کلسیم یکی از مهمترین مواد معدنی برای حفظ سلامت استخوانها و دندانها است. این ماده همچنین در انقباض عضلات، انتقال پیامهای عصبی و فرآیند لخته شدن خون نقش حیاتی دارد.
بزرگسالان معمولاً به ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیگرم کلسیم در روز نیاز دارند. اگرچه لبنیات شناختهشدهترین منبع این ماده هستند، اما بسیاری از خوراکیهای دیگر نیز میتوانند مقدار قابلتوجهی کلسیم تأمین کنند.
۱. ملاس سیاه
ملاس سیاه یکی از غلیظترین فرآوردههای نیشکر است که در مراحل پایانی تولید شکر به دست میآید. این ماده طعم قوی و خاصی دارد و معمولاً به مقدار کم در غذاها استفاده میشود.
در هر ۲ قاشق غذاخوری ملاس سیاه حدود ۴۰۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. این مقدار آن را به یکی از غنیترین منابع غیرلبنی کلسیم تبدیل میکند.

۲. ارده
ارده از دانههای کنجد آسیابشده تهیه میشود و در غذاهای مدیترانهای مانند حمص بسیار رایج است. این ماده غذایی طعمی ملایم و بافتی خامهای دارد.
در هر ۲ قاشق غذاخوری ارده حدود ۱۲۵ میلیگرم کلسیم وجود دارد. میتوان آن را در سسها، سالادها یا حتی دسرها استفاده کرد.
۳. دانه خشخاش
دانه خشخاش بیشتر در نانها و شیرینیها استفاده میشود، اما ارزش غذایی بالایی نیز دارد. این دانههای کوچک طعمی ملایم و مغذی ایجاد میکنند.
در هر ۱ قاشق غذاخوری دانه خشخاش حدود ۱۲۷ میلیگرم کلسیم وجود دارد. این مقدار برای تقویت رژیم غذایی روزانه بسیار مفید است.
۴. لوبیا سفید
لوبیا سفید شامل انواعی مانند لوبیا چیتی سفید، لوبیا کرهای و لوبیا دریایی است. این حبوبات طعم ملایمی دارند و در غذاهای مختلف بهراحتی استفاده میشوند.
در هر ۱ پیمانه لوبیا سفید پخته حدود ۲۰۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. این ماده غذایی برای سوپها، سالادها و پورهها گزینهای بسیار مناسب است.
۵. آمارانت
آمارانت یک دانه باستانی است که مانند کینوا بهعنوان غله مصرف میشود. این ماده بافتی نرم و کمی شبیه فرنی دارد.
در هر ۱ پیمانه آمارانت پخته حدود ۱۱۶ میلیگرم کلسیم وجود دارد. میتوان آن را بهعنوان صبحانه یا جایگزین برنج استفاده کرد.
۶. برگ کلم سبز تیره
کلم سبز تیره یکی از بهترین سبزیجات برگدار برای تأمین کلسیم است. این سبزی در آشپزی سنتی برخی کشورها جایگاه ویژهای دارد.
در هر ۱ پیمانه کلم پخته حدود ۳۲۷ میلیگرم کلسیم وجود دارد. مصرف آن به صورت بخارپز یا تفتدادهشده میتواند بسیار مفید باشد.
۷. توفو (تهیهشده با کلسیم)
تمام انواع توفو مقدار کلسیم یکسانی ندارند و نوع فرآوری آن اهمیت زیادی دارد. توفویی که با نمک کلسیم تهیه شده باشد، بسیار غنیتر است.
در هر نیم پیمانه توفوی کلسیمی حدود ۸۶۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. این ماده میتواند در غذاهای سرخکردنی، خوراکها و حتی دسرها استفاده شود.
۸. انجیر خشک
انجیر خشک یک میانوعده شیرین و مغذی است که بهراحتی در رژیم غذایی قرار میگیرد. این میوه خشک علاوه بر طعم خوب، ارزش غذایی بالایی دارد.
در هر ۵ عدد انجیر خشک حدود ۷۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. میتوان آن را همراه مغزها یا در صبحانه مصرف کرد.
۹. بامیه
بامیه سبزیای است که در صورت پخت صحیح بافتی نرم و خوشطعم پیدا میکند. این ماده در خوراکها و خورشها کاربرد زیادی دارد.
در هر ۱ پیمانه بامیه پخته حدود ۱۲۰ میلیگرم کلسیم وجود دارد. پخت سریع با حرارت بالا میتواند بافت بهتری به آن بدهد.
۱۰. کلم چینی (پاک چوی)
کلم چینی یا پاک چوی یکی از سبزیجات محبوب در آشپزی آسیایی است. این سبزی طعم ملایم و بافتی ترد دارد.
در هر ۱ پیمانه کلم چینی خام حدود ۹۵ میلیگرم کلسیم وجود دارد. میتوان آن را در سوپ، تفتداده یا بخارپز مصرف کرد.
نکات کلیدی
- کلسیم تنها در لبنیات یافت نمیشود و منابع گیاهی متنوعی دارد.
- مصرف منظم سبزیجات برگدار و حبوبات میتواند نیاز روزانه بدن را تأمین کند.
- نوع پخت و فرآوری مواد غذایی بر میزان جذب کلسیم تأثیر دارد.
- ترکیب رژیم غذایی متنوع بهترین راه برای حفظ سلامت استخوانها است.
پرسشهای متداول
آیا میتوان بدون لبنیات کلسیم کافی دریافت کرد؟
بله. بسیاری از منابع گیاهی مانند کلم، لوبیا و توفو میتوانند مقدار قابلتوجهی کلسیم تأمین کنند.
آیا جذب کلسیم از منابع گیاهی کمتر است؟
در برخی موارد جذب ممکن است متفاوت باشد، اما با مصرف متنوع و کافی، نیاز بدن بهخوبی تأمین میشود.
بهترین زمان مصرف غذاهای حاوی کلسیم چه زمانی است؟
زمان مشخصی وجود ندارد، اما تقسیم مصرف در طول روز میتواند جذب بهتری ایجاد کند.
جمعبندی
کلسیم یک ماده ضروری برای سلامت استخوانها و عملکرد بدن است که فقط به لبنیات محدود نمیشود. بسیاری از خوراکیهای گیاهی مانند سبزیجات، حبوبات و دانهها میتوانند نقش مهمی در تأمین آن داشته باشند.
با انتخاب یک رژیم غذایی متنوع و متعادل، میتوان بدون وابستگی کامل به لبنیات نیز نیاز روزانه کلسیم را بهخوبی تأمین کرد و سلامت استخوانها را در طولانیمدت حفظ نمود.
- NIH Office of Dietary Supplements. Calcium Fact Sheet for Health Professionals.
- USDA FoodData Central. BLACKSTRAP MOLASSES, BLACKSTRAP.
- USDA FoodData Central. Seeds, sesame butter, tahini, from raw and stone ground kernels.
- USDA FoodData Central. Spices, poppy seed.
- USDA FoodData Central. Beans, white, mature seeds, canned.
- USDA FoodData Central. Amaranth grain, cooked.
- USDA FoodData Central. Collards, fresh, cooked with oil.
- USDA FoodData Central. Tofu, raw, firm, prepared with calcium sulfate.
- USDA FoodData Central. Figs, dried, uncooked.
- USDA FoodData Central. Okra, cooked, boiled, drained, without salt.
- USDA FoodData Central. Cabbage, Chinese, raw.
- https://www.verywellhealth.com/unexpected-sources-of-calcium-11990310
