حبس کردن عطسه ممکن است یک عادت رایج برای حفظ ادب یا جلوگیری از سر و صدا باشد، اما این عمل میتواند خطراتی جدی برای سلامتی داشته باشد. عطسه یک واکنش دفاعی قدرتمند در بدن است که به حذف مواد آلرژیزا و محرکها از مجاری بینی کمک میکند. گرچه خطر بروز عوارض بسیار پایین است، اما جلوگیری از خروج هوا میتواند منجر به پارگی پرده گوش، آسیب به عروق خونی سطحی در چشم یا بینی، یا آسیب به گلو و گردن شود¹. در موارد نادرتر، حبس عطسه حتی ممکن است باعث پارگی آنوریسم مغزی یا شکستگی دندهها گردد.
خطرات حبس کردن عطسه
هنگامی که شما عطسه خود را سرکوب میکنید، فشاری که به دنبال راهی برای خروج است به سمت ساختارهای داخلی بدن هدایت میشود. این فشار حبس شده، پتانسیل آسیبرسانی به قسمتهای حساس سر و گردن را دارد.
۱. پارگی پرده گوش
اگر بینی خود را بگیرید تا عطسه را سرکوب کنید، فشار ناشی از عطسه به سمت بالا و داخل صورت هدایت میشود. این فشار میتواند از طریق شیپور استاش (eustachian tube) که پشت بینی را به گوش میانی متصل میکند، به گوش منتقل شود².
- تغییرات ناگهانی فشار میتواند باعث پارگی پرده گوش شود، که یک وضعیت دردناک است. اگرچه پارگی پرده گوش نادر است، اما ممکن است عوارضی مانند عفونت مزمن گوش، کاهش شنوایی، عفونت استخوان پشت گوش و سرگیجه را به دنبال داشته باشد².
۲. عفونت گوش
عطسه کردن یک فرآیند طبیعی برای خارج کردن گرد و غبار، میکروبها، کپک و سایر محرکها و مواد آلرژیزا از مجاری بینی است¹. حبس کردن عطسه با بسته نگه داشتن راه هوایی، میتواند این محرکها را به سمت گوش میانی برگرداند.
- انتقال این مواد به گوش میانی ممکن است باعث عفونت گوش شود که معمولاً با درد و احساس پری در گوش همراه است³. عفونتهای حاد گوش ممکن است بدون درمان برطرف شوند، اما اگر درمان نشوند، برخی از آنها میتوانند منجر به پارگی پرده گوش گردند.
۳. آسیب به عروق خونی چشم یا بینی
افزایش فشار ناشی از حبس کردن عطسه، ممکن است باعث پارگی یک رگ خونی سطحی در چشم یا بینی شود. این پارگی اغلب یک عارضه خفیف است.
- این وضعیت ممکن است منجر به قرمزی چشم یا خونریزی زیر ملتحمه (subconjunctival hemorrhage) شود، که به صورت یک لکه خون موقتی روی سطح چشم دیده میشود⁴. این خونریزیها معمولاً بیضرر هستند و به خودی خود جذب میشوند.
۴. آمفیزم زیرجلدی
آمفیزم زیرجلدی (Subcutaneous Emphysema) وضعیتی است که در آن هوا در زیر پوست تجمع پیدا میکند. شما ممکن است متوجه برآمدگیهای صاف روی پوست شوید که در صورت فشار دادن، صدایی شبیه ترکیدن حباب ایجاد میکنند⁵.
- اگرچه شکستگی استخوان صورت یا ترومای شدید معمولاً باعث آمفیزم زیرجلدی میشود، اما یک گزارش موردی، جزئیات شخصی را شرح میدهد که پس از سرکوب عطسه، دچار آمفیزم زیرجلدی در گونه راست خود شده است⁶. محققان اشاره کردند که این فرد شکستگی ناشناخته در استخوان صورت داشته است.
۵. پارگی آنوریسم مغزی
متخصصان گوش و حلق و بینی، حبس عطسه را «عطسه با راه هوایی بسته» مینامند. هنگام شروع عطسه، فشار زیادی در ریهها جمع میشود که قرار است با شدت خارج گردد.
- اگر عطسه را حبس کنید، بدن این فشار را حفظ میکند، که این فشار ممکن است باعث پارگی آنوریسم مغزی موجود شود. اگرچه تحقیقات کافی در مورد چگونگی پارگی آنوریسم به دلیل فشار حبس شده عطسه وجود ندارد، در یک مورد، یک عطسه شدید باعث خونریزی مغزی در یک مرد ۵۵ ساله شد⁷.
- پارگی آنوریسم منجر به این نوع خونریزی میشود، که در صورت عدم درمان میتواند کشنده باشد⁸.
۶. شکستگیها
اگرچه بعید به نظر میرسد، اما حبس کردن عطسه ممکن است باعث شکستگی شود. گزارشهایی از افرادی وجود دارد که پس از یک عطسه شدید دچار شکستگی حنجره (Larynx) و استخوان چکشی (Malleus) (استخوان کوچکی در گوش میانی) شدهاند⁹’¹⁰.
- یک متخصص گوش و حلق و بینی توضیح میدهد که فشار حبس شده عطسه میتواند در بدن جابجا شود. فردی که گلوی خود را میبندد تا فشار را در سینه به دام اندازد، نسبت به فردی که بینی خود را میگیرد، بیشتر در معرض خطر شکستگی دنده قرار دارد.

آیا حبس کردن عطسه میتواند باعث حمله قلبی شود؟
تاکنون هیچ شواهدی مبنی بر اینکه حبس کردن عطسه میتواند مستقیماً باعث حمله قلبی شود، وجود ندارد. تجمع فشار هنگام سرکوب عطسه ممکن است به طور موقت بر فشار خون و ضربان قلب شما تأثیر بگذارد. با این حال، هر دو احتمالاً پس از مدت کوتاهی به حالت عادی باز خواهند گشت.
آیا حبس کردن عطسه میتواند کشنده باشد؟
احتمال اینکه حبس کردن عطسه باعث مرگ شود، بسیار کم است به طوری که کارشناسان حتی موارد کافی برای انجام مطالعات علمی گسترده ندارند و به گزارشهای موردی تکیه میکنند. یک مورد تنها در نوع خود، یک رویداد نادر است و ممکن است احتمالی کمتر از یک در میلیون داشته باشد. اگر دارای یک مشکل سلامتی زمینهای مانند سوراخ کوچک در قاعده جمجمه یا ضعف در پوشش ریه باشید، ممکن است کمی در معرض خطر آسیبهای مرتبط با عطسه باشید.
چگونه میتوان از عطسه کردن جلوگیری کرد؟
بهترین توصیه عمومی این است که هر زمان احساس کردید نیاز به عطسه دارید، این کار را انجام دهید، زیرا هیچ اتفاق بدی در صورت عطسه نکردن با حبس کردن آن رخ نمیدهد. با این حال، اگر میخواهید از عطسه کردن جلوگیری کنید، میتوانید به جای حبس کردن، از روشهای زیر استفاده کنید¹¹’¹:
- از مصرف غذاهای تند خودداری کنید.
- از استفاده از اسپریهای بینی پرهیز نمایید.
- قرار گرفتن در معرض مواد آلرژیزا مانند گرد و غبار، کپک، شوره حیوانات خانگی و گرده را محدود کنید.
- آلودگی هوا و هوای خشک را تا حد امکان به حداقل برسانید.
- از نورهای شدید دوری کنید.
- آلرژیهای زمینهای محیطی یا فصلی را درمان کنید.
درمان
شما نباید عطسه را درمان کنید، مگر اینکه نشانهای از یک بیماری زمینهای باشد. عطسه به محافظت از بدن شما با حذف آلرژنها، میکروبها و محرکها از مجاری بینی کمک میکند¹. اگر آلرژیهای کنترل نشده یا بیماریهایی مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا دارید، ممکن است بیش از حد معمول عطسه کنید. برای کاهش دفعات عطسه، از آلرژنها، محرکها و ویروسهایی که ممکن است باعث بیماری شوند، دوری کنید.
- MedlinePlus. Sneezing.
- MedlinePlus. Ruptured eardrum.
- MedlinePlus. Ear infection - acute.
- MedlinePlus. Subconjunctival hemorrhage.
- MedlinePlus. Subcutaneous emphysema.
- Strea J, Thibaut A, Pelzer D, Georgiopoulos A, Ziegels C, Kaschten B. Traumatic subcutaneous emphysema of the face: The hazard of holding a sneeze. Rev Med Liege. 2022;77(9):481-483.
- Nomani AZ, Rajput HM, Iqbal M, et al. Subarachnoid hemorrhage secondary to forceful sneeze. Case Rep Neurol Med. 2015;2015:896732. doi:10.1155/2015/896732
- MedlinePlus. Aneurysm.
- Zhao NW, Perez P, Sharon JD. Isolated malleus fracture from sneezing: A case report. Cureus. 2019;11(6):e5037. doi:10.7759/cureus.5037
- Matrka L, Li M. Laryngeal fracture following violent sneeze: Management and biomechanical analysis. OTO Open. 2018;2(1):2473974X18757741. doi:10.1177/2473974X18757741
- Nemours KidsHealth. What makes me sneeze?
- https://www.health.com/condition/cold/is-it-just-me-holding-in-sneeze-bad
