کربوهیدراتهای زودهضم معمولاً فیبر و چربی کمی دارند و به همین دلیل بدن میتواند آنها را سریعتر جذب کرده و به انرژی تبدیل کند. این خوراکیها برای سوخترسانی به تمرینهای شدید، مدیریت افت قند خون یا زمانی که دستگاه گوارش حساس شده بسیار کاربردی هستند.
برای انرژی یکنواختتر و ماندگارتر، بهتر است گزینههایی با کمی فیبر انتخاب کنید یا کربوهیدراتهای تصفیهشده را با پروتئین یا چربی سالم ترکیب نمایید.
موز
موز حاوی نشاستههای طبیعی است که با رسیدن میوه به قندهای ساده تبدیل میشوند و بدن آنها را سریع به انرژی تبدیل میکند. به همین دلیل موز انتخاب مناسبی برای زمانی است که به انرژی فوری نیاز دارید، اما همزمان دچار تهوع یا ضعف هستید.
موز برای افراد دارای رژیم بدون گلوتن، کسانی که به پتاسیم بیشتری نیاز دارند، قبل یا بعد از ورزش و حتی برای مدیریت افت قند خون گزینهای کاربردی محسوب میشود. با این حال، موزهای خیلی رسیده حاوی کربوهیدراتهایی هستند که در برخی افراد مبتلا به سندرم روده تحریکپذیر میتوانند باعث نفخ یا ناراحتی گوارشی شوند.

برنج سفید
برنج سفید به دلیل نداشتن لایه سبوس، فیبر بسیار کمی دارد و در نتیجه راحتتر از برنج قهوهای هضم میشود. بدن این نوع برنج را بهسرعت به گلوکز تبدیل میکند و مغز و عضلات میتوانند فوراً از آن بهعنوان منبع انرژی استفاده کنند.
این ماده غذایی برای رژیمهای کمفیبر، رژیم بدون گلوتن، دوران تهوع یا زمانی که به انرژی سریع برای تمرین نیاز دارید انتخاب مناسبی است.
فرنی برنج
فرنی برنج از برنج آسیابشده یا کاملاً نرمشده تهیه میشود و نسبت به بسیاری از غلات دیگر فیبر کمتری دارد. همین ویژگی باعث میشود هضم آن برای معده آسانتر و تحریک گوارشی آن کمتر باشد.
این گزینه برای رژیمهای ملایم، رژیم بدون گلوتن، رژیم کمفیبر و افرادی که دچار تهوع یا اسهال هستند بسیار مناسب است.
نان سفید یا نان تُست
نان سفید نسبت به نانهای سبوسدار سریعتر هضم میشود و انرژی فوری در اختیار بدن قرار میدهد. تست کردن نان نیز ساختار نشاسته را تغییر میدهد و آن را برای معده ملایمتر میکند.
این نوع نان برای رژیم کمفیبر، قبل یا بعد از ورزش، دوران نقاهت پس از بیماری یا جراحی و زمانی که تهوع خفیف دارید انتخاب خوبی است. افرادی که عدم تحمل گلوتن دارند باید از نانهای بدون گلوتن استفاده کنند.
پوره سیب
پوره سیب نسبت به سیب خام فیبر کمتری دارد، زیرا حرارت ساختار فیبر را تجزیه میکند. به همین دلیل هضم آن آسانتر است و میتواند انرژی سریعی فراهم کند.
پوره سیب برای زمانی که دچار تهوع، اسهال یا تشدید بیماریهای التهابی روده هستید، همچنین برای رژیم بدون گلوتن و قبل یا بعد از فعالیتهای استقامتی انتخاب مناسبی است.
سیبزمینی پوستگرفته
سیبزمینی منبعی از نشاسته زودهضم است، بهویژه زمانی که آبپز یا له شود. جدا کردن پوست آن میزان فیبر نامحلول را کاهش میدهد و فشار گوارشی را کمتر میکند.
این ماده غذایی برای دوران بیماری، تهوع، رژیم بدون گلوتن، رژیم کمتحریک و همچنین قبل یا بعد از تمرینهای سنگین و استقامتی بسیار کاربردی است.
بیسکویت ساده نمکی
بیسکویتهای ساده نمکی فیبر کمی دارند و بهراحتی هضم میشوند. وجود نمک در آنها میتواند به جبران سدیم ازدسترفته پس از تعریق یا بیماری کمک کند.
این خوراکی زمانی مفید است که اشتهای کمی دارید، دچار تهوع هستید، در دوران بارداری یا سفر با ناراحتی معده مواجه شدهاید. برای افراد دارای عدم تحمل گلوتن، نمونههای بدون گلوتن توصیه میشود.
چوبشور
چوبشور از آرد تصفیهشده تهیه میشود و بدن آن را بهسرعت پردازش میکند، بنابراین انرژی فوری در اختیار شما قرار میدهد. این خوراکی برای میانوعدههای سریع در سفر یا حین فعالیت روزانه بسیار کاربردی است.
چوبشور همچنین میتواند قبل، حین یا بعد از ورزش مصرف شود، اما به دلیل سدیم بالا باید در صورت محدودیت مصرف نمک با احتیاط استفاده شود.
عسل
عسل حاوی قندهای سادهای است که بهسرعت جذب میشوند و انرژی فوری ایجاد میکنند. این ماده بهطور طبیعی بدون گلوتن است و مصرف آن قبل از ورزشهای شدید میتواند به ریکاوری عضلات کمک کند.
عسل در فعالیتهای استقامتی، تمرینات قدرتی و هنگام افت قند خون کاربرد دارد، اما در افراد مبتلا به دیابت باید بهصورت محدود و همراه با پروتئین یا چربی مصرف شود.
خرما
خرما ترکیبی از کربوهیدرات و قند طبیعی است که انرژی سریعی فراهم میکند. همچنین حاوی پتاسیم و آهن است که به عملکرد بهتر عضلات و ریکاوری پس از ورزش کمک میکنند.
بسیاری از ورزشکاران از خرما بهعنوان جایگزین طبیعی ژلهای انرژی استفاده میکنند، اما به دلیل قند بالا، مصرف آن برای افراد دارای دیابت یا رژیم محدود قند باید کنترلشده باشد.
چه زمانی کربوهیدراتهای زودهضم را انتخاب کنیم؟
کربوهیدراتهای زودهضم منبع انرژی کوتاهمدت و فوری هستند و برای شرایط خاص کاربرد دارند. این شرایط شامل دوران بیماری و تهوع، افت ناگهانی قند خون و تأمین سوخت سریع برای عملکرد ورزشی است.
با این حال، این مواد نباید پایه اصلی رژیم غذایی روزانه باشند، زیرا باعث افزایش سریع قند خون و افت زودهنگام آن میشوند. برای انرژی پایدار روزانه، رژیمی متنوع شامل سبزیجات غیرنشاستهای، میوهها، پروتئین کمچرب، غلات کامل، لبنیات کمچرب و چربیهای سالم توصیه میشود.
پرسشهای متداول
آیا کربوهیدراتهای زودهضم برای همه مناسب هستند؟
برای اغلب افراد در شرایط خاص مفیدند، اما کسانی که دیابت یا مشکلات گوارشی خاص دارند باید مقدار مصرف را مدیریت کنند.
بهترین زمان مصرف این کربوهیدراتها چه زمانی است؟
قبل یا بعد از تمرین، هنگام افت قند خون یا زمانی که اشتها و تحمل گوارشی پایین است، بهترین زمان مصرف محسوب میشود.
آیا میتوان این خوراکیها را با هم ترکیب کرد؟
بله، ترکیب آنها با مقدار کمی پروتئین یا چربی سالم میتواند از افت سریع انرژی جلوگیری کند.
آیا مصرف روزانه آنها توصیه میشود؟
برای مصرف روزانه بهتر است تمرکز بر غلات کامل و کربوهیدراتهای پرفیبر باشد و از گزینههای زودهضم فقط در موقعیتهای خاص استفاده شود.
- U.S. Department of Agriculture. Dietary Guidelines for Americans, 2020–2025.
- Cordenunsi-Lysenko BR, Oliveira Nascimento JR, Castro-Alves VC, et al. The starch is (not) just another brick in the wall: The primary metabolism of sugars during banana ripening. Frontiers in Plant Science. 2019;10:391. doi:10.3389/fpls.2019.00391
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Eating, diet, & nutrition for celiac disease.
- MedlinePlus. Potassium in diet.
- Amawi A, AlKasasbeh W, Jaradat M, et al. Athletes’ nutritional demands: A narrative review of nutritional requirements. Frontiers in Nutrition. 2024;10:1331854. doi:10.3389/fnut.2023.1331854
- Centers for Disease Control and Prevention. Treatment of low blood sugar (hypoglycemia).
- MedlinePlus. Low FODMAP diet.
- Huang M, Li X, Hu L, et al. Comparing texture and digestion properties between white and brown rice of indica cultivars preferred by Chinese consumers. Scientific Reports. 2021;11:19054. doi:10.1038/s41598-021-98681-7
- American Cancer Society. Low-fiber foods.
- MedlinePlus. Bland diet.
- U.S. Department of Agriculture: Food Data Central. Cereals, cream of rice, cooked with water, with salt.
- U.S. Department of Agriculture: Food Data Central. Cereals, oats, regular and quick and instant, unenriched, cooked with water (includes boiling and microwaving), with salt.
- National Cancer Institute. Easy-to-digest foods.
- U.S. Department of Agriculture: Food Data Central. Applesauce, unsweetened.
- Saha A, Dreyfuss I, Sarfraz H, Friedman M, Markowitz J. Dietary considerations for inflammatory bowel disease are useful for treatment of checkpoint inhibitor induced colitis. Cancers. 2022;15(1):84. doi:10.3390/cancers15010084
- Xu J, Li Y, Kaur L, Singh J, Zeng F. Functional food based on potato. Foods. 2023;12(11):2145. doi:10.3390/foods12112145
- U.S. Department of Agriculture: Food Data Central. Snacks, pretzels, hard, plain, salted.
- Hemmati H, Alkasasbeh WJ, Hemmatinafar M, et al. Effect of a honey-sweetened beverage on muscle soreness and recovery of performance after exercise-induced muscle damage in strength-trained females. Front Physiol. 2024;15:1426872. doi:10.3389/fphys.2024.1426872
- Maqsood S, Arshad MT, Ikram A, Abdullahi MA. Date (Phoenix dactylifera L.) fruit as a functional food for enhancing athletic performance and recovery: A new perspective. EFood. 2025;6(3):e70055. doi:10.1002/efd2.70055
- U.S. Department of Agriculture: Food Data Central. Dates, medjool.
- Jiménez-Alfageme R, Garrone FP, Rodriguez-Sanchez N, et al. Nutritional intake and timing of marathon runners: Influence of athlete’s characteristics and fueling practices on finishing time. Sports Med Open. 2025;11:26. doi:10.1186/s40798-024-00801-w
- https://www.verywellhealth.com/easy-to-digest-carbs-11888274
