematic review and meta-analyses. Pharm Biol. 2025;63(1):490-502. doi:10.1080/13880209.2025.2530995
18. Kazemi A, Shojaei-Zarghani S, Eskandarzadeh P, Hashempur MH. Effects of chamomile (Matricaria chamomilla L.) on sleep: A systematic review and meta-analysis of clinical trials. Complement Ther Med. 2024;84:103071. doi:10.1016/j.ctim.2024.103071
19. Dutta A, Hsiao SH, Hung CY, et al. Effect of [6]-gingerol on viral neuraminidase and hemagglutinin-specific T cell immunity in severe influenza. Phytomedicine Plus. 2023;3(1):100387. doi:10.1016/j.phyplu.2022.100387
20. Paudel KR, Orent J, Penela OG. Pharmacological properties of ginger (Zingiber officinale): what do meta-analyses say? a systematic review. Front Pharmacol. 2025;16:1619655. doi:10.3389/fphar.2025.1619655
21. Hemilä H, Chalker E. Vitamin C reduces the severity of common colds: a meta-analysis. BMC Public Health. 2023;23(1):2468. doi:10.1186/s12889-023-17229-8
22. https://www.health.com/what-tea-is-good-for-a-cold-11811760